ФБРК редакциясы Қазақстан аймақтарындағы дезинсекция туралы материалдар сериясын жалғастырады. 2026 жылы Петропавлда жасыл желектерді өңдеу кезінде химиялық инсектицидтер қайтадан қолданылуда — бұл жылдан жылға қайталанып келе жатқан және іс жүзінде өзгермейтін тәжірибе.
ҚАЛАЛЫҚ ОРТАДА НЕНІ ҚОЛДАНАДЫ
Қала әкімдігінің тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық бөлімінің деректері бойынша, жұмыстар «Цифлунит-ОН» және «Бутокс» препараттарын қолдану арқылы жүргізіледі. Олардың әсер етуші заттары — цифлутрин және дельгаметрин — нейротоксикалық әсері бар синтетикалық инсектицидтерге жатады.
«Бутокс» құрамына кіретін Дельгаметрин бас ауруы мен ентігуден бастап құрысуға дейінгі жедел улану белгілерін тудыруы мүмкін. Ол сондай-ақ күшті аллерген болып табылады және аралар мен су организмдері үшін өте улы. Сонымен қатар, бұл зат ескірген болып саналады: бірқатар жәндіктерде оның әсеріне төзімділік қалыптасқан.
«Цифлунитте» қолданылатын Цифлутрин ұқсас жолмен — жүйке жүйесінің бұзылуы арқылы әсер етеді. Адамға әсер еткенде жүрек айну, әлсіздік, тыныс алудың қиындауы мүмкін. Оның тіпті төмен концентрацияларда да су экожүйелері үшін жоғары уыттылығы бөлек атап өтіледі.
Өңдеулер саябақтарда және басқа да қоғамдық кеңістіктерде — өңделген беттермен байланыс іс жүзінде сөзсіз болатын жерлерде жүргізіледі.
БИЛІК МҰНЫ ҚАЛАЙ ТҮСІНДІРЕДІ
Әкімдік препараттарды қолдануға рұқсат етілгенін және мемлекеттік тіркеуден өткенін атап өтеді. Ресми ақпарат бойынша, бақылау қолданыстағы заңнама аясында жүзеге асырылады, алайда нақты тетіктер жауапта ашылмайды.
Тұрғындарды хабардар ету интернет-ресурстардағы жарияланымдармен және жергілікті жерлердегі хабарландырулармен шектеледі. Қоғамдық және тәуелсіз сарапшылардың қатысу мүмкіндігі көрсетілген, бірақ мұндай бақылаудың нақты тетігі жауапта нақтыланбайды.
БАЛАМАЛАР ФОРМАЛДЫЛЫҚ КҮЙІНДЕ ҚАЛУДА
Жауапта «қауіпсіз әдістердің» басымдығы туралы айтылғанымен, жәндіктермен күресудің биологиялық тәсілдері тек жоспарлау кезеңінде қарастырылуда. Қандай әдістер қолданылуы мүмкін және олар іс жүзінде қолданыла ма — нақтыланбайды.
Іс жүзінде сөз қайтадан негізгі және жалғыз шара ретінде химиялық өңдеу туралы болып отыр.
ҚАЙТАЛАНАТЫН ТӘЖІРИБЕ
Жағдай бірнеше жыл бойы өзгеріссіз.
2025 жылы қалада дельгаметрин және дифлубензурон — денсаулыққа қауіп төндіретін және су организмдері үшін жоғары уыттылығы бар заттар қолданылды.
2023 жылы циперметрин — нейротоксикалық әсері бар синтетикалық инсектицид қолданылды, ол зерттеулерде канцерогендік әсерлермен және репродуктивті жүйеге әсерімен байланыстырылады.
Осылайша, бірнеше жыл бойы қалада белгілі қауіптерге қарамастан, ұқсас кластағы химиялық инсектицидтерді қолдану жалғасуда.
БҰЛ НЕНІ КӨРСЕТЕДІ
Петропавлдағы дезинсекцияға көзқарас өзгеріссіз қалып отыр — сонымен бірге қауіпсіздік пен хабардар етуге байланысты негізгі мәселелер әлі күнге дейін толыққанды жауап ала алмайды.
Ресми жауаптар мен ашық дереккөздерде өңдеу кезінде және одан кейін тұрғындардың өзін қалай ұстауы керектігі туралы егжей-тегжейлі ұсыныстар жоқ — жұмыстар қоғамдық кеңістіктерде жүргізілетініне қарамастан.
ФБРК редакциясы қоғамдық кеңістіктерде мұндай заттарды қолданған кезде тек формальды рұқсаттар ғана емес, сонымен қатар бұл талаптардың іс жүзінде қалай сақталатыны және тұрғындарға қаншалықты толық ақпарат қолжетімді екендігі маңызды екеніне назар аударады.