ФБРК редакциясына Алматыдағы Dostyk Residence тұрғын үй кешенінің қасындағы мемлекеттік №17 мектеп-интернатының аумағына екі метрлік қоршау орнатқаны туралы ақпарат түсті. Дереккөздің болжауынша, қоршаудың пайда болуына ТҮК иелерінің сыртқы әлемнен толық оқшаулану ниеті себеп болған болуы мүмкін.
Карта мен ТҮК орналасуымен таныса келе, біз бұл болжам онша сенімді емес деген пікірге келдік. Қоршаудың пайда болуының ықтимал себебіне кейінірек ораламыз. Жер телімдерімен байланысты жағдайды тереңірек зерттей келе, қоршау орнату мәселесі екінші жоспарға кетіп, қала әкімдігіне анағұрлым күрделі сұрақтар туындайтынын түсіндік.
Кадастрлық картаға сәйкес, Dostyk Residence ТҮК учаскесі мен №17 мектеп-интернаты орналасқан учаскенің арасында тағы бір жер телімі бар, ауданы 0,29 га. Бұл телім бұрын, ТҮК аумағы сияқты, «Алтын Номад» ЖШС-не тиесілі болған. Кейінірек, аралық учаскенің аумағы «Қазақстан Халық Банкі» АҚ-ның еншілес компаниясы «Халық Актив» ЖШС-нің меншігіне өтті.
№17 мектеп-интернаты орналасқан жер телімі ертеде ТҮК-нің екінші жағында орналасқан Абай атындағы дарынды балаларға арналған тағы бір мектеп-интернатының меншігінде болған. Кейіннен, №17 мектеп-интернаты аумағының мектеп үшін әдеттен тыс меншік иелері және кем дегенде әдеттен тыс мақсатты тағайындалуы пайда болды.
№17 мектеп-интернаты орналасқан учаскенің ауданы 1,64 га құрайды және ол ортақ үлестік меншікте тұр. Аумақтың басым бөлігі 1,47 га мектепке тиесілі, ал қалғаны ұсақ бөліктерге бөлінген, олардың иелері жеке тұлғалар болып табылады. Сонымен қатар, бұл учаскенің мақсатты тағайындалуы - жер асты гаражын пайдалану және күтіп-ұстау.
Егер кадастрлық картаға назар аударсақ, №17 мектеп-интернаты орналасқан учаскенің сол жағында бір құрылыс бар, ол бір уақытта екі іргелес учаскеде орналасқан. Google картасына сәйкес, бұл «құрылыс» тұрақ болып табылады. Бұдан жеке тұлғаларға тиесілі ұсақ учаске бөліктері жай ғана тұрақ орындары екендігі туралы қорытынды шығады.
Учаскенің құқық иеленушісі ретінде №17 мектеп-интернаты ғана емес, сонымен қатар «Bona Fide Contract» ЖШС де тіркелгені кем дегенде таңқаларлық. Бұл ЖШС-нің құрылтайшысы - Асылбек пен Асқар Кәрібаевтардың анасы Әлфия Кәрібаева, олар «ҚазМұнайГаз» АҚ еншілес компанияларының бұрынғы басшылары.
2021 жылдың қазан айына дейін дәл осы ЖШС Асқар Кәрібаевтың бұрынғы әйелі Слухия Кәрібаеваға, кейін Асқар Кәрібаевқа тіркелген және тек 2022 жылдың тамызында ғана компания ағайындылардың анасына қайта тіркелген. Серіктестіктің қызмет түрі де бірнеше рет өзгерген. Туроператордан бастап, кейін компания жылжымайтын мүлікті жалға беруге және басқаруға қайта бағытталған, ал қазір жеңіл автомобильдерді жалға беруге маманданған.
Ағайындылардың қызметіне аздап үңілейік. Асылбек Кәрібаев бұрын ҚазМұнайГазға бағынышты «Павлодар мұнай-химия зауыты» ЖШС-де басқарма мүшесі қызметін атқарған, бүгінгі күні ол КМГ-нің тағы бір «еншілес» компаниясы «ПетроКазахстан Ойл Продактс» ЖШС-нің президенті. Сондай-ақ, Асылбек Кәрібаевтың бір кездері Тимур мен Динара Құлыбаевтармен байланыстырылатын таратылған испандық Flinder Data SL компаниясында менеджер болғаны белгілі.
Асқар Кәрібаев бұрын жемқорлықпен даулы және кейін таратылған «ҚазМұнайГаз Өнімдері» ЖШС-де бас директордың орынбасары болған. 2019 жылы компанияның бас директоры Қуандық Құлмұрзин бағыныштысынан 4,3 млн теңге көлемінде пара алғаны үшін кінәлі деп танылып, оған 129 млн теңге айыппұл түрінде жаза тағайындалған. Асқар Кәрібаевтың қазір не істеп жатқаны белгісіз.
Кәрібаевтар отбасына тиесілі компания №17 мектеп-интернаты орналасқан жерге қандай керемет жолмен құқық алғаны мүлдем түсініксіз. Ресми мәліметтерге сәйкес, жер телімі 2002 жылы тіркелген, ал мектеп-интернатының оған жер пайдалану құқығы 2009 жылы тіркелген. Көршілес ТҮК әлдеқайда кейінірек жобаланып, салынған.
Ресми түрде учаске бөлінбейтін болып табылады. Осыған байланысты бұл учаскені, былайша айтқанда, құжат бойынша - тұраққа және мектеп-интернатына бөлу ҚР Жер Кодексінің 51-бабының негізінде мүмкін емес. Учаскенің аумағы меншік иелері арасында үлестерге бөлінген, олардың әрқайсысының өз мақсатты тағайындалуы бар.
Мектеп-интернатының үлесінің мақсатты тағайындалуы «мектеп-лицейді пайдалану және күтіп-ұстау үшін» болғанына қарамастан, учаскенің жалпы мақсатты тағайындалуы бәрібір - «жер асты гаражын пайдалану және күтіп-ұстау» болып табылады. Учаске мақсаты бойынша ішінара пайдаланылады. «Bona Fide Contract» ЖШС №17 мектеп-интернаты ашылғаннан кейін, 2014 жылы тіркелген.
Біздің болжауымызша, бастапқыда учаскенің мақсатты тағайындалуы мектеп-лицейді пайдалану және күтіп-ұстау болған, ал кейіннен «Bona Fide Contract» ЖШС-нің мүддесі үшін заңсыз өзгертілген және мектеп-интернатына маңызды болса да, жердің бір бөлігі ғана қалған.
Осыған байланысты сұрақ ТҮК иелеріне емес, қала әкімдігіне туындап отыр. Мемлекеттік мекеме бүгінде тұрақ аймағына арналған аумақта қалай орналасқан?
Сондай-ақ, учаске аумағының бір бөлігі ресми түрде жеке тұлғаларға – тұрақ орындарының иелеріне тиесілі екенін ұмытпау керек. Мұндай жағдайда бұл жерде қоршаудың пайда болуы бұрынғыдай қатты таң қалдырмайды.
Мүмкін, престижді автомобильдердің иелері өздерінің қымбат көліктерін мектеп-интернатының балаларынан оқшаулауды шешкен шығар. Бірақ бұл тұрақты дәл Dostyk Residence ТҮК тұрғындары пайдаланатынына ешқандай дәлел жоқ, мысалы, учаскенің құқық иеленушісі болып табылатын және, еске сала кетейік, жеңіл автокөліктерді жалға берумен айналысатын «Bona Fide Contract» ЖШС өкілдері емес екеніне дәлел жоқ.
Сұрақтар әлі де көп. ФБРК редакциясы Алматы әкімдігінен 20 жылдан астам уақыт бойы №17 мемлекеттік мектеп-интернаты орналасқан жер телімінің мұндай кадастрлық деректерінің пайда болу хронологиясы мен мән-жайын анықтауды көздеп отыр. Тиісті ресми сұрауды жергілікті атқарушы органдарға жібердік.
Жалғасы бар …