ФБРК редакциясы былтырғы жылдың аяғынан бері Қазақстанның ірі жер пайдаланушыларының аудандарының өзгеру динамикасын талдап жатыр, соңғы уақытта олардан қанша жер тәркіленгенін анықтау мақсатында.
Еске сала кетейік, ФБРК редакциясына өңірлерден дұрыс емес тәркілеуге қатысты шағымдар көптеп келіп түсуде. Бұл акцияның мақсаты латифундистерге тиесілі аумақтар болуы керек еді, ал іс жүзінде шағын және орта шаруа қожалықтарының учаскелері жиі тәркіленуде.
Павлодар, Қостанай, Ақмола, Солтүстік Қазақстан, Қарағанды, Шығыс Қазақстан және Алматы облыстарының жерлерімен танысып, біз аудандарда ерекше өзгерістер болмады деген қорытынды жасадық.
Сонымен қатар, біз оңтүстік өңірлердің деректерді беруден бас тартқанын атап өттік. Біздің жарияланымнан кейін, шымкенттік «Азаматтарға арналған үкімет» филиалы сұралған ақпаратты жіберді.
Бастапқыда ФБРК редакциясы облыстық әкімдіктерге сұраулар жолдаған, олар кейін ірі жер пайдаланушылардың тізімін ұсыну туралы сұрауымызға қай ведомство жауап беретінін өздері бөлген.
Шымкент филиалы бұрын Алматы филиалы істегендей, ірі жер учаскелерінің иелері туралы ақпарат жинады. Біздің ойымызша, бұл мүлдем дұрыс емес, өйткені латифундистердің иелігіндегі жалпы аудан бірнеше шағын учаскелердің аудандарының сомасынан құралуы мүмкін.
Сондай-ақ, филиал бізге соңғы бірнеше жылдағы аудандардың өзгеру динамикасын ұсынбады. Осыған қарамастан, біз алынған деректерді талдадық.
«АК-НИЕТ» ӨНДІРІСТІК КООПЕРАТИВІ
Шымкенттік «Азаматтарға арналған үкімет» филиалының хабарлауынша, өңірдегі ең ірі жер пайдаланушы «Ак-Ниет» өндірістік кооперативі (майлы дақылдар мен олардың тұқымдарын өсіру) болып табылады, ол жалпы ауданы шамамен 2 мың га болатын екі үлкен учаскені алып жатыр.
Кооператив 1999 жылы тіркелген. Бірінші басшысы - Абдулла Әбутәліп. «Ак-Ниеттің» 1300-ден астам құрылтайшысы бар, болжам бойынша, үлескерлер.
Kompra.kz мәліметтері бойынша, Абдулла Әбутәліп «КазТрансГаз Аймак» АҚ және жеке тұлғалар алдында 42,2 млн теңге сомасына атқарушылық іс жүргізу бойынша борышкер болып табылады, 122 мың теңге көлемінде салық берешегі бар және елден шығуға шектеу қойылған адамдар тізімінде.
«Ак-Ниет» ӨК салық міндеттемелері бойынша орташа тәуекел дәрежесіне ие. 2023 жыл үшін компания 346 мың теңге салық төледі (2022 жылы – 86 мың теңге, 2021 жылы – 148 мың теңге, 2020 жылы – 134 мың теңге).
«ЖАСЫЛ АЙМАҚ» КММ
Филиал Шымкенттегі екінші ірі жер пайдаланушы Түркістан облысы табиғи ресурстар басқармасы және табиғат пайдалануды реттеудің «Жасыл Аймақ» КММ екенін хабарлайды, оның меншігінде орман қорының 1,3 мың га жері бар.
Сонымен қатар, біздің деректер бойынша, бұл учаскенің иесі Түркістан облысы әкімдігінің тағы бір еншілес ұйымы - «Бадам ормандарды және жануарлар дүниесін қорғау жөніндегі мемлекеттік мекемесі» КММ болып табылады. Қалай болғанда да, жасыл желектерге арналған 1,3 мың га аумақ мемлекетке тиесілі.
