Микробиология және вирусология ғылыми орталығының зертхана меңгерушісі Айдын Қыдырманов 2024 жылдың күзінде Маңғыстау облысында итбалықтардың өліміне вирустық нейроинфекция себеп болғанын мәлімдеді.
«Қазинформ» ХАА деректері бойынша, зерттеушілер өлген жануарлардың ми мен өкпе тіндерінен вирус іздерін тапқан.
«Барлық сынамаларда вирус болды. Бұл вирустық нейроинфекция. Вирустың жануарлар миынан табылуы бұл аурудың жалғыз себебі екенін дәлелдейді», – делінген хабарламада.
Қыдырмановтың айтуынша, бұл вирустық инфекция иммун тапшылығы аясында дамиды. Ол теңіз сүтқоректілеріне тән аурудың ғылыми қауымдастық тарапынан әлі жеткілікті зерттелмегенін атап өтті.
Еске сала кетейік, 2024 жылдың көктемінде Каспий теңізінің жағалауынан мезгіл-мезгіл итбалықтардың өлекселері табылып жатқаны хабарланған болатын. Өлген жануарлар туралы алғашқы хабарламалар 29 наурызда пайда болды. Сонда балық инспекциясы қызметкерлері Маңғыстау облысында мониторинг барысында Түпқараған ауданынан өлген итбалықтардың 62 тұшасын тапты.
25 сәуірде Маңғыстау облысының Түпқараған ауданында балық инспекциясы басқармасының қызметкерлері итбалықтардың 12 тұшасын тапты. Кейін Маңғыстау облысы балық инспекциясы басқармасы 2024 жылғы 29 наурыз бен 25 сәуір аралығында Каспий теңізінің жағалауынан 182 өлі итбалық табылғанын хабарлады.
Қазан айының соңында Түпқараған ауданында Каспий теңізінің жағалауына 150-ден астам өлі итбалық шығарылды. Жергілікті блогер Азамат Сәрсенбаевтың айтуынша, оқиға дауылдардан кейін болған. Өлген жануарлардың көпшілігінің денесінен механикалық зақымдар табылғаны атап өтілді.
Айта кетейік, 24 қазаннан 13 қарашаға дейін Жайық-Каспий облысаралық бассейндік балық шаруашылығы инспекциясының мамандары Түпқараған ауданында Каспий жағалауына шығарылған итбалықтардың 1034 тұшасын тапты.
Кейін Маңғыстау облысы экология департаментінің мамандары Каспий теңізі жағалауындағы судың құрамын зерттеп, аномальды ауытқуларды анықтамағандарын хабарлады.
Қараша айының басында Түбқараған түбегінің жағалауынан ғалымдар 426 өлі итбалықты тапты. «Гидробиология және экология институтының» ғылыми қызметкері Әсел Баймұқанова Каспий теңізінде өлген итбалықтарды зерттеудің алдын ала нәтижелері туралы хабарлады.
Сондай-ақ эколог және Орталық Азия экологиялық зерттеулер институтының (CAIER) негізін қалаушы Әсел Тасмағамбетова соңғы 100 жылда Каспий итбалығы популяциясының 90%-ға азайғанын мәлімдеді. Тасмағамбетова бүгінгі таңда 100 мың дарақтан аз екенін айтты.
Қараша айының ортасында балық шаруашылығы комитеті Каспий теңізі жағалауында итбалықтардың жаппай қырылуына су асты жер сілкіністері нәтижесінде табиғи газдардың шығарылуы сияқты табиғи құбылыстар себеп болуы мүмкін деп болжады.