ҚР су ресурстары және ирригация министрлігінің цифрлық құралдары «бір жерде дәл» Жамбыл облысында қуаңшылықты болжады - деп су ресурстары және ирригация вице-министрі Аслан Әбдірайымов ҚРФБҚ негізін қалаушы Кирилл Павловтың Тасөткел су қоймасының әлсіз толуы туралы сұрағына жауап берді. Болжам шынымен болды, бірақ аймақ фермерлері суармалы судың тапшылығына сәуір айында, яғни жағдай қайтадан жұртшылық назарына іліккенге дейін шағымданған болатын.
НЕ БОЛДЫ
Жамбыл облысы шамамен 80% Қырғызстаннан келетін суға тәуелді. 2026 жылғы сәуірде Қордай ауданының шаруалары егіс алдында суармалы сусыз қалды: «Қазсушар» РМК «Оң тармақ» каналы бойынша су беруге шарт жасасудан себебін түсіндірмей бас тартты.
Фермерлер тұқым сатып алып, жерді өңдеп үлгерген, бірақ дақылдарды ылғалды аз қажет ететіндерге ауыстыру мүмкін емес болып шықты, егіс мерзімдері өткізіліп алынды. «Қазсушардың» Жамбыл филиалының мәліметінше, шектеулер аймақтағы шамамен 1000 шаруа қожалығын қамтуы мүмкін еді, ал Қырғызстандағы Орто-Той су қоймасында су өткен жылғы деңгейден 100 млн текше метрге аз болды.
Мамыр айында су ресурстары министрі Нұржан Нұржігітов үкімет отырысында Жамбылды қоса алғанда төрт облыста бірден тапшылық қаупін растады. Сол кезде Орто-Той су қоймасының толуы 83% - өткен жылмен салыстырғанда 79 млн текше метрге аз, Киров су қоймасынікі - 78%, 89 млн текше метрге аз болды. Шу-Талас алабы бойынша 2026 жылға су пайдалану лимиті 1,2 млрд текше метрден 900 млн текше метрге дейін төмендетілді.
ВИЦЕ-МИНИСТР НЕ ДЕЙДІ
Жақында ҚР Президенті жанындағы Орталық коммуникациялар қызметінде (ОКҚ) су ресурстарын басқару мен есепке алуды цифрландыру және автоматтандыру шараларын іске асыруға арналған брифингте ҚРФБҚ негізін қалаушы Кирилл Павлов Жамбыл облысындағы Тасөткел су қоймасының әлсіз толуы және ондағы алдағы суармалы су тапшылығы мәселесін еске салды. Журналист бұл министрліктің болжамдарына сәйкес келе ме деп сұрады.
Су ресурстары және ирригация вице-министрі Аслан Әбдірайымов болжам картасы екі блокқа бөлінетінін түсіндірді: елдің солтүстігіндегі су тасқыны және оңтүстігіндегі қуаңшылық. Оның айтуынша, цифрлық құралдар, ең алдымен Tasqyn жүйесі туралы сөз болды, қуаңшылық және Тасөткел су қоймасындағы жағдай туралы ақпаратты ұсынды, аналитикалық орталық бұл деректерді жеке дайындаған.
Сонымен қатар шенеунік мамыр айындағы кейінгі жауын-шашын жағдайға әсер еткенін, ал бірқатар бағыттар бойынша ұсынылған болжамдар, ведомство қазір бағалағандай, «бір жерде» дәл болып шыққанын атап өтті.
ЖАУАПСЫЗ ҚАЛҒАН СҰРАҚ
Вице-министрдің сөзінен оның ведомствосы елдің оңтүстігіндегі қуаңшылық қаупі мен су қоймаларының жеткіліксіз толуы туралы болжамды алдын ала білгені шығады. Оның үстіне, көктемде су тапшылығының ықтималдығы туралы тәуелсіз сарапшылар да, министрлік өкілдері де ашық айтқан болатын.
Сонымен бірге сәуір айында су ресурстары министрлігі Қазақстанның оңтүстігінде тасқын суларын қабылдауға дайындық үшін суды ірі көлемде жіберу туралы хабарлады. Ресми деректер бойынша, мұндай су жіберу көлемі шамамен 1 млрд текше метрді құрады.
Министрліктің оңтүстіктегі қуаңшылық пен су тапшылығы қаупі туралы болжамдарды алдын ала білгенін, және сонымен бірге аймақта ірі көлемде су жіберуді талап ететін тасқын қаупінің жоғары еместігі талқыланғанын ескерсек, неліктен дәл осы кезеңде су қоймаларынан суды айтарлықтай көлемде жіберу жүргізілді?
Мұндай жағдайда басты мәселе болжамның бар болу фактісі емес, басқарушылық логика қалай жұмыс істегені: тәуекелдер (тасқын және қуаңшылық) қалай теңгерілді және күтілетін тапшылық жағдайында су жіберу мен жүйелерді кейін толтыру туралы шешімдер қандай есептеулер негізінде қабылданды.