БАДАМ МЕМЛЕКЕТТІК МЕКЕМЕСІ
Сонымен қатар, Бадам мемлекеттік мекемесі де Шымкенттегі орман қорының 1,2 мың га жерінің иесі болып табылады. Айта кету керек, біздің деректер бойынша, бұл учаске орналасқан кадастрлық аудан енді жоқ.
Алайда, бұны тексеру мүмкін емес, себебі біз бұрын жазғанымыздай, жаңа БКАЖ ақпараттық жүйесі әлі күнге дейін дұрыс жұмыс істемейді.
«КОС-ДИИРМЕН» ӨНДІРІСТІК КООПЕРАТИВІ
Шымкентте 0,7 мың га алып жатқан «Кос-Диирмен» өндірістік кооперативі (астық және бұршақ дақылдарын өсіру, оның ішінде тұқым шаруашылығы) 1997 жылы тіркелген. Кооперативтің бірінші басшысы және құрылтайшысы - Махамадкул Ахмедов.
«Кос-Диирмен» салық міндеттемелері бойынша орташа тәуекел дәрежесіне ие. 2023 жыл үшін компания 105 мың теңге салық төледі (2022 жылы – 452 мың теңге, 2021 жылы – 157 мың теңге, 2020 жылы – 114 мың теңге). Сонымен қатар, Ахмедов атқарушылық іс жүргізу бойынша 24,5 млн теңге сомасына борышкер болып табылады.
«ДАРХАН» АГРОФИРМАСЫ» ЖШС
Шымкентте 0,7 мың га алып жатқан «Дархан» агрофирмасы» ЖШС (астық және бұршақ дақылдарын өсіру, оның ішінде тұқым шаруашылығы) 1991 жылы тіркелген. ЖШС-нің бірінші басшысы және құрылтайшысы - Камысбай Тойшыбеков.
«Дархан» агрофирмасы салық міндеттемелері бойынша орташа тәуекел дәрежесіне ие. 2023 жыл үшін компания 83 мың теңге салық төледі (2022 жылы – 83 мың теңге, 2021 жылы – 307 мың теңге).
Сонымен қатар, компанияның «ForteBank» АҚ шымкенттік филиалы алдында 313,1 млн теңге сомасына атқарушылық іс жүргізу бойынша қарызы, 2021 жылдың маусым айынан бастап тіркеу әрекеттеріне тыйым салынған және елден шығуға шектеу қойылған адамдар тізімінде.
«ЖАНАРБЕК» Ш/Қ
Шымкенттік «Азаматтарға арналған үкімет» филиалының пікірінше, ірі жер пайдаланушылардың бірі «Жанарбек» Ш/Қ иесі - белгілі бір Сүлейменов Жанарбек Мұстапаұлы болып табылады. Оған ауданы 0,6 мың га учаске тиесілі.
Толық аты-жөні мен туған күні бірдей адам бұрын елордалық жолаушылар көлігі департаментінің директоры болып жұмыс істеген және «ҚазАвтоЖол» ҰК» АҚ-да аффилиирленген.
Мемлекеттік корпорация ұсынған тағы бес жер учаскесінде БКАЖ жүйесінің деректері бойынша бүгінгі күнде жоқ кадастрлық ауданға (19-309) жататын кадастрлық нөмірлер бар. Алайда, ЖҚА ААЖ картасы бойынша бұл учаскелер көрінеді және Шымкенттің Әл-Фараби ауданына жатады.
«САЙРАМ-АСТЫҚ» ӨНДІРІСТІК КООПЕРАТИВІ
Мұндай 0,5 мың га учаскенің иелерінің бірі 2003 жылы тіркелген «Сайрам-Астық» өндірістік кооперативі (астық және бұршақ дақылдарын өсіру, оның ішінде тұқым шаруашылығы) болып табылады. Кооперативтің бірінші басшысы және құрылтайшыларының бірі - Фурхат Асанов, құрылтайшысы - Асқар Дәуленбаев.
2018 жылы Дәуленбаев азаматтық іс бойынша 81,2 млн теңге төлеуге міндеттелді. 2020 жылы сот үкімін орындамағаны үшін оған 13 мың теңге көлемінде айыппұл салынды. Бүгінгі күнге дейін ол атқарушылық іс жүргізу бойынша борышкер болып саналады және елден шығуға шектеу қойылған адамдар тізімінде.