Денсаулық сақтау министрлігі «Қазақтелекоммен» бірлескен жаңа әзірлемені – «Naqty Onim» қосымшасында дәрі-дәрмек бағасын тексеру сервисін ұсынды. Алайда осыған ұқсас функционал алты жылдан астам уақыт бойы министрліктің өзі жеке компаниялардың қатысуынсыз құрған «DariKZ» қосымшасында бар.
Exclusive.kz басылымы анықтағандай, 2019 жылы-ақ Дәрілік заттар мен медициналық бұйымдарды сараптау ұлттық орталығы (ДЗМСҰО) «DariKZ» қосымшасын ұсынған болатын. Ол пайдаланушыларға дәрі-дәрмектің шекті бағасын тексеруге, препараттардың дәрігерлік рецепт бойынша берілетінін білуге және дәріханаларға шағым жіберуге мүмкіндік берген.
«Қосымшаны жүктеп алған пайдаланушыларға дәрілік препараттың дозасы/концентрациясы, сақтау мерзімі және ерекше белгілері, дәрінің түпнұсқа немесе дженерик екендігі, дәрігердің рецепті бойынша берілетіні немесе рецептсіз сатылатыны туралы ақпарат қолжетімді», — делінген хабарламада.
Сонымен қатар «DariKZ» қосымшасы халықаралық есептерде цифрлық мемлекеттік сервистердің оң үлгісі ретінде аталды. 2020 жылы РФ экономикалық даму министрлігі оны Шанхай ынтымақтастық ұйымының (ШЫҰ) үздік шешімдер банкіне енгізсе, 2021 жылы ЮНИСЕФ «DariKZ»-ды басқа елдерде де енгізуге болатын табысты құрал ретінде атап өтті.
Ағымдағы жылдың ақпан айына дейін Денсаулық сақтау министрлігі азаматтарға бағаны негізсіз көтеруге шағымдану үшін «DariKZ»-ды пайдалануды ресми түрде ұсынып келді. Сервисті пайдалану жөніндегі нұсқаулықтармен соңғы жарияланымдар 8 қарашаға жатады — олар Дәрілік заттар мен медициналық бұйымдарды сараптау ұлттық орталығының (ДЗМСҰО), медициналық және фармацевтикалық бақылау комитетінің және Қазақстандағы Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының (ДДҰ) Елдік кеңсесінің парақшаларында орналастырылған.
Қазір «DariKZ» қосымшасы Google Play-де қолжетімсіз, бірақ «Қазақстан» өңірін таңдаған кезде App Store-да сақтаулы. Оның жабылғаны немесе функцияларының берілгені туралы ресми хабарландырулар жарияланған жоқ.
Осыған қарамастан, 12 қарашада денсаулық сақтау министрлігі «Naqty Onim» қосымшасында бағаны тексерудің «жаңа» сервисінің іске қосылғанын жариялап, бастаманы «Қазақтелекоммен» бірлескен жоба ретінде ұсынды.
«Денсаулық сақтау министрлігі Қазақтелекоммен бірлесіп Naqty Onim қосымшасында цифрлық сервисті іске қосты, мұнда әрбір азамат дәрі-дәрмектің шекті бағасын тексере алады, сондай-ақ бағаны негізсіз көтеруге шағым бере алады», — делінген ведомство хабарламасында.
Сонымен бірге жарияланымда 2019 жылдан бері «DariKZ» аясында бірдей сервистің жұмыс істеп тұрғаны айтылмаған.
Белгілі болғандай, «Naqty Onim» қосымшасы «Қазақтелекомның» еншілес компаниясы — «Цифрлық экономиканы дамыту орталығы» ЖШС-не тиесілі. 2020 жылдан бастап ұйым тауарларды таңбалау және қадағалау бойынша бірыңғай оператор болып табылады, таңбаланған өніммен жасалатын әрбір операция үшін нарық қатысушыларынан алымдар алу арқылы кіріс алады.
Өткен жылдың қаңтарында ФБРК редакциясы Қазақстанның 32 елде қолданылатын және мемлекетке тегін ұсынылған халықаралық Medical Value Chain (MVC) платформасынан бас тартқанын жазды.
Оның орнына ведомствоаралық комиссия оператор ретінде дәл «Қазақтелекомды» таңдап, оған өзінің таңбалау жүйесін және «Naqty Onim» қосымшасын қоса алғанда, онымен байланысты қосымшаларды құруды тапсырды. Әзірлеуге жұмсалған шығындар мен нарық үшін транзакциялық алымдардың мөлшері ашылмады.
Қазір денсаулық сақтау министрлігі «2024 жылдың шілдесінен бастап барлық дәрі-дәрмек таңбалаудан өтеді» және дәл осы «зауыттан дәріханаға дейінгі қадағалауды» қамтамасыз етеді деп мәлімдейді. Алайда бұрын құрылған «DariKZ» таңбалау жүйесінсіз және коммерциялық операторлардың қатысуынсыз дәл осы функцияларды орындаған.
Сонымен қатар, дәрі-дәрмектің шекті бағасын тексеру таңбалауға тікелей қатысты емес: шекті бағалар туралы деректер министрліктің ҚР НҚА ақпараттық-құқықтық жүйесінде орналастырылған ашық бұйрығында қолжетімді.