Қазақстанда ҚҚС-тың сараланған мөлшерлемесін енгізу жоспарлануда, бұл экономиканың әртүрлі секторларына әсер етеді. Ұлттық экономика бірінші вице-министрі Азамат Әмриннің мәлімдемесіне сәйкес, базалық мөлшерлеме 16% құрайды, сонымен қатар кейбір салалар салықтық жеңілдіктер алады, ал басқалары осы салықтан толығымен босатылады.
Мәжілістегі дөңгелек үстелде Қазақстан үкіметі ұсынған салық реформасының егжей-тегжейлері белсенді талқыланды. Ұлттық экономика бірінші вице-министрі Азамат Әмрин салық салу жүйесіндегі өзгерістердің негізгі бағыттарын таныстырды.
«Біз ҚҚС бойынша сараланған мөлшерлемені ұсынамыз. Жалпы белгіленген мөлшерлеме 16 пайызды құрайды - бұл базалық мөлшерлеме. Екінші нұсқа - агроөнеркәсіптік кешен үшін ҚҚС-тан толық босату. Сонымен қатар, біз ерікті түрде есепке қою құқығын сақтаймыз. Яғни, егер салық төлеуші өз бетінше ҚҚС төлеушісі болғысы келсе, мұндай құқық оған қалады. Сондай-ақ 10 пайыздық аралық мөлшерлеме қарастырылған. Парламентке түскен жобада бұл мөлшерлеме денсаулық сақтау саласы үшін ұсынылған», - деп мәлімдеді Әмрин.
Вице-министрдің сөзінше, көптеген жұмыс кездесулері бизнес өкілдерімен және қоғамдық талқылаулар барысында едәуір ұсыныстар түсті. Азық-түлік және күнделікті сұраныстағы тауарлардың басқа да санаттарына ҚҚС-ты төмендету жөніндегі бастамаларға ерекше назар аударылды.
Жаңа Салық кодексінің жобасы келесі негізгі өзгерістерді көздейді:
- ҚҚС мөлшерлемесін 12%-дан 16%-ға дейін көтеру, бір мезгілде осы салықтан бұқаралық ақпарат құралдарын және агроөнеркәсіптік кешенді босату;
- Фармацевтикалық индустрия, медициналық қызметтер және әлеуметтік маңызы бар азық-түлік тауарлары үшін 10% мөлшерінде төмендетілген мөлшерлеме белгілеу;
- ҚҚС төлеушісі ретінде есепке қою үшін шектеу мәнін 20 000 АЕК-тен 3 800 АЕК-ке дейін төмендету (2025 жылы 14 941 600 теңге).
«Қазір бұл сұрақтардың барлығы талқылау сатысында. Мәжілістегі профильді топ жұмысы аясында біз осы ұсыныстардың барлығын егжей-тегжейлі қарастырамыз деп ойлаймын», - деп қосты Әмрин.
Айта кету керек, Қазақстан үкіметі бастапқыда ҚҚС-ты 20% деңгейінде белгілеуді ұсынған болатын, алайда Қасым-Жомарт Тоқаевтың араласуынан кейін үш мөлшерлемемен: 16%, 10% және 0% сараланған тәсілді қарастыру шешімі қабылданды.
Бұрын ҚҚС-ты 20%-ға дейін көтеру әсерін еңбекақы қорына жүктемені азайту есебінен, атап айтқанда жұмыс берушінің міндетті зейнетақы жарналарын (ЖМЗЖ) және әлеуметтік салықты жою арқылы өтеу жоспарланған болатын.
Алайда 12 ақпанда үкімет жаңа ұсынылып отырған 16% ҚҚС мөлшерлемесі кезінде әлеуметтік аударымдар өзгеріссіз қалатыны туралы мәлімдеме жариялады, себебі мемлекеттің жұмыс берушінің орнына әлеуметтік аударымдарды жабу үшін жеткілікті кірісі болмайды.
Осылайша, ағымдағы салық реформасы аясында Қазақстан билігі ЖМЗЖ мен әлеуметтік салықты жою идеясынан бас тартып, неғұрлым икемді және тиімді салық жүйесін құру мақсатында экономиканың әртүрлі секторлары үшін ҚҚС мөлшерлемелерін оңтайландыруға назар аударды.