Батыс Қазақстан облысында (БҚО) сайғақтардың санын реттеу жөніндегі іс-шаралар басталды, аймақтағы олардың саны 2,3 млн басты құрайды. Билік жалпы популяцияның 20% — 460 мың дарақты аулауды жоспарлап отыр.
БҚО орман шаруашылығы және жануарлар дүниесі аумақтық инспекциясының басшысы Нұрлан Рахымжанов хабарлағандай, жұмысқа «Охотзоопром» РМКК-ның төрт бригадасы тартылған, олар Тасқала және Бәйтерек аудандарында жұмыс істейді. Іс-шараларға шамамен 40 адам және 12 техника бірлігі жұмылдырылды.
«Бүгін таңертең сайғақтардың еркектерін атып жатыр. Қыркүйек айында қоралау әдісімен аулау қосылады», — деді Нұрлан Рахымжанов.
Аумақтық инспекцияның мәліметінше, БҚО-да сайғақтардың санын реттеу жұмыстары 2023 жылы да жүргізілген, сол кезде 29 мың сайғақ ауланған, бұл ағымдағы жоспарлардан 16 есе аз екенін атап өтейік.
Жеті жұмыс істеп тұрған кәсіпорын тәулігіне 1 900 сайғақ ұшасын союға қабілетті, олардың жалпы сыйымдылығы 440 тонна болатын тоңазытқыш камералары бар. Тізімге «Кублей» ЖШС, «Батыс-Нык» ЖШС, «Каиров» ЖК, «Жалпактал» АШКК, «Жеинс» ЖК, «Исаев» ЖК, «Амангелды» ЖК кірді.
БҚО әкімінің орынбасары Қалияр Айтмұхамбетов хабарлағандай, «Атамекен Сырым» АШКК және «Амангельды» ЖК-мен келіссөздер жүргізілуде. Қосымша тәулігіне 1 950 сайғақтың етін өңдейтін төрт кәсіпорын салу жоспарлануда — «ФартОйл» ЖШС, «Кубеев» ЖК, «ИД Мирас» ЖШС, «Батыс-киик» ЖШС.
Естеріңізге сала кетейік, бірнеше күн бұрын, 1 шілдеде, Оралдағы Жәңгір хан атындағы Батыс Қазақстан аграрлық-техникалық университетінде (БҚАТУ) сайғақ етінен жасалған шұжықтың эксперименталды партиясын әзірлеу туралы мәлімдеген болатын. Ғалымдардың бағалауынша, бір сайғақ ұшасынан 13–15 кг ет алуға болады.
Қалияр Айтмұхамбетов 3 шілдеге қараған түні екі бригада Тасқала ауданында жұмысқа кіріскенін нақтылады. Бірақ нәтиже болмағандықтан, олар Бәйтерек ауданына ауыстырылды. Оларға «Кублей» ЖШС ет өңдеу кәсіпорны бекітілді. Тағы екі бригада Ақжайық ауданынан Бәйтерек ауданына ауыстырылды, оларға «Батыс-Нык» ЖШС бекітілді.
Сонымен қатар, сайғақтардың санын реттеу мәселесі бойынша 2025–2027 жылдарға арналған өзара іс-қимыл схемасына сәйкес жұмыс істейтін облыстық штаб құрылды. Жыл басынан бері мал қорымдарында өртеу арқылы 1 736 сайғақ ұшасы жойылды.
«Алгоритмге сәйкес жергілікті атқарушы органдарға берілген тапсырмалар негізінде сайғақтардың санын реттеу кезінде өлекселерді жерлеу орындары анықталды, арнайы белгіленген орындарға шығару үшін техника бөлінді. Сайғақтардың санын реттеу үздіксіз процесс екені түсінікті. Сайғақтардың өлекселері ауыл шаруашылығы жануарларына арналған мал қорымдарына шығарылады. Олардың толуына байланысты арнайы мал қорымдарын салу қажеттілігі туындады», — деді облыс әкімінің орынбасары.
Бүгінгі оқиғалар «қазақ даласының символдарын» қорғау туралы дауыстап мәлімдемелерден биліктің жарты миллионға жуық жануарды алу жоспарларына оңай көшетінін көрсетіп отыр. Ал бұл, естеріңізге сала кетейік, әлі аяқ емес.
Есімізде, 2023 жылы «санын реттеу» деп аталатын процесс те өте жақсы басталған еді, бірақ ол нағыз варварлықпен аяқталды: далаға шашылып жатқан өлтірілген жануарлардың мүшелері мен терілері, автокөлік жуу орындарында заңсыз сою, етті заңсыз сату. Ал сонда, аумақтық инспекцияның деректеріне сенсек, небәрі 29 мың сайғақ ауланған болатын, ал бүгін 460 мың дарақты жоспарлап отыр.
Дегенмен, оқырманға 460 мың жануардың санын «реттеу» кезінде сол құнды сайғақ мүйіздері қайда кететіні және бұл жолы олардың сақталуына кім жауап беретіні туралы ойлану қызықты болар.