Мәжіліс депутаттары Бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қорынан (БЖЗҚ) ақшаны жаңа жеңілдік бағдарламасы бойынша қазақстандықтарды тұрғын үймен қамтамасыз етуге пайдалануды ұсынды. Үкімет бұл идеяны тым тәуекелді деп атады.
informburo.kz деректері бойынша, депутаттық сауалында мәжілісмендер елде тұрғын үй кезегінде тұрғандар санының артып жатқанын атап өтті. 2021 жылы олардың саны 480 мың адамды, ал 2024 жылы 640 мыңды құрағаны хабарланады. Сонымен қатар, жылына мемлекеттік жеңілдік бағдарламалары бойынша небәрі 25 мың пәтер берілетіні белгілі болды.
«Мұндай қарқынмен бірнеше жылдан кейін кезекте тұрғандар саны 1 миллион адамға жететінін есептеу қиын емес», - дейді депутаттар.
Сонымен қатар, олар бір қазақстандыққа шаққандағы тұрғын үймен қамтамасыз етілу 23,4 ш. м аспайтынын, бұл БҰҰ стандарттарынан айтарлықтай төмен екенін қосты. Мәселені шешу үшін мәжілісмендер Сингапурдан үлгі алуды ұсынады. Онда зейнетақы аударымдары жалақының 40% құрайды, оның 20% жұмысшы төлейді, 20% - жұмыс беруші.
«Ақша Орталық жинақ қорында жинақталады. Содан кейін азаматтарға 99 жылдық жалға алу құқығымен, кейіннен сатып алу мүмкіндігімен берілетін мемлекеттік тұрғын үй құрылысына бөлінеді. Қазір халықтың 80% осындай пәтерлерде тұрады», - деп депутаттар Сингапурдың тәжірибесі туралы айтты.
Мәжілісмендер БЖЗҚ-дағы зейнетақы ақшасын пайдалана отырып, Қазақстанда ұқсас жобаны іске қосуды ұсынады.
«Осы арқылы біз халықты тұрғын үймен қамтамасыз ету ғана емес, сонымен қатар БЖЗҚ салымшылары үшін лайықты кірістілік мәселесін де шешеміз, өйткені жалдау ақысы мен тұрғын үйді сатып алудан түсетін сомалар қазіргі зейнетақы салымдары бойынша кірістіліктен асатын пайыздық мөлшерлемемен қаржыландыру көзіне түседі», - делінген депутаттық сауалда.
Өз кезегінде премьер-министр Олжас Бектенов әлеуметтік жылжымайтын мүлік құрылысына инвестициялар «теріс рентабельділікке, ашықтықтың болмауына және салынған қаражаттың қайтарымдылығына байланысты елеулі тәуекелдерді тудырады» деп мәлімдеді.
«Айта кету керек, Қазақстанда зейнетақы қорына аударымдардың сингапурлық моделін (азаматтың табысының 20% және жұмыс берушінің 20%) енгізу кезінде теріс салдарлар болуы мүмкін. Мысалы, Қазақстан азаматтарының жалақысы Сингапурға қарағанда айтарлықтай төмен және аударымдар мөлшерінің ұлғаюы олардың одан әрі төмендеуіне әкеледі. Салдарынан әлеуметтік шиеленіс туындайды», - деп дәлелдеді премьер-министр.
Бектенов жұмыс берушілер тарапынан міндетті аударымдар бойынша жүктемені азайту мақсатында ресми жалақыны әдейі төмендету тәуекелдері де туындауы мүмкін екенін қосты.