2024 жылы Алматы прокуратурасы ForteBank қызметінде елеулі бұзушылықтарды анықтады. Бірқатар сот қаулыларына сәйкес, 2019 жылы жергілікті кәсіпкер өзінің ЖШС қызметкерлері болып саналатын адамдарға жеті төлем шотын ашқан. Алайда бұл адамдар ForteBank-те өз шоттарының бар екендігі туралы білмеген ғана емес, сонымен қатар көрсетілген компанияда ешқашан жұмыс істемеген.
Ratel.kz мәліметінше, банк қызметкерлері прокуратураға жеті болжамды клиенттің ешқайсысы банк бөлімшесіне жеке келмегенін растаған. Олардың айтуынша, банк қызметкерлері ЖШС-ден құжаттарды алып, шоттар мен карталарды ресімдеп, содан кейін оларды компанияға жіберген. Сонымен қатар, олар клиенттердің компания басшысының атына сенімхаттарының бар-жоғын тексермеген, бұл банктік рәсімдердің тікелей бұзылуы болып табылады.
Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігінің Қаржылық қызметтерді тұтынушылардың құқықтарын қорғау департаменті құжаттық тексеру жүргізді. Оның нәтижелері бойынша құқық қорғау органдары ҚР ӘҚБтК-нің 214-бабы бойынша – қылмыстық жолмен алынған кірістерді заңдастыруға (жылыстатуға) және терроризмді қаржыландыруға қарсы іс-қимыл туралы заңнаманы бұзу фактісі бойынша әкімшілік іс қозғады.
Тергеу төрт жыл ішінде жеті шоттан шетелге ірі сомалар аударылғанын анықтады.
«01.01.2019 жылдан 2023 жылдар аралығында «DAMAC HOMES LLC DUBAI АЕ, Mashreqbank (Dubai)» банктік шотына сатып алу ретінде ақша қаражаты аударылған. Сонымен қатар, «Yandex Taxi B.V. Amsterdam NL» компаниясынан сатып алу жүргізілген», – делінген бірінші сатыдағы соттың қаулысында.
Белгілі болғандай, Mashreqbank БАӘ аумағында жұмыс істейтін қаржы институты болып табылады, ал DAMAC HOMES LLC DUBAI АЕ, болжам бойынша, Дубайдағы жылжымайтын мүлік құрылысшыларының бірі. Атап өтілгендей, Yandex Taxi B.V. Amsterdam NL пайдасына жасалған транзакцияларға акциялардың бір бөлігі немесе лицензия сатып алынуы мүмкін.
Тергеу барысында құқық қорғау органдары банктен жеті клиенттің құжаттарын тәркіледі. Олардың үшеуі SMS көмегімен шот ашуға және картаны шығаруға өтініштерге қол қойғаны анықталды, алайда банк жүйесінде олардың ұялы телефондарына келуі тиіс растау кодтары жоқ. Тағы бес клиенттің өтініштері ForteBank құжаттамасында мүлдем болмаған.
«2024 жылғы наурыздағы Алматы қаласы прокуратурасының ұсынысы бойынша құжаттық тексеру нәтижелері туралы №1 қорытындыға сәйкес, жоғарыда аталған жеті клиент 2020 жылдан 2023 жылдар аралығында шетелдік банктік шоттарға ақша қаражатын аударған (сатып алулар жасаған). Барлық операциялар саны - 3443, жалпы сомасы 13 363 061,13 АҚШ долларын құрайды», – делінген Астана мамандандырылған ауданаралық әкімшілік құқық бұзушылықтар жөніндегі сотының қаулысында.
Тек тергеу органдарының сұрауынан кейін банк 3443 операцияның 131-ін күдікті деп таныды. Осылайша, үш жыл ішінде ForteBank арқылы шетелге кемінде 5 млрд теңге аударылған. Бұл ретте көрсетілген кезеңдегі ЖШС салық есептілігінде ешқандай кіріс көрсетілмеген.
ҚР ӘҚБтК-нің 214-бабының 4-бөлігі бойынша әкімшілік құқық бұзушылық үшін – қаржы мониторингі субъектілерінің клиенттерді (олардың өкілдерін) және бенефициарлық меншік иелерін тиісінше тексеру жөніндегі шараларды қабылдамауы – сот ForteBank-ке 775 320 теңге айыппұл салды.
Сонымен қатар, банк ҚР ӘҚБтК-нің 214-бабының 10-бөлігі бойынша ішкі бақылау қағидаларының қылмыстық жолмен алынған кірістерді заңдастыруға (жылыстатуға) және терроризмді қаржыландыруға қарсы іс-қимыл туралы заңнама талаптарына сәйкес келмеуі үшін тартылды.
«Банктің ішкі бақылау қағидаларында клиенттің операцияларын зерделеу тәртібі мен жиілігін реттейтін норма жоқ. Осыған байланысты «ForteBank» АҚ-ның ӘКК/ТҚЖ қағидалары Қазақстан Республикасының заңнамасының талаптарына сәйкес келмейді», – деп тұжырымдады сот.
Осыған байланысты ForteBank-ке тағы 1 846 000 теңге айыппұл салынды. Сонымен қатар, Астана соты ҚР ӘҚБтК-нің 214-бабының 2-бөлігі бойынша – қаржы мониторингі субъектілерінің қаржы мониторингіне жататын ақшамен және (немесе) өзге де мүлікпен жасалатын операциялар туралы ақпаратты ұсынбауы немесе уақтылы ұсынбауы үшін қаулы шығарды. Осы құқық бұзушылық үшін ForteBank-ке 1 476 800 теңге айыппұл салынуы тиіс еді.
Кәсіпкердің одан әрі тағдыры туралы – оған қатысты сотқа дейінгі тергеу аяқталды ма және ол күдікті деп танылды ма, хабарланбайды.