Антикор бұрынғы әділет министрінің үлестес компанияның мүддесін қызмет көрсетуді қажет етпейтін жыл сайынғы келісімшарттар жасасу арқылы лоббирлегені, мемлекетке аса ірі залал келтіргені үшін ұсталғанын хабарлады. Бұрынғы министрдің жеке басы туралы ақпарат айтылмаса да, сөз Марат Бекетаев туралы болып отырғаны анық. ФБРК редакциясы бұрынғы әділет министрінің өмірі мен қызметі туралы егжей-тегжейлі еске салуды жөн көрді.
2022 жылғы қаңтарда Қазақстандағы наразылықтар аясында президент Қасым-Жомарт Тоқаев Асқар Маминнің үкіметін отставкаға жіберді. Өз орнынан айырылған ҚР бұрынғы үкіметінің бір мүшесі Марат Бекетаев болды. Алайда, бақытсыз әріптестерінен айырмашылығы, бұрынғы әділет министрі бірден жаңа жұмыс тапты – 10 күн де өтпей жатып, Бекетаев жаңа премьер-министр Әлихан Смайыловтың кеңесшісі болып тағайындалды.
Марат Бекетаев тіпті өз басшылығы кезіндегі ведомствоның жетістіктері мен табыстары туралы әлеуметтік желіде қоштасу жазбасын жариялады, бұл ұзақ жылдар бойы бұрынғы министрдің «ерлік» істерін жариялап келген көптеген БАҚ-тың назарын аудармай қоймады. Бұрынғы әділет министрінің шырғалаң өмірбаянын еске түсірмес бұрын, оның туыстары туралы аздап сөйлесейік.
МАРАТ БЕКЕТАЕВТІҢ ЖАҚЫН ТУЫСТАРЫ
Марат Бекетаевтың туған інісі Руслан Бекетаевтың бұрын қазынашылық комитетінің төрағасы, ҚР қаржы вице-министрі және ЕЭК экономика және қаржы саясаты жөніндегі министрі қызметтерін атқарғаны ешкімге құпия емес. Бүгінгі күні ол «Қазатомөнеркәсіп» ұлттық атом компаниясы» АҚ-ның экономика және қаржы жөніндегі бас директоры болып табылады.
Бекетаевтардың қайтыс болған әкесі туралы аз мәлім. Бір кездері Бақытжан Бекетаев кейбір дереккөздер бойынша олардың отбасы тұрған ауылдағы түрменің бастығы болған. Кейінірек отбасы басшысы ІІМ полковнигі атанды. 2000-жылдардың басында Бақытжан Бекетаев «Қазақстан Ипотекалық Компаниясы» АҚ-ның (2021 жылы «Қазақстан тұрғын үй компаниясы» деп өзгертілген) басқарма мүшесі болып, тіпті оның астаналық филиалын басқарды.
Марат Бекетаевтың жұбайы Гүлнара Бекетаева (ол Нұрпейісова) және екі қызы бар: Алина мен Малика. Бұрынғы министрдің барлық отбасы мүшелері, сондай-ақ оның інісі Руслан Бекетаев, қайын атасы Мүлік Нұрпейісов және әйелінің ағасы Мұрат Нұрпейісов «Мемлекеттік қызметтің кадрларын басқару жөніндегі ұлттық орталығы» АҚ-да үлестес тұлғалар болып табылады.
Мұрат Нұрпейісов өз кезегінде «MTSE» ЖШС (Өзге де машиналар мен жабдықтардың көтерме саудасы) және «Қазприбор Центр» ЖШС (Нақтылаусыз тауарлардың кең ассортиментінің көтерме саудасы) сияқты компаниялардың құрылтайшысы болып табылады.
Марат Бекетаевтың туған ағасы басқа тегімен Қамбар Шалғымбаев ретінде белгілі. Шалғымбаев «SH Group Partners» ЖШС компаниясының президенті және негізін қалаушысы болып табылады (Басқа ірі қара мал мен буйволдарды өсіру). Бірақ ол 2006 жылы «Қазақстан Даму Банкі» (ҚДБ) АҚ-ның президенті бола тұрып, өзіне айына $100 мың жалақы тағайындағанымен есте қалды. Оның орынбасарлары сол кезде аз табатын - бар болғаны $40 мың.
Оның жұбайы - Галина Шалғымбаева да өз кезегінде көптеген БАҚ-та аты шықты: ол 2017 жылы лицензиясы қайтарып алынған «Delta Bank» АҚ Директорлар кеңесінің төрайымы болды, ал 2021 жылдың ақпан айында оның есімі «Дельтa» ұсталған топ-менеджерлерінің арасында болды.
