13 қазанда Қазақстан мен Словения құрамалары арасында УЕФА Ұлттар Лигасының матчы өтті, онда Қазақстан 0:1 есебімен жеңіліске ұшырады. Көп ұзамай матчтан кейін Қазақстан ұлттық футбол құрамасының бас жаттықтырушысы Станислав Черчесовтың қатысуымен баспасөз мәслихаты өтті, оның барысында қоғам пікірінше, жаттықтырушы қазақ тіліне құрметсіздік танытты.
Бір журналист қазақ тілінде сұрақ қоя бастағанда, Черчесов оны: «Сен қазір французша сөйлеп тұрсың ба?» деп сөзін бөлді. Ұлттық құрама жаттықтырушысының мұндай ирониялық мінез-құлқы белгілі бір резонанс тудырды – қазақстандық қоғам мұны мемлекеттік тілге құрметсіздік көрсету деп бағалады.
БАҚ хабарлағандай, ҚР туризм және спорт министрлігі Станислав Черчесовтың мінез-құлқын назардан тыс қалдырмай, Қазақстан футбол федерациясынан (ҚФФ) осы оқиға бойынша ресми түсініктеме беруді талап етті.
Ведомство Қазақстан Конституциясына және «Тілдер туралы» заңға сәйкес мемлекеттік тілдің ерекше мәртебеге ие екенін және барлық азаматтар оған тиісті құрмет көрсетуге міндетті екенін еске салды.
Осыған жауап ретінде ҚФФ Черчесовтың сәтсіз әзілі үшін 200 АЕК мөлшерінде айыппұл төлейтінін (738 400 теңге) мәлімдеді. Tengri Sport хабарлағандай, Қазақстан Халық партиясы фракциясының дөңгелек үстелінде федерация басшысы Әділет Барменқұлов ұлттық құрама жаттықтырушысының әзілі «шегінен асып кеткенін» мойындады.
«Қателіктер бар, біз бұл туралы кеше ғана журналистермен сөйлестік. Черчесовтың әзілі, әрине, шектен шығып жатыр. Мен онымен жеке сөйлесіп, мемлекеттік тілдің өзектілігі мен басымдылығын түсіндірдім. Біз онымен әңгімелесіп, жұмыс жүргіздік. Оған айыппұл салынды», – деді ол.
БАҚ бұл ресейлік маманның мұндай мәлімдемелер жасауы бірінші рет емес екенін атап өтеді. Маусым айында өткен баспасөз мәслихаттарының бірінде журналист Черчесовқа дәл осылай қазақ тілінде сұрақ қойған, ол: «Саған осетин тілінде жауап беруге бола ма?» деп сұраған.
Осыдан кейін көп ұзамай, жағдайды жұмсарту үшін, ҚФФ Черчесов қазақ тілін үйрене бастағанын хабарлады. Ол тілді жыл соңына дейін меңгереді деп жоспарланған болатын. Алайда, кейін ұлттық құрама жаттықтырушысы тек бір ғана сабаққа қатысқаны туралы мәліметтер бар.
Сонымен қатар, «Қазақстан – Словения» ойыны алдындағы матч алды баспасөз мәслихатында Станислав Черчесов қазақстандық ойыншыларды шатастыратынын мойындады. Өзін ақтау үшін ол: «Олардың барлығының тегі Ж-дан басталады: Жақсыбаев, Жақсылықов, Жұмаханов…» деді.
Еске сала кетейік, Станислав Черчесов Қазақстан ұлттық футбол құрамасын ағымдағы жылдың 3 маусымынан бастап басқарады. Сол уақыттан бері қазақстандық құрама бірде-бір жеңіске қол жеткізген жоқ. Сонымен қатар, Черчесов тағайындалғаннан кейін көп ұзамай сегіз адам ҚФФ атқару комитетінен кетті.
Олардың бірі – Ербол Еділов федерацияда қабылданатын шешімдерге, соның ішінде Черчесовтың тағайындалуына келіспейтінін айтып, лауазымынан кеткенін мойындады. Сонда Еділов өзінің «қазақстандық футболдың таза және ашық болуы үшін» екенін атап өтіп, ҚФФ қызметінде айқын бұзушылықтар бар екеніне меңзеген.
Черчесовқа қайта оралатын болсақ, бұған дейін кейбір журналистер бас жаттықтырушының жалақысы 1,2 млн еуроны құрайтынын хабарлаған болатын. Алайда, Қазақстан футбол федерациясы бұл ақпаратты жоққа шығарып, бұл келісімшарттың бюджет қаражатынан қаржыландырылмайтынын атап өтті.
Осетин тегі ресейлік жаттықтырушыға жат елде тіл үйреніп, бейімделу оңай болмауы мүмкін екенін жоққа шығаруға болмайды.
Бірақ, мүмкін, Станислав Черчесов тұтас бір ұлттық құраманы басқару жауапкершілігін өз мойнына алғанын, демек, «Қазақстанның бас жаттықтырушысы» атағын лайықты алып жүруі және өзі табыс табатын елге толерантты қарауы керек екенін ұмытпауы қажет.