Мемлекеттік кірістер комитеті (МКК) ФБРК-ке компаниядан 20,5 млн теңгеден астам кәдеге жарату алымы өндіріп алынған алты шетелдік тартқыштың кедендік ресімделуі туралы мәліметтерді ұсынған жоқ. Көлік министрлігі өз кезегінде бірдей VIN-кодтары бар әртүрлі автомобильдердің тіркелуі туралы мәліметтерді тексеру оның құзыретіне кірмейтінін мәлімдеді.
МЕМЛЕКЕТТІК БАЗАЛАРҒА НЕГЕ СҰРАҚТАР ТУЫНДАДЫ
Бұған дейін ФБРК хабарлаған болатын, «VEKTOR SHIPPING Co» ЖШС Қазақстанға Ресейден және Беларусьтен жалға алынған алты тартқышты уақытша әкелді, компанияның мәлімдеуінше, олар жалдау мерзімі аяқталғаннан кейін иелеріне қайтарылды. Кейінірек сол VIN-кодтары қазақстандық базаларда басқа иелерде пайда болды.
2026 жылғы 29 қыркүйекте сот компаниядан 20,59 млн теңге кәдеге жарату алымын және 617 718 теңге мемлекеттік баж салығын өндіріп алды. Шешімде тартқыштардың әкетілуі расталғаны туралы нақтылалмады.
Осы мән-жайларды анықтау және ведомстволардың осындай көлік құралдары туралы мәліметтерді қалай алмасатынын түсіну үшін ФБРК мемлекеттік органдарға сұрау жіберді.
МКК МӘЛІМЕТТЕРДІ НЕГЕ ҰСЫНУДАН БАС ТАРТТЫ
Жауабында комитет Еуразиялық экономикалық одақ (ЕАЭО) туралы шарттың 25-бабына сілтеме жасады, ол шартта көзделген жағдайларды қоспағанда, мүше мемлекеттердің аумақтары арасында тауарлардың кедендік декларациялаусыз және мемлекеттік бақылаусыз еркін жүріп-тұруын көздейді.
Сонымен қатар, МКК «Қазақстан Республикасындағы кедендік реттеу туралы» кодекстің 19-бабына назар аударды. Ол мемлекеттік кірістер органдары алған ақпаратты пайдалану мен қорғауды реттейді. Жауапқа сәйкес, мұндай мәліметтерді заңда көзделген жағдайлардан басқа, жария етуге немесе үшінші тұлғаларға беруге болмайды.
Нәтижесінде комитет редакция сұратқан ақпаратты оның құзыреті шегінде ұсыну мүмкін емес екенін хабарлады. Осылайша, редакция түпнұсқа машиналардың белгіленген тәртіппен елден шыққанын растауға қол жеткізбеді, бірақ комитет тасымалдаушының ұстанымын жоққа шығаратын мәліметтерді де ұсынған жоқ.
КӨЛІК МИНИСТРЛІГІ НЕ ДЕДІ
Көлік министрлігі автомобиль тасымалдаушыларын халықаралық жүк тасымалдауға жіберу қағидалары тиісті бағыттарда жұмыс істеуге рұқсат карточкаларын беруді реттейтінін хабарлады.
Атап айтқанда, көлік және коммуникация министрінің 2011 жылғы 24 тамыздағы № 523 бұйрығымен бекітілген Қағидалардың 9-тармағы шетелдік тұлғаларға тиесілі жалға алынған автомобильдердің кейбір санаттары үшін, сондай-ақ Қазақстанда уақытша мемлекеттік есепте тұрған көлік құралдары үшін мұндай карточкаларды беруді көздемейді.
Алайда негізгі мәселе — әртүрлі көлік құралдарының тіркеу деректерінде бірдей VIN-кодтарының пайда болуы — бойынша ведомство мұндай есепті жүргізу және тиісті мәліметтерді тексеру оның құзыретіне кірмейтінін мәлімдеді. Министрлікте бұл мәселе бойынша ақпарат жоқ.
Сұрауда редакция сондай-ақ 2023 жылдан бері VIN-кодтарының сәйкес келуі туралы өтініштер түскен-түспегенін, қандай шаралар қабылданғанын және министрлік ведомстволар арасындағы деректер алмасуды қарастырып жатқанын сұрады. Бұл сұрақтарға ведомство жауап бермеді.
АВТОМОБИЛЬДЕРДІҢ ТАРИХЫН КІМ ТЕКСЕРУІ КЕРЕК
Осылайша, бірдей VIN-кодтары әртүрлі автомобильдердің қазақстандық базаларында қалай пайда болғаны туралы мәселе ашық күйінде қалып отыр. МКК де, көлік министрлігі де редакцияға бұл жағдайды анықтауға мүмкіндік беретін ақпаратты ұсынған жоқ.
2026 жылғы 22 қазанда «VEKTOR SHIPPING Co» ЖШС сондай-ақ Маңғыстау және Қызылорда облыстарының полиция департаменттеріне (ПД) арыз жіберіп, екі автомобильді тіркеу кезінде VIN-кодтары мен құжаттардың болжамды жалғандығын тексеруді сұрады.
Әзірге сот тасымалдаушыдан кәдеге жарату алымын өндіріп алды, бірақ тіркеу жазбаларының шығу тегі және VIN-кодтары сәйкес келетін автомобильдердің пайда болу мән-жайлары туралы мәселелер ашық күйінде қалып отыр. Компанияның сәйкестендіру нөмірлерін жалған жасау туралы мәлімдемелері де тексеруді қажет етеді және анықталған фактілер деп саналмайды.
ФБРК редакциясы жағдайдың дамуын одан әрі қадағалауды жалғастырады.