Түрлі уақытта Шалғымбаева ҚР Қаржы министрлігінің бағалы қағаздар және қаржы нарығы жөніндегі құрылымдық бөлімшелерін басқарды, Бағалы қағаздар жөніндегі ұлттық комиссияның мүшесі болды, Ұлттық банкте осы мәселелерді үйлестірді, таратылған «GALATTON» ЖШС-нің жетекшісі болды. Қазіргі уақытта «GALA Invest Consulting» консалтингтік компаниясының президенті болып табылады (Коммерциялық қызмет және басқару мәселелері бойынша консалтинг).
«БОЛАШАҚ КОНСАЛТИНГТІК ТОБЫ» ЖШС ЖӘНЕ СТАТИ ІСІ
Бұрынғы әділет министрі Марат Бекетаевтың өмірі мен қызметінде БАҚ-та кеңінен жарияланбаған мәліметтер де бар. ФБРК редакциясы қазақстандық заң фирмасы «Болашақ Консалтингтік Тобы» ЖШС-нің қызметі туралы қызықты мәліметтерді білді, ол жіберілген ақпаратқа сәйкес, халықаралық жеке барлау фирмасымен серіктестік мүддесін лоббирлейді.
Сондай-ақ дереккөзден «Болашақ» әділет министрлігі соттарда мемлекеттік мүдделерді қорғау жөніндегі қызметтерге келісімшарттар жасасатын, өз кезегінде мемлекеттік қаржыландыру алып, халықаралық заң, тергеу және PR-фирмаларды жалдайтыны белгілі болды. Болашақ жалдаған шетелдік кеңесшілердің ішіндегі ең негізгісі Arcanum Global болып табылады.
Алайда Болашақ пен Arcanum арасындағы қатынастар кері бағытта да жұмыс істеді, дейді ФБРК дереккөзі. Мұның дәлелі Марат Бекетаевтың пошта жәшігінен Kazaword дерекқорына электрондық хаттардың ағып кетуі болды. Мысалы, 2012 жылғы шілдеде Болашақ Arcanum-ға $49 мың сомасына төлем шотын ұсынды.
2020 жылдан бастап Болашақ Статиге қарсы қара пиар күш-жігер аясында бірнеше жаңа веб-сайттарды тіркеді. Сайттардың бірінің домені әділет министрлігінің қызметкері – Евгений Алексеевке ресімделген, ол 2018 жылы Болашақ компаниясының акционері болған. Оған қоса, Kazaword-тан алынған Алексеев пен Бекетаевтың жарияланған хат-хабарлары олардың көп жылдық достық қарым-қатынасын көрсетеді.
2022 жылғы қарашада Bolashak Consulting Group жаңа корпоративтік веб-сайтты іске қосты, ол арқылы қалаушылар үшін кеңейтілген бизнес-ұсынысты жылжытты, бірақ барлық жаңа шетелдік операциялар Arcanum компаниясымен тығыз байланысты болды.
Бекетаевтың тағы бір ескі жанжалы оның Әділет министрлігінің жауапты хатшысы болып жұмыс істеген кезеңіне қатысты. 2014 жылдан 2015 жылға дейін ол министрлік жанындағы Сот сараптамалары орталығында 17 түрлі тексеру жүргізіп, әріптестерін сыбайлас жемқорлыққа күдіктенді. Жауап ретінде вице-министр мен ССО директоры оған қарсы Әділет министрі Берік Имашевтің атына баяндама жазды. Нәтижесінде Бекетаев қызметтік өкілеттігін асыра пайдаланды деп айыпталып, содан кейін Президент Әкімшілігі басшысының орынбасары қызметіне тағайындалды.
Сол 2014 жылы Бекетаевтың отбасымен Англияға қалай ұшқаны туралы тағы бір қызықты оқиға болды. Бұл оқиғаны еске түсіріп, ұзақ 7 жылдан кейін БАҚ мұндай сапардың қанша тұратынын есептеді. Сапарға жұмсалған жалпы шығыстар 10 мың фунт стерлингтен астамды (2014 жылы 1 фунт = 1,67 АҚШ доллары) құрады ― бұл Лондонға 5 адамның ұшуы, қонақүйде, содан кейін пәтерде тұруды қамтиды.
Осы сапар кезінде, Kazaword-тан алынған хат-хабарларға сәйкес, Лондондық Reed Smith фирмасының заңгерлері Бекетаевтың балаларына қараған. Бұл заң қызметтері ретінде ресімделген және чек заң қызметтерінің сағаттық төлеміне жазылған.
Марат Бекетаевтың мемлекеттік қызметтегі жылдары Қазақстан халықаралық сот талқылауларына бірнеше рет қатысты. Мысалы, Бекетаев ҚР Әділет министрлігінің жауапты хатшысы бола тұрып, атқарушы емес директор ретінде үкіметті өкілдік еткен ENRC төң