Қазақстандағы ең ірі кинотеатрлар желісі Kinopark Бәсекелестікті қорғау және дамыту агенттігінің (БҚДА) араласуынан кейін фильмдерді жарнамалық ілгерілету үшін міндетті төлемдерді алуды тоқтатты. Ілгерілету құны 20-дан 60 млн теңгеге дейін құрады.
МОНОПОЛИЯҒА ҚАРСЫ ОРГАН НЕНІ АНЫҚТАДЫ
БҚДА деректері бойынша, киноөндірушілер Kinopark-та фильмдердің жарнамалық ілгерілетуін төлеу қажеттілігі туралы хабарлаған. Талдау қорытындысы бойынша ведомство жарнама мен міндетті төлемдерді таңу фактілерін көрсетті.
Kinopark сеанстар кестесін өзі анықтап, оны бірінші демалыс күндері кезеңінде өзгерте алатыны атап өтіледі. Фильмдерге негізінен таңертеңгі және күндізгі сеанстар қалдырылуы, көрсетілімдер санының қысқартылуы немесе жеткіліксіз жиынға байланысты картинаның прокаттан алынуы мүмкін еді.
РЕТТЕУШІ ҚАНДАЙ ТАЛАПТАР ҚОЙДЫ
Желіге ҚР Кәсіпкерлік кодексінің 174-бабы бойынша хабарлама жіберілді. БҚДА жарнаманы таңуды тоқтатуды, фильмдерді шығару үшін міндетті «кіру сомаларын» жоюды және серіктестерге жарнаманың міндетті шарт емес екенін хабарлауды талап етті.
Сонымен қатар, агенттік фильмдерді прокатқа қосу мен сеанстар санын өзгертудің жария және бірыңғай ережелерін әзірлеуді талап етті. БҚДА деректері бойынша, 16 наурыздан бастап Kinopark фильмдерді шығару үшін міндетті төлемдерді алуды және жарнамалық ілгерілетуді таңуды тоқтатты.
KINOPARK НАРЫҚТЫҢ ҚАНДАЙ ҮЛЕСІН АЛАДЫ
БҚДА талдауы 2024 жылғы 1 қаңтардан 2026 жылғы 1 қаңтарға дейінгі кезеңді қамтыды және Астана, Алматы, Шымкент, облыс орталықтарын, сондай-ақ Алматы және Түркістан облыстарын қамтыды.
2025 жылы зерттелген нарықтағы қызметтер көлемі 40 млрд теңгені құрады, ал Kinopark үлесі бір жыл бұрынғы 45%-ке қарсы 48%-ге жетті. Chaplin-ге 19%, «Арман 3D»-ға — 3%, Cinemax, Cinema Park және Aru Cinema-ға — әрқайсысына 2% тиесілі болды. Қалған кинотеатрлар нарықтың 24%-ін алып тұрды.
Осылайша, Kinopark пен Chaplin бірге зерттелген нарықтың шамамен үштен екісін құрады. БҚДА Kinopark-Kinoplexx айтарлықтай нарықтық күшке және кең кинозалдар желісіне ие екенін атап өтеді, бұл оған дистрибьюторлармен өзара іс-қимыл жағдайларына әсер етуге мүмкіндік береді.
ҚАНДАЙ ӨҢІРЛЕРДЕ ШОҒЫРЛАНУ ЖОҒАРЫ
Kinopark-тің жалпы үлесі жекелеген аумақтар арасындағы айырмашылықтарды көрсетпейді. БҚДА деректері бойынша, Алматы облысында Kinoplexx үлесі 2025 жылы 92,3%-ке жетті, Ақтөбеде желімен байланысты «Kamga» ЖШС нарықтың 97%-ін, ал Атырауда Kinoplexx West 76,95%-ті бақылады.
Жезқазғанда Kinoplexx есепке алынған жалғыз оператор болды және 2024 және 2025 жылдары нарықтың 100%-ін иеленді. Көкшетауда Kinoplexx 2025 жылғы 15 желтоқсанда пайда болғаннан кейін оның үлесі айдың қалған бөлігінде 68%-ді құрады, ал Cinema Alem 32%-ді алып тұрды.
БҚДА зерттелген аумақтар бойынша Герфиндаль — Хиршман индексінің мәндерін 2000-ден 10 000 пунктке дейін тіркеді. Ведомство осы мәндердің барлығын жоғары шоғырланған нарықтарға жатқызады.
БҚДА ҚАНДАЙ ӨЗГЕРІСТЕР ҰСЫНДЫ
Ведомство кинопрокат қызметін жүзеге асырудың жеке ережелерін және кинотеатрлар мен құқық иеленушілер немесе дистрибьюторлар арасындағы үлгілік шартты енгізуді ұсынды. Ұсыныстар мәдениет және ақпарат министрлігіне 2026 жылғы 29 маусымда жіберілді.
Министрлік БҚДА-ға кинематография туралы заңнамаға өзгерістерді қарастырып жатқанын хабарлады. Ұсынылған материалдарда қандай нақты түзетулер мен қандай мерзімде қабылдануы мүмкін екендігі нақтыланбаған.
Бөлек, нарық қатысушылары кинотеатрлардың дистрибьюторлармен өзара іс-қимылының бірыңғай ережелерінің, үлгілік шарттың және KDM цифрлық кілттерін ұсыну мен қайтарып алудың ашық тәртібінің жоқтығын көрсетті.
