Жоғары аудиторлық палата (ЖАП) Солтүстік Қазақстан облысында бюджет қаражаты мен мемлекеттік активтерді пайдалану тиімділігіне жүргізілген тексеру қорытындысын шығарды.
Ведомствоның баспасөз қызметінің мәліметінше, жалпы соңғы бес жылда өңірдегі жалпы өңірлік өнім 2020 жылдан бастап 69% өсті. Жұмыссыздық деңгейі 0,4%-ке төмендеді, ал күнкөріс деңгейінен төмен табысы бар халық үлесі 2,3 пайыздық тармаққа азайды. Сонымен қатар өңірдің тұрғын үй қоры 600 мың ш. м. өсті.
Сонымен бірге аудиторлар өңір демографиялық сын-тегеуріндерге тап болып отырғанын атап өтеді: халықтың табиғи өсімі төмендеп, көші-қон сальдосы теріс болып қалуда.
Білім саласында үш ауысымды және авариялық мектептерді қоса алғанда, проблемалық мәселелер сақталуда. Бірқатар оқу орындары спорт залдарынсыз немесе қажетті пәндік кабинеттерсіз жұмыс істеуде.
Аудит деректері бойынша, денсаулық сақтау саласында медициналық мекемелер ғимараттарының тозуы шамамен 74%-ке жетеді, бұл сарапшылардың алаңдаушылығын тудырып, инфрақұрылымның қауіпсіздігі мен қолжетімділігі туралы мәселе көтереді.
Шағын және орта кәсіпкерлік субъектілерінің санының өсуіне қарамастан, бұл сектордың жалпы өңірлік өнімге қосқан үлесі қысқарды.
ЖАП отырысында палата төрағасы Әлихан Смайылов көтерме және бөлшек сауда кәсіпорындарының кірістерінің айтарлықтай төмендеуіне ерекше назар аударды. Мемлекеттік кірістер комитетінің мәліметінше, осы салада жұмыс істейтін компаниялардың кірістері 100 млрд теңгеге азайған.
«Солай болғанда, өңірдің салық әлеуеті сауда бойынша төмендеді. Тиісінше, салықтар аз төленді және жергілікті бюджеттің әлеуметтік инфрақұрылымды дамыту және басқа да жобаларды қаржыландыру мүмкіндігі азайды», — деп атап өтті ол.
Сонымен қатар тексеру «Qyzyljar» арнайы экономикалық аймағының жұмысының жеткіліксіз тиімділігін анықтады. Қажетті инженерлік инфрақұрылымның болмауы объектілердің бір бөлігін уақтылы пайдалануға беруге мүмкіндік бермегені атап өтіледі.
Сонымен бірге жергілікті билік аудиторлардың пікірінше, 7,3 млрд теңге тұратын әкімшілік ғимараттарды қайта жаңартуды және 7 млрд теңгеге театр салуды қоса алғанда, онша басымдықсыз жобаларға едәуір қаражат жұмсаған.
Халықты сумен қамтамасыз ету жағдайы да аудиторлардың сұрағын тудырды. Облыста орталықтандырылған сумен жабдықтаусыз 38 тірек ауылы қалып отыр. Салынған 79 нысанның 22-сі, құны шамамен 10 млрд теңге, әлі күнге дейін пайдаланушы ұйымдарға берілмеген.
Көлік саясатын іске асыру саласында да проблемалар анықталды: жолаушылар көлігін дамытудың кешенді схемасы жоқ, ал жол қауіпсіздігі мониторингі жеткілікті түрде толық ұйымдастырылмаған.
Аудиттің жеке бағыты «Солтүстік» ӘКК» АҚ қызметіне қатысты болды. Аудиторлар активтерді басқарудың және инвестициялық жобаларды іске асырудың төмен тиімділігін анықтады. ЖАП өкілдерінің айтуынша, жекелеген бірлескен кәсіпорындар құру күтілетін нәтиже бермеген және шамамен 1 млрд теңге жоғалтуға әкеп соққан.
«Елеулі шығындар бейіндік емес активтерді ұстаумен – 610 млн теңге және өңірлік тұрақтандыру қорларының қаражатын пайдаланумен – 298 млн теңге байланысты. Сонымен қатар бухгалтерлік есепте 24 млрд теңгеден астам сомаға бұзушылықтар анықталды», — делінген хабарламада.
ЖАП есебінде мемлекеттік сатып алу туралы заңнаманың бұзылуы, оның ішінде шамамен 5,5 млрд теңгеге конкурстарсыз бір көзден шарттар жасасу және жұмыс көлемін субмердігерге беру бойынша шектеулерді сақтамау да атап өтілген.
Тексеру қорытындысы бойынша аудиторлар шамамен 28,3 млрд теңге сомасында қаржылық бұзушылықтарды, сондай-ақ шамамен 112,4 млрд теңге сомасында бюджет қаражатын тиімсіз жоспарлау мен пайдалануды хабарлады.
111 эпизод бойынша материалдар әкімшілік іс қозғау үшін жіберілді, ал материалдардың бір бөлігі құқық қорғау органдарына берілетін болады.