2023 жылғы қазанда ҚР Премьер-Министрінің орынбасарына Қазақстан мен Бахрейн Корольдігі арасында стратегиялық инвестициялық ынтымақтастық орнату мақсатында хат жолданды. Ұқсас хатты ҚР Денсаулық сақтау министрі де алды.
Дереккөздерімізге сәйкес, хатта Medical Value Chain (MVC) компаниясының дәрілік препараттарды мониторингтеу бағдарламасын енгізу туралы ұсыныс болған. Бұл компания фармацевтикалық препараттарды елге әкелу және елден әкету кезінде бақылауға мүмкіндік беретін авторландырылған бақылау жүйесін ұсынады.
MVC жүйесі сонымен қатар қаржылық операциялар мен кедендік бақылауды жылдамдатуға, алаяқтықты жоюға, сондай-ақ контрафактілік құралдарды жасауды анықтауға қабілетті, бұл өз кезегінде пациенттердің қауіпсіздігін арттырады. Осы әзірлеменің арқасында көлеңкелі нарықтағы сауданы тиімді толық бақылауға және макродеңгейде қорларды басқарудағы қателіктердің алдын алуға мүмкіндік туады.
Мұндай жүйе қазақстандық нарық қауіпсіз емес препараттарға тап болғанын ескере отырып, қажеттілік болып табылады. Атап айтқанда, «Брынцалов-А» компаниясының ресейлік өндірісіндегі «Нош-бра» препараты. БАҚ хабарлауынша, Ресейде осы препаратты қолдануға байланысты өлім жағдайлары тіркелген.
Сонымен қатар, контрафактілік медициналық құралдарды қолдану қаупі бар. Арықтататын «сиқырлы» таблеткалар, әртүрлі БАД пен дәрумендер танымал болып келеді, оларды ойланбай тұтынудан тек ақша табады.
MVC платформасын 32 мемлекет қабылдаған және Бахрейн Корольдігі мен ЕО-да жұмыс істейтін үлгі бойынша Қазақстанға өтеусіз негізде ұсынылуы мүмкін. Алайда 2023 жылғы қазанның басынан бүгінге дейін Қазақстан тарапынан бұл ұсынысты қабылдау бойынша ешқандай өзгеріс байқалмайды.
Біраз уақыттан кейін бюджеті жоғарылатылған және тиімділігі төмендетілген отандық өндірістің ұқсас жобасы ұсынылса, ешкімді таңдандырмайтын шығар. «Indigo» платформасының немесе «Damumed» жүйесінің сәтсіз іске асырылуын еске алайық. «Artsport» платформасының құлдырауы одан кем емес жарқын болды.
Еске сала кетейік, бұрын астанадағы дәріханалардың бірінде ҚР Денсаулық сақтау вице-министрі Бейбіт Есенбаевтың қатысуымен дәрілерді таңбалау жүйесінің көрсетілімі өткен. Алайда, ұсынылған жүйенің MVC платформасына қатыстылығы белгісіз.
Сонымен қатар, БАҚ хабарлауынша, 2020 жылы «Қазақтелеком» АҚ тауарларды таңбалаудың белгілі бір ақпараттық жүйесін әзірлеген. ФБРК редакциясы ҚР ЦМДАИМ-не осы жүйенің іске асырылуы жалғаса ма деген сұрақпен сауал жолдады.
Сонымен қатар контрафактілік дәрілер мен адал емес фармацевтерден қарапайым адамдар зардап шегеді.