Негізгі мазмұнға өту

«Самұрық-Қазына» мен ҚТЖ-дағы ұстаулар Wabtec-пен келісімшартқа қызығушылықты қайтарды

Submitted by Вера Александрова on
контракт «Қазақстан темір жолы» с американской Wabtec

Бір жыл бұрын қоғам белсендісі Эльмар Хусаинов «Қазақстан темір жолы» компаниясының американдық Wabtec-пен 4,2 млрд долларға жасасқан келісімшартын тексеруді талап етіп, бағаны асып кеткен деп есептеген, бірақ оның өтініші ұлттық компанияның өзіне қарауға қайтарылған. Билік бұл соманы локомотивтерді көп жылдық қызмет көрсетумен түсіндіреді, ал мәміленің өзі осы уақыт ішінде жаңа мәліметтермен толықты. Не туралы сөз болғанын еске саламыз.

КЕЛІСІМШАРТ НЕЛІКТЕН ҚАЙТА ТІЛГЕ ТИДІ

«Самұрық-Қазына» АҚ басқарма төрағасы Нұрлан Жақыпов пен «Қазақстан темір жолы» ҰК» АҚ (ҚТЖ) басқарма төрағасы Елжас Отыншиев ұсталғаннан кейін қазақстандық БАҚ пен әлеуметтік желі қолданушылары ҚТЖ-ның Wabtec-пен келісімшартына қайта назар аударды. Бірқатар басылым қоғам қайраткері Эльмар Хусаиновтың өтінішін еске салды, ол туралы ФБРК 2025 жылдың қарашасында жазған болатын.
 
Еске салайық, бұған дейін «Самұрық-Қазына» мен ҚТЖ басшылар ұсталғаннан кейін мәлімдеме жасағаны, ал Президент Қасым-Жомарт Тоқаев үкімет пен бақылаушы органдарға 2026 жылдың 24 қарашасына дейін сыбайлас жемқорлық құқықбұзушылықтарын күрт азайту және квазимемлекеттік сектор компанияларының жұмысын жақсарту жөнінде нақты ұсыныстар беруді тапсырғаны хабарланған болатын.

ҚОҒАМ БЕЛСЕНДІСІ НЕНІ ТЕКСЕРУДІ ТАЛАП ЕТТІ

4,2 млрд долларға келісімшарт 2025 жылдың қыркүйегінде Президенттің АҚШ-қа сапары кезінде қол қойылды. Wabtec Evolution сериясындағы 300 тепловозды жеткізуі тиіс, олар Астанадағы зауытта құрастырылады. Бұл сомаға тек сатып алу ғана емес, жаңа локомотивтерге де, ҚТЖ-да қазірдің өзінде жұмыс істеп жатқан локомотивтерге де көп жылдық қызмет көрсету кіреді.
 
Қоғам қайраткері Эльмар Хусаинов Бас прокуратураға және Сыбайлас жемқорлыққа қарсы қызметке жүгінді. Ол бағаны асып кеткен деп есептеп, мәмілені шетелдік мәмілелермен салыстырды. Мысалы, Indian Railways Siemens Mobility-мен 35 жылдық қызмет көрсетумен 1200 электровоз үшін 3,25 млрд долларға келісімшарт жасасқан. Қоғам белсендісі ҰҚК мен ҚСЖҚ-дан тергеуге дейінгі тексеру жүргізуді, сондай-ақ ҚТЖ мен «Самұрық-Қазынадан» Wabtec-пен келіссөздер материалдарын сұратуды өтінді.
 
Өтініш қабылданды, бірақ кейін көлік министрлігіне, ішкі мемлекеттік аудит комитетіне және басқа да ведомстволарға жолданды. Соңында ол «Самұрық-Қазына» мен ҚТЖ-ға қайтарылды.

БИЛІК БАҒАНЫ ҚАЛАЙ ТҮСІНДІРДІ

Көлік министрі Нұрлан Сауранбаев мәміле туралы ақпарат «дұрыс берілмегенін» мойындады. Оның айтуынша, локомотивтердің өзі 1 млрд доллардан сәл астам тұрады, ал қалғаны қызметтің бүкіл мерзіміне сервистік қызмет көрсетуге келеді.
 
2026 жылдың маусымында ҚТЖ-ның сол кездегі басшысы Талғат Алдыбергенов келісімшарт бойынша қызмет көрсету 2042 жылға дейін есептелгенін, ал бағаны басқа елдермен салыстыруға болмайтынын, себебі локомотивтердің түрлері әртүрлі екенін түсіндірді.
 
«Курсив» сол кезде Қазақстанға бір локомотив шамамен 14 млн долларға түсетінін, ал Бразилия 2024 жылы ES44ACi моделін 3,4 млн долларға сатып алғанын есептеді. ҚТЖ ақшаның бір бөлігін қарызға алады: американдық Citibank компанияны 1,6 млрд долларға қаржыландырады.

БІР ЖЫЛ ІШІНДЕ ТАҒЫ НЕ ӨЗГЕРДІ

2026 жылдың қыркүйегінде «Қырғыз темир жолу» Wabtec-пен 10 магистральдық жүк локомотивін жеткізуге 53 млн долларға келісімшарт жасасты. Бұл бір машина үшін шамамен 5,3 млн доллар, бірақ сомаға қызмет көрсету кіре ме, жоқ па, хабарламаларда нақтыланбаған.
 
Wabtec Астанада дизельдік қозғалтқыштар өндірісін іске қосуды, ол 2026 жылға уәде етілген болатын, 2027 жылға шегерді. Әзірге қазақстандық локомотивтерге арналған қозғалтқыштар АҚШ-тан әкелінеді.
 
2026 жылдың шілдесінде ҚТЖ басшысы қызметінде Талғат Алдыбергеновті Елжас Отыншиев алмастырды. Бұған дейін ол 2023 жылдың сәуірінен бастап «Самұрық-Қазынаның» стратегия және активтерді басқару жөніндегі басқарушы директоры болған және БАҚ деректері бойынша теміржол секторын да қадағалаған.

ӨТІНІШ АВТОРЫНЫҢ ЖАРИЯЛАУЫМЕН НЕ БОЛДЫ

Айта кету керек, бүгінгі күні Хусаиновтың Facebook-тегі ФБРК материалы сілтеме жасаған өтініш пен мемлекеттік органдардың жауаптары туралы жазбалары жойылған. Автордың оларды неліктен алып тастағаны белгісіз.

Наша редакция участвует в партнёрской сети «Все СМИ».