Қазақстандық миноритарлық акционерлер қауымдастығы (QAMS) үкіметтің «Самрук-Қазына» қоры директорлар кеңесінің тәуелсіз директоры етіп Samruk-Kazyna Artificial Intelligence (SKAI) жасанды интеллектін сайлау туралы сұрауына ресми жауап бермегенін мәлімдеді. Қор өз жауабында шешімді жалғыз акционер – үкімет қабылдағанына сілтеме жасады.
QAMS баспасөз қызметінің мәліметінше, сұрау салуға бұрын-соңды болмаған жағдай: жасанды интеллекттің қордың директорлар кеңесі құрамына қатысуы себеп болған.
Қауымдастықта тәуелсіз директор – бұл шешімдері қор және оның көптеген портфельдік компаниялары үшін заңдық салдарға ие лауазымды тұлға екенін атап өтті.
Егер шешім қабылдауға қатысатын тұлғалардың бірі құқық субъектілігіне ие болмаса, директорлар кеңесінің шешімдеріне кейіннен дау туғызу қаупі туындайды.
Белгілі болғандай, премьер-министр аппараты QAMS өтінішін ұлттық экономика министрлігіне және Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігіне (ҚНРДА) жолдаған. Алайда, хабарланғандай, екі ведомство да түсініктеме беруден бас тартқан.
Соңында жалғыз жауапты қордың басқарушы директоры Әділ Табылтаев берді. Ол SKAI-ды сайлау туралы шешім акционерге – үкіметке – тиесілі екенін және ол талдау сапасы мен басқару шешімдерінің ашықтығын арттыру үшін қолданылатынын мәлімдеді.
Берілген түсіндірмелерде негіз ретінде «Ұлттық әл-ауқат қоры туралы» Заңның 8-бабының 1-тармағы көрсетілген. Алайда жауапта «Акционерлік қоғамдар туралы» Заңның нормаларына, корпоративтік басқару регламенттеріне немесе азаматтық-құқықтық мәртебесі жоқ субъектінің директорлар кеңесіне қатысу мүмкіндігін растайтын қандай да бір ережелерге сілтеме келтірілмеген.
QAMS өкілдерінің айтуынша, мұндай түсіндірмелердің болмауы құқықтық белгісіздік туғызады.
Қауымдастықтың алдын ала бағалауы бойынша, инвесторлар үшін ықтимал тәуекелдер директорлар кеңесі шешімдерінің заңдылығына күмән келтіруді, егер оларды қабылдауға азаматтық-құқықтық мәртебесі жоқ субъект қатысса, мәмілелерге дау туғызу ықтималдығын, сондай-ақ қор мен оның еншілес компанияларының болашақ бағалы қағаздар иелері үшін реттеушілік және заңдық тәуекелдердің күшеюін қамтуы мүмкін.
Еске сала кетейік, бұған дейін «Самрук-Қазына» қоры Президент Қасым-Жомарт Тоқаевқа өңірдегі дауыс беру құқығы бар алғашқы цифрлық тәуелсіз директорлар кеңесінің мүшесі болған SKAI нейрожелісін таныстырды. Кейін цифрлық кеңес мүшесі қордың отырысына қатысып, онда отандық тауар өндірушілерді қолдау туралы талдамалық есеп ұсынды.
Өз кезегінде Мәжіліс депутаты Екатерина Смышляева жасанды интеллектті мемлекеттік лауазымдарға тағайындау мүмкіндігін жоққа шығарды. Ол қолданыстағы заңнама мұндай сценарийге жол бермейтінін мәлімдеді.