На Айдабол көлінде Ақмола облысының Зеренді ауданында балықтың жаппай қырылуы тіркелді. Оқиға орнында балық инспекциясы, ветеринарлар және экологтар жұмыс істеуде. Тұрғындар болған жағдайды аномальды ыстықпен байланыстырады, бірақ бұл ауданда балықтың қырылуына ұқсас жағдай бұрын да болған, сонда жергілікті тұрғындар себепті ауа-райынан емес, көршілес спирт зауытынан іздеген еді.
БҮЛ ЖОЛЫ НЕ БОЛДЫ
Балық қырылған жерге шықты Есіл облысаралық бассейндік балық инспекциясының, ветеринарлық қызметтің және Ақмола облысы экология департаментінің мамандары. Су айдынын тексеру барысында су сынамалары және өлі балық үлгілері алынып, материалдар зертханаға жіберілді. Ақмола облысы ветеринария басқармасы балықтың өлім себептері талдау нәтижелері алынғаннан кейін ғана анықталатынын нақтылады.
Жергілікті тұрғындар арасында болған оқиғаның әртүрлі нұсқалары талқылануда. Ең ықтимал нұсқа ретінде қалыптасқан ыстық аясындағы судың қызып кетуі аталады: аймақта күндіз қазір 34 градусқа дейін, түнгі температура 20-дан төмен түспейді. Көздерімен көргендердің айтуынша, қырылу негізінен пелядь - су температурасының жоғарылауына және ондағы оттегі деңгейінің төмендеуіне сезімтал суықсүйгіш балық түріне әсер еткен.
БІРІНШІ МӘРТЕ ЕМЕС
Осы ауылда ұқсас жағдай 2026 жылдың ақпанында болған еді. Сонда Айдабол тұрғындары хабарлағандай, өзендегі су қарайып, жағымсыз иіс шығара бастаған, ал су айдынының бір бөлігі тіпті қыста да қатпаған. Көздерімен көргендердің ведомстволар растамаған нұсқаларының бірі бойынша, бұл маңайда орналасқан спирт зауыты өзен суын жабдықтарды салқындату үшін пайдаланып, оны кері ағызатынына байланысты болған. Сол кезде де экология департаменті мен балық инспекциясы су сынамаларын алған, алайда зертханалық зерттеу нәтижелеріне жария түсініктеме берілмеген.
КӨЛДІҢ ЖАНЫНДАҒЫ ЗАУЫТТЫҢ АРТЫНДА КІМ ТҰР
ФБРК редакциясы анықтағандай, «Айдабұл спирт зауыты» АҚ Айдабол кентінде Ленин көшесі бойында, өзеннен шамамен 150–200 метр жерде орналасқан және ресми түрде органикалық химиялық заттар өндірісімен айналысады. Кәсіпорын нарықта 30 жылдан астам жұмыс істеп келеді және 2015 жылдан бастап 5,3 млрд теңге салық төледі. Kursiv.media мәліметтері бойынша, 2025 жылдың желтоқсанында бақылау пакеті (99,6%) бұрынғы иесі Қанатбек Тәшеновтен жаңа иесі Айдын Қабдрахманға North Agro Ltd құрылымы арқылы өткен. Сонымен бірге Тәшенов зауыттың басшысы ретінде көрініп жүр.
Кәсіпорынның атқарушылық іс жүргізу бойынша ірі қарыздары бар - 529 млн теңгеден астам, сондай-ақ банктік шоттарына, мүлкіне және көлігіне тыйым салынған және нотариаттық әрекеттерге тыйым салынған. 2024 жылы кәсіпорын 372,3 млн теңге шығын көрген, ал 2025 жылдың соңындағы жабылмаған шығын 3 млрд теңгені құрады.
Бір қызығы, спирт зауыты орналасқан мекенжайда «A-Green Product» ЖШС тіркелген, ол қауіпті емес қалдықтарды өңдеумен және жоюмен айналысады. Компанияның басшысы - Қайыржан Әндержанов, құрылтайшылары - Елнұр Шәