Мамандандырылған ауданаралық қылмыстық сот (МАҚС) Алматы облысы 2026 жылғы 2 ақпанда «ӘділКМ» ломбардының бағалаушысы Барлыхан Байтановты өлтіру ісі бойынша үкім шығарды. Төрт сотталушы 3 жылдан 22 жылға дейін бас бостандығынан айырылды. Олардың ішінде - Серік Қасымжомарт бар, оған алқабилер соты кісі өлтірудің тікелей орындаушысы ретінде айып тағып, 22 жыл жаза тағайындады.
ФБРК редакциясы infozakon.kz әріптестерімен бірге үкім мәтінін және Талдықорған қамауда ұстау изоляторында (СИЗО) сотталушыны тексерген тәуелсіз психиатр-психологтың қорытындысын зерттеді.
ҮКІММЕН НЕ АНЫҚТАЛДЫ
Тергеу нұсқасы бойынша, 2024 жылғы 2 қарашада Серік Қасымжомарт Барлыхан Байтановты көлік салонында арқанмен буындырып өлтірген. Мәйітті далаға апарып көмген. Ломбардты тонау, бұл негізгі мақсат болған делінгендей, жузеге аспаған - орындаушыларды өтіп бара жатқан адамдар қорқытып жіберген.
Сотталушының іске қатысуының негізгі себебі немесе оның кінәсінің ең маңызды дәлелі - бұрын сотталған Ғалымжан Мұтаевпен таныстығы, ол да осы іс бойынша 22 жыл алды. Алайда, олардың танысуының нақты күні мен мән-жайлары үкімде анықталмаған.
ЖОҚ ДӘЛЕЛДЕР
Серік Қасымжомарттың жәбірленушімен байланысы анықталмаған. Тергеу эксперименті жүргізілмеген. Бейнебақылау камераларының жазбалары алынбаған.
Айыптау тарапының негізгі дәлелдемелік блоктарының бірі - Серік Қасымжомарттың ұялы телефон сигналдары бойынша орналасқан жері туралы мәліметтер. Алайда, операторлардың ресми егжей-тегжейлі мәліметтерінің орнына істе біріктірілген кесте бар, онда бір файлда Kcell, Tele2 және Beeline-нің деректері көрсетілген, дегенмен байланыс операторлары әдетте жалпы құжат жасамайды. Сол кестеде сотталушының қала жағдайында физикалық тұрғыдан мүмкін емес жылдамдықпен қозғалғаны көрсетілген.
Сонымен қатар, үкімде кісі өлтіру кезінде көлікте төртінші жолаушы болғаны, оның жеке басын тергеу анықтамаған деп белгіленген. Ол қылмысқа дейін аз уақыт бұрын көліктен түсіп, «кетіп қалған» болып шыққан.
МҰТАЕВТЫҢ МОЙЫНДАУЫ
Айыптаудың негізгі көзі - екі рет сотталған және осы іс бойынша 22 жылға бас бостандығынан айырылған Ғалымжан Мұтаевтың айғақтары. Іс материалдарында оның тағы бір айыпталушы алдында кісі өлтіруді мойындағаны тіркелген. Бұл мойындауда Серік Қасымжомарттың есімі аталмайды.
Мұтаевтың тергеу білмейтін және тексеріп үлгермеген танысына жауапкершіліктің бір бөлігін аударуы мүмкін деген нұсқа - теріске шығаруды қажет ететін процессуалдық гипотеза. Іс материалдарында мұндай теріске шығару жоқ.
ПСИХИАТР НЕНІ АНЫҚТАДЫ
Тәуелсіз дәрігер-психиатр сотталушыны тексеріп, бейімделу реакцияларының бұзылысын диагностикалады. Сарапшы клиникалық көріністің ІІМ қызметкерлері тарапынан физикалық және психологиялық қысым туралы хабарламаға сәйкес келетінін атап өтеді. Қиялға бейімділік пен жалғандық белгілері анықталмады.
ПРОЦЕССУАЛДЫҚ БҰЗУШЫЛЫҚТАР
Судья Ержан Жанузаков отырыс барысында сотталушыға алғашқы жауап алу кезінде құқықтар тиісті түрде түсіндірілмегенін мәлімдеді. Сотталушылардың соңғы сөзі кезінде мемлекеттік айыптаушы залда болмады. Құқықтық бағалаудың бұзылуының ешқайсысы үкімде көрсетілмеген.
Біздің ойымызша, мұндай істер міндетті түрде әділетсіз үкім шығарылғандықтан емес, олар дәлелдерге қатысты айқын сұрақтардың өзі әрдайым айыптау үкіміне кедергі бола бермейтінін көрсеткендіктен назар аударуға тұрарлық.
Сайып келгенде, бұл іс адамды екі онжылдыққа түрмеге жіберу үшін дәлелдемелік база қандай болуы керек екендігі және осы істегінің бұл сұраққа оң жауап беру үшін жеткілікті екендігі туралы.
Қарама-қайшы істің барлық мәліметтері бар толық материалды infozakon.kz порталынан табуға болады.