(19 ақпан 2026 | Дереккөз: ҚР Премьер-Министрінің Парламент Сенаты депутаттарының сауалына жауабы)
Премьер-министр Олжас Бектенов сенаторлардың жеке зертханаларды мас күйіндегі адамдарды медициналық куәландыруға жіберу туралы ұсынысына жауап берді. Депутаттық сауалға берген жауабында ол қазіргі кезеңде мұндай ұйымдардың жүйеге толыққанды қатысуға дайын емес екенін мәлімдеді.
Бұл бастама қолданыстағы модель сынға ұшыраған тұста талқылануда: депутаттар оның орталықтандырылған сипатын, шектеулі инфрақұрылымын және нәтижелерді тексерудің балама тетіктерінің жоқтығын атап өтті.
НЕГЕ ЖЕКЕ ЗЕРТХАНАЛАР ӘЗІРШЕ ЖІБЕРІЛМЕЙДІ
Үкіметтің деректері бойынша, негізгі шектеу болып жеке сектордың қажетті ұйымдастырушылық және технологиялық дайындығының жоқтығы табылады.
Атап айтқанда, биологиялық сынамаларды іріктеу әдістемелерін сақтаудан бастап оларды сақтау және зерттеу жүргізуге дейінгі толық жауапкершілік циклын қамтамасыз ету мүмкін еместігі туралы айтылады. Сонымен қатар, қазіргі уақытта жеке зертханаларда алынған нәтижелерді құқық қорғау органдары мен соттар тарапынан іс жүргізу тұрғысынан тану тетіктері қалыптаспаған.
ҚОЛДАНЫСТАҒЫ ЖҮЙЕ ҚАЛАЙ ҰЙЫМДАСТЫРЫЛҒАН
Қазіргі уақытта медициналық куәландыру мемлекеттік ұйымдарда жүргізіледі. Ел бойынша қажетті жабдықпен жарақтандырылған шамамен 300 мамандандырылған кабинет жұмыс істейді.
Негізгі зерттеу әдісі — жоғары дәлдігі мен дәлелдемелік құндылығына байланысты халықаралық және сот тәжірибесінде қолданылатын масс-спектрометриялы газдық хроматография.
Қорытындылар өзгерту мүмкіндігінсіз электрондық медициналық куәландыру жүйесінде (ЭМКЖ) қалыптастырылады. Деректер прокуратура және ішкі істер органдарына автоматты түрде беріледі, бұл үкіметтің бағалауы бойынша сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін азайтады.
ЦИФРЛЫҚ ЖҮЙЕНІҢ РӨЛІ МЕН ЖЕКЕ МЕНШІК ҰЙЫМДАР ҮШІН ШЕКТЕУЛЕР
ЭМКЖ бақылаудың негізгі элементі болып қала береді. Жеке зертханалар қазіргі уақытта бұл жүйеге қосылмаған, бұл да олардың рәсімге қатысуына кедергі келтіреді.
Үкіметте ЭМКЖ-мен интеграция және бірыңғай стандарттарсыз зерттеу нәтижелерінің салыстырмалылығы мен заңды маңыздылығын қамтамасыз ету мүмкін еместігін атап өтеді.
НЕНІ ӨЗГЕРТУ ЖОСПАРЛАНУДА
Жеке секторды жіберуге ұстамды ұстанымға қарамастан, билік куәландырудың қолжетімділігін кеңейту мүмкіндігін қарастыруда.
Атап айтқанда, шалғайдағы өнеркәсіптік кәсіпорындарда кабинеттер ашу пысықталуда. Маңғыстау облысында «Kalamkas-Khazar Operating» ЖШС базасында пилоттық жобаны іске қосуға дайындық жүргізілуде.
Үкіметте жеке зертханалардың қатысуымен модельді енгізу кезең-кезеңімен жұмыс істеуді талап ететінін атап өтеді. Бұл ақпараттық жүйелерді интеграциялау, аккредиттеу тетіктерін және заңнамалық реттеуді әзірлеу қажеттігі туралы айтылады.