Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың Ресейге мемлекеттік сапары жылдың басты оқиғасы болды және мазмұны жағынан ауқымды болды. Екі күн ішінде XXI Өңіраралық ынтымақтастық форумына қатысумен толыққанды келіссөздер өтті.
Басты нәтиже Қазақстан мен Ресей арасындағы Жан-жақты стратегиялық әріптестік және одақтастық туралы декларацияға, сондай-ақ экономика, көлік, энергетика, білім және экология бойынша 13 келісімге қол қою болды.
Президент Тоқаев өзара тауар айналымы көлемі $30 млрд-қа жақындағанын атап өтті. 2024 жылдың қорытындысы бойынша ол шамамен 28 млрд құрады, ағымдағы жылдың сегіз айында 17 млрд-тан асты. Ресей рекордтық $4 млрд инвестициямен Қазақстанның ең ірі инвесторына айналды. Елде ресейлік қатысуы бар 20 мыңнан астам компания жұмыс істейді.
КЕЛІСІМДЕРДЕН НАҚТЫ ЖОБАЛАРҒА
Президент Тоқаевтың айтуынша, қол қойылған Декларация тарихи маңызға ие және елдердің нақты нәтижелерге қол жеткізу үшін бірлесіп жұмыс істеуге дайындығын бекітеді. Одан басқа, 13 құжатқа қол қойылды, олардың ішінде 2030 жылға дейінгі Ынтымақтастықтың кешенді бағдарламасы, көлік дәліздерін дамыту жөніндегі келісімдер, «Росатоммен» атом энергетикасы бойынша құжаттар және жаңа білім беру орталықтарын ашу туралы уағдаластықтар.
Тараптар Солтүстік – Оңтүстік, Транскаспий халықаралық көлік бағыты, Аягөз – Бахты, Достық – Мойынты теміржол желілері көлік дәліздерінің мүмкіндіктерін кеңейтуге келісті. Шекара маңындағы логистикалық инфрақұрылымды жақсартуға және шекарадағы өткізу пункттерінің жұмысын жетілдіруге ерекше көңіл бөлінді.
АТОМ ЭНЕРГЕТИКАСЫ ЖӘНЕ ТЕХНОЛОГИЯЛАР
Президент Тоқаев «Росатом» басқаратын халықаралық консорциумның қатысуымен бірінші атом электр станциясын (АЭС) салуды серпінді жоба деп атады. Мұнда тек станцияның өзін салу ғана емес, сонымен қатар құзыреттіліктің жаңа саласын құру да қарастырылған. АЭС құрылысы кезеңінде алты мыңнан астам жұмысшы және үш мыңнан астам орта буын мамандары жұмылдырылады. Кадрларды даярлау үшін әл-Фараби атындағы ҚазҰУ базасында «МИФИ» Ұлттық зерттеу ядролық университетінің филиалы ашылды.
Энергетикада тараптар мұнайды, мұнай өнімдерін, көмірді, электр энергиясын өндіру, тасымалдау және жеткізу саласындағы әріптестікті нығайтуға уағдаласты. Газ саласындағы ынтымақтастықтың перспективалары және үшінші елдерге транзит егжей-тегжейлі талқыланды.
БІЛІМ ЖӘНЕ ЖАСТАР
Форумда Президент Тоқаев білім мен цифрлық технологиялардың маңыздылығы туралы айтып, дәл қазір жаңа типтегі экономика қалыптасып жатқанын атап өтті. Қазақстанда жақында техникалық және кәсіптік білім беру жүйесіне жасанды интеллектті енгізудің тұжырымдамалық негіздері бекітілді.
Қазақстанда ресейлік жоғары оқу орындарының тоғыз филиалы жұмыс істейді. Ағымдағы жылы Астанада МГИМО филиалы және Омбыда әл-Фараби атындағы ҚазҰУ филиалы – қазақстандық жоғары оқу орнының Ресейдегі тұңғыш филиалы ашылды. Алматыда «Сириус» мектебі филиалының ғимараты салынады.
Президент Тоқаев жастарға достық пен ынтымақтастық эстафетасын тапсыру қажеттігін атап өтті.
«Біздің жастарымыз осысыз осы тыныш емес әлемде одан әрі өмір сүру мүмкін емес екенін түсінуі керек», – деді Мемлекет басшысы.
ӘРІПТЕСТІККЕ ПРАГМАТИКАЛЫҚ КӨЗҚАРАС
Сапар жүйелі уағдаластықтар деңгейінде өтті.
«Бізді біріктіретін басты нәрсе – ғасырлар бойы келе жатқан бай тарих, белсенді мәдени-рухани байланыстар, ортақ құндылықтар және қазіргі заманғы сын-қатерлерге ұқсас көзқарастар», – деді Президент Тоқаев.
Мемлекет басшысы атап өткендей, көптеген ғасырлардың даналығы қазақтың «Құдай қосқан көрші» деген нақылын сақтайды, Ресей Қазақстан үшін солай болып табылады.
Әлемдегі тұрақсыздық жағдайында, көптеген байланыстар үзіліп жатқанда, нақты әріптестікті нығайту қабілеті үлкен артықшылыққа айналады. Бұл сапар Қазақстан мен Ресейдің экономикаға, білімге және технологиялық дамуға нақты әсер ететін жобаларды құруға дайындығын көрсетті. Мұндай прагматикалық көзқарас көптеген жылдар бойы қарым-қатынастардың тұрақты және дәйекті дамуына негіз қалайды.