(2026 жылғы 13 наурыз | Дереккөз: Forbes)
Қазақстандық кәсіпкер Нұрлан Смағұлов алғаш рет Forbes миллиардерлерінің әлемдік тізіміне енді. Басылым оның байлығын шамамен $1,3 млрд деп бағалайды. Оның бизнесінің өсуі көптеген жылдар бойы жоғары баждар мен кәдеге жарату алымымен реттеліп келе жатқан Қазақстанның автомобиль нарығына байланысты.
Қазақстаннан шыққан жаңа миллиардердің пайда болуы тек оның бизнесіне ғана емес, сонымен қатар елдегі автомобиль нарығын реттеу жүйесінің өзіне де назар аудартты. Соңғы жылдары бұл саясат автомобильдердің құнына әсер етуіне байланысты қоғамда белсенді түрде талқылануда.
СМАҒҰЛОВ МИЛЛИАРДЕРЛЕР ТІЗІМІНЕ ҚАЛАЙ ЕНДІ
Forbes журналы Нұрлан Смағұловты 2026 жылғы әлемдік миллиардерлер тізіміне. қосты. Бұл кәсіпкердің басылымның жаһандық рейтингіне енген алғашқы жағдайы.
Оның байлығы автомобиль бизнесіндегі қызметімен байланысты. Бұл бағыттың дамуында нарықты реттеу ережелері, соның ішінде кәдеге жарату алымы және арзан автомобильдер импортына жоғары баждар шешуші рөл атқарды. Бұл шаралар арзан шетелдік көліктер тарапынан бәсекелестікті шектейді. Нәтижесінде Қазақстандағы автомобильдер еркін бәсекелестігі жоғары нарықтарға қарағанда жиі қымбатырақ тұрады.
АВТОМОБИЛЬ НАРЫҒЫНДАҒЫ ӘКІМШІЛІК ШАРАЛАР
Қазақстанның автомобиль нарығын реттеу жүйесі көптеген жылдар бойы ішкі өндірісті қорғау тетіктерін қамтиды. Олардың қатарында — кәдеге жарату алымы және бюджеттік автомобильдерге жоғары импорттық баждар.
Мұндай шаралар шетелдік көліктерді қымбаттатып, жергілікті өндірушілер мен құрастыру кәсіпорындары үшін қолайлы жағдай жасайды. Нәтижесінде сатып алушылар үшін автомобильдердің соңғы құны нарықтағы еркін бәсекелестікке қарағанда жоғары болуы мүмкін.
Бірқатар жарияланымдарда айтылғандай, Нұрлан Смағұловпен байланысты компаниялар мұндай саясаттың басты пайда алушыларының бірі болуы мүмкін. Бұл ретте қолданыстағы ережелер мен өнеркәсіптік құрастыру туралы келісімдер формальды түрде сақталады.
ӨНДІРІСТІ ЛОКАЛИЗАЦИЯЛАУ МӘСЕЛЕСІ
Кәсіпкердің автомобиль кәсіпорындарына қатысты талқылаудың негізгі тақырыптарының бірі өндірісті локализациялау деңгейі болып қала береді.
Өнеркәсіптік құрастыру туралы келісімдердің шарттарына сәйкес, мақсат жергілікті өндірістің үлесін 51%-ға дейін біртіндеп арттыру болып табылады. Алайда, дереккөздердің мәліметінше, кәсіпорындардағы нақты локализация деңгейі 30%-дан аз болып қалуда, себебі өндірістің негізін шетелден жеткізілетін машина жиынтықтары құрайды.
Салыстыру үшін, басқа ірі автомобиль өңірлерінде локализацияға қойылатын талаптар айтарлықтай жоғары. USMCA сауда келісімі аясында АҚШ, Мексика және Канада арасында бажсыз сауда үшін автомобильдердің 75% аймақтық құрамы ережесі қолданылады. Еуропалық Одақта компоненттердің 70%-ға дейінін ЕО ішінде өндіруді көздейтін шаралар талқылануда. Дамыған автокластерлерде — мысалы, Жапония, Оңтүстік Корея және Қытайда — өндірісті локализациялау деңгейі 90%-ға жетуі мүмкін.
Формальды түрде келісімдердің талаптары орындалды деп есептеледі, себебі кәсіпорындар өнеркәсіптік құрастыруды қолдаудың қолданыстағы бағдарламаларында көзделген ең төменгі шарттарды сақтайды.
КӘСІПКЕРДІҢ МЕДИАЛЫҚ БЕЙНЕСІ
Қоғамдық кеңістікте Нұрлан Смағұлов көбінесе өз күшімен табысқа жеткен кәсіпкер ретінде таныстырылады.
2025 жылдың күзінде Нұрлан Смағұлов төрт сағаттық шығарылымның >«Замандас» подкастының кейіпкері болды, бұл жоба тарихындағы ең ұзақ шығарылымдардың бірі. Шығарылым жарияланғаннан кейін әлеуметтік желілерде пайдаланушылардың бизнесмен тарапынан жобаны қаржылай қолдау мүмкіндігі туралы болжамдары пайда болды.
Сондай-ақ, кейбір пікір білдірушілер сұхбатта автомобиль бизнесінің құрылымы, локализация деңгейі және саланы дамытудағы мемлекеттік жеңілдіктердің рөлі туралы мәселелер көтерілмегенін атап өтті.