Жетісу облысында браконьерлікке қатысты ірі қылмыстық іс, оның аясында 50 тоннадан астам балық тәркіленген, заттай дәлелдемелердің жоғалуымен байланысты жұмбақ оқиғамен аяқталды. Ауланған балықтың басым бөлігі тәркіленген жерден жүздеген шақырым жерде сақтауға жіберілді, содан кейін құжаттар бойынша оны «шірік» деп есептен шығарды. Бұл балық қазір қайда және онымен шынымен не болды — әлі күнге дейін ешкім түсіндірмеді.
ORDA мәліметінше, 2023 жылғы 9 қарашада ІІМ ресми өкілі Қуандық Алпыс Жетісу облысында браконьерлерге қарсы ірі арнайы операция жүргізілгенін хабарлады.
Polisia.kz сайтында полиция қызметкерлері ҰҚКДК-мен бірлесіп және прокуратураның үйлестіруімен Балқаш көлінде балықты заңсыз аулаумен айналысқан қылмыстық топтың қызметін тоқтатқаны атап өтілді. 20 тінту барысында полицейлер 51 тоннадан астам балықты, 38 қаруды және 11 моторлы қайықты тәркіледі. Келтірілген залал 270 млн теңгеден асты.
Алайда одан кейінгі оқиғалар көбірек сұрақ тудыруда. Белгілі болғандай, ұсталғандар Талдықорған тергеу изоляторына жеткізілген. Ал тәркіленген балықты Сарқан ауданының Мұқан Төлебаев ауылынан жауапты сақтауға Үшарал қаласына — 580 шақырым жерге, «Болашақ Бастау» ЖШС балық зауытына жіберген.
Неліктен дәл сол жерге және неліктен жергілікті кәсіпкерлердің ешқайсысы балықты сақтауға қабылдамағаны белгісіз. Жүк келген кезде тағайындалған жерге тек 43 тонна 405 келі ғана жеткені анықталды. Шамамен 8 тонна балық жолда жоғалып кеткен.
Тергеу және сот талқылауы екі жылға жуық уақытқа созылды. Нәтижесінде сотталғандар бір жылдан үш жылға дейінгі шартты жаза алды, ал тағайындалған айыппұлдар заңсыз балық аулау ауқымы мен тәркіленген мүлік көлеміне қарамастан ең төменгі болып шықты.
Ең жұмбақ - балықтың тағдыры болды. Мемлекет кірісіне оның шамалы ғана бөлігі айналдырылды: көксерке — 223 кг, алабұға — 180 кг және табан балық — 600 кг. Қалған 43 тоннаны құжаттар бойынша «Болашақ Бастау» ЖШС қызметкерлері бүлінген деп есептен шығарған.
«Ірі қылмыстық іс бойынша заттай дәлелдеме кәсіпорынның мұздатқыш камераларында екі жылға жуық сақталып, содан кейін бүлінген өнім ретінде есептен шығарылған ба?» — деп сұрақ қояды журналистер.
Өз кезегінде Жетісу облысы полиция департаменті 2024 жылғы 10 шілдедегі тергеушінің «Болашақ Бастау» ЖШС-не жолдаған, балық ресурстарын заңды иелеріне — тінту кезінде олардан тәркіленген адамдарға қайтару туралы өтініші бар хатының бар екенін хабарлады.
Компанияның өзінде балықты қабылдау фактісі расталды. Олардың мәліметінше, 2023 жылғы 10 қарашада Қаратал балық инспекциясы мен Алакөл АПБ тергеушісінің актісі бойынша жауапты сақтауға 43 405 кг балық шикізаты қабылданған.
Алайда негізгі сұрақтарға — бұл балық қазір қайда және ол ресми түрде есептен шығарылды ма — ЖШС жауап бермеді. Оның орнына сақтау қарызының есебін ұсынды: электр энергиясы үшін 23 млн теңгеге жуық.