Құрылтай депутаты Асхат Аймагамбетов мемлекеттің қосымша шығындарына, дәрігерлерге түсетін жүктемеге және пациенттердің уақытын жоғалтуға әкелуі мүмкін медициналық процедураларды қайта қарау қажеттігін мәлімдеді.
АРТЫҚ ШЫҒЫНДАР ҚАЙДАН ТУЫНДАЙДЫ
Асхат Аймагамбетовтың сөздеріне сәйкес, мемлекет өзінің бағалауынша әрдайым қажет бола бермейтін процедураларға байланысты қосымша шығындар көтереді. Мысал ретінде ол адамның жағдайы тұрақты және қайтымсыз сипатта болған кезде мүгедектікті қайта растау үшін міндетті емдеуге жатқызуды келтірді.
Мұндай процедура кезінде адам дәрігерге жазылуы, талдаулар тапсыруы, жолдама рәсімдеуі және емдеуге жатқызу порталы арқылы кезекке тұруы қажет. Содан кейін пациент стационарда тексерулер мен емдеуден өтеді, бірақ емдеуге жатқызудың медициналық қажеттілігі болмауы мүмкін.
Мемлекет пен міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру (МӘМС) жүйесі үшін бұл қосымша шығындарды, дәрігерлер үшін қосымша жүктемені, ал пациенттер үшін уақыт жоғалтуды білдіреді. Депутат сондай-ақ мұндай емдеуге жатқызулар аурухана төсектеріне түсетін жүктемені арттыруы мүмкін екенін атап өтті.
МҮГЕДЕКТІКТІ РАСТАУ ЖҮЙЕСІНДЕ НЕ ӨЗГЕРДІ
Асхат Аймагамбетовтың хабарлауынша, 2025 жылы оның комитеті мүгедектікті қайта растау кезіндегі міндетті емдеуге жатқызу мәселесін көтерді. Мәселе денсаулық сақтау және еңбек министрліктерімен талқыланды, содан кейін шешім қосымша нормативтік құқықтық актілерге өзгерістер енгізу арқылы табылды.
Сонымен қатар депутат медициналық-әлеуметтік сараптама жүйесін реформалау, негізсіз мүгедектік белгілеуді болдырмау және көмек тиесілі адамдар үшін артық кедергілерді жою қажеттігін атап өтті.
ЕМДЕУГЕ ЖАТҚЫЗУ АЛДЫНДАҒЫ ҚАЙТАЛАМА ЗЕРТТЕУЛЕР
Ол жеке-дара онкологиялық стационарлар мысалын келтірді. Оның сөздеріне қарағанда, емдеуге жатқызу алдында пациенттерден жүрек патологиясы болмаса да электрокардиография (ЭКГ), эхокардиография және кардиологтың консультациясы талап етілуі мүмкін.
Аймагамбетовтың атап өтуінше, тек Қарағандыдағы бір онкоорталықта жыл сайын шамамен 17 мың пациент емдеуге жатқызылады. Оның бағалауынша, бұл мыңдаған қайталама зерттеулерді білдіреді. Сонымен қатар мұндай процедуралардың болмауы Әлеуметтік медициналық сақтандыру қоры (ӘМСҚ) тарапынан санкцияларға әкелуі мүмкін.
Депутат дәрігерлердің өздері зерттеу нәтижелерінің қолданылу мерзімін белгілеуді және оларды тек медициналық көрсеткіштер бойынша қайталауды ұсынып отырғанын хабарлады.
ЦИФРЛАНДЫРУ НЕГЕ МӘСЕЛЕНІ ӨЗДІГІНЕН ШЕШПЕЙДІ
Асхат Аймагамбетов цифрландыруды, жасанды интеллектіні (ЖИ) қолдануды және әкімшілік процестердің өзін қайта қарауды қажет деп санайды.
Оның сөздеріне қарағанда, процедураны электрондық форматқа көшірудің алдында оның шынымен қажет пе, қандай әрекеттер қайталанады және мемлекеттік органдар азаматтың қатысуынсыз бір-бірінен қандай мәліметтерді ала алатынын анықтау қажет.
Осылайша, цифрлық формат өздігінен артық талапты жоймайды: қажетсіз процедураны жай ғана электрондық жүйеге көшірсе, ол адам мен мемлекет үшін қосымша кезең болып қала береді.
КОНТЕКСТ
Қазақстандағы МӘМС-ті қаржыландыру мәселесі медициналық қызметтерді төлеуде анықталған бұзушылықтар және ӘМСҚ қаражатын бақылаудың тиімділігіне қатысты сұрақтар аясында қалыптасты. 2024 жылы Жоғары аудиторлық палата Қор қызметін аудиттеу қорытындысы бойынша миллиардтаған теңгеге бұзушылықтар туралы хабарлады, ал ӘМСҚ-тың өзі кейінірек өтімділік тапшылығы туралы мәлімдеді. Келесі жылдары бұзушылықтар жекелеген медициналық ұйымдар деңгейінде де анықталды.
2026 жылы ӘМСҚ қызметін талдаудан кейін Қорды қаржы министрлігінің қарамағына беру туралы шешім қабылданды, ал Президент Қасым-Жомарт Тоқаев МӘМС-те анықталған бұзушылықтардың жүйелік сипаты туралы мәлімдеді .
Сонымен қатар құқық қорғау органдары медициналық сақтандыру қаражатын мүмкін заңсыз алуға байланысты істерді тергеуді жалғастырды.
Тек 2026 жылдың бірінші жартыжылдығында МӘМС жүйесінде 4 млрд теңгеден астам сомадағы негізсіз төлемдердің алды алынды. Антифрод-механизмдер медициналық ұйымдарға қаражат аударылғанға дейін ақауларды анықтады.
