ҰҚК қызметкерлері Сарыағашта контрабандалық уран сатудың жолын кесті. Ядролық материал Өзбекстаннан жеткізілген.
Ratel.kz деректері бойынша, 2022 жылдың жазында ҰҚК қызметкерлерінің назарына Түркістан облысы Келес ауданының 49 жастағы тұрғыны Ғабит Дамбаев (есімі өзгертілген) іліккен. Ер адам Түркістан облысында ядролық материалға сатып алушы іздеген.
ҰҚК жедел қызметкерлері Дамбаевпен белгілі бір Өзбекстан азаматы байланысқа шығып, «Уран 238/235» изотопының 1 кг сатып алуды ұсынғанын анықтаған. Сатушы, егер $120 мыңға сатып алушы табылса, жүкті контрабандалық жолмен Қазақстанға жеткізетініне сендірген.
Содан кейін қауіпті тауарды өткізуге сатып алушы ретінде ҰҚК қызметкері қосылған. Ол Дамбаевпен кездесіп, ақшаны берген. Жеткізушіге хабарласып, Дамбаев бірден бір килограмм уранды толығымен жеткізу мүмкін емес, тек 200 граммнан бөліп жеткізуге болатынын айтқан.
Жеткізуші Дамбаевқа радиоактивті материал салынған пакетті болып жатқан оқиғадан еш хабарсыз делдал беретінін мәлімдеген. Тауарды алған Дамбаев оны ҰҚК-нің «сатып алушысына» тапсырған.
Бір күннен кейін Энергетика министрлігінің Ядролық физика институтынан сарапшылардың ресми қорытындысы келген, онда бұл зат ядролық немесе радиоактивті материалдарға жатпайды делінген.
Осыдан кейін ҰҚК қызметкері Дамбаевпен байланысқан, ол өз кезегінде жеткізушіге қоңырау шалған. Соңғысы бұл арна мен сатып алушыны тексеру болғанын, енді нақты жеткізу жүретінін хабарлаған.
2022 жылғы тамызда Дамбаев жеткізушіден ішінде сары, көрінісі пластилин тәрізді зат бар тығыздалған шыны капсула алған. Бұл 10,5 грамм салмақтағы тауардың «сынамасы» екені хабарланған. Сатып алушы тауарды алып, тексеру үшін оны қайтадан Ядролық физика институтына жіберген.
Біраз уақыттан кейін ол жерден жауап келген: «Ұсынылған зат ядролық материалдар санатына жатады. Бұл «Уран 238/235» екені расталды». Кейін радиоактивті ядролық тауарды сатушы ұсталған.
«Қылмыстық іс ҚР Қылмыстық кодексінің 283-бабы 2-бөлігі бойынша (өткізу мақсатында ядролық материалдарды заңсыз сатып алу, сақтау, тасымалдау) қозғалды. Тергеу шамамен бір жылға созылды. Осы уақыт ішінде Дамбаев ҰҚК тергеу изоляторында күзет астында болды. Өз кінәсін толық мойындады», - делінген хабарламада.
Соңында Сарыағаш аудандық соты Дамбаевты кінәлі деп танып, оған 3 жыл бас бостандығынан айыру жазасын тағайындаған. Алайда, кейін сот оның сотқа дейінгі тергеу кезінде қанша уақыт отырғанын есептеп, мерзімін шартты түрде қайта белгілеген. Сотталған адам сот залынан күзет астынан босатылған. Өзбекстандық жеткізушінің тағдыры туралы хабарланбайды.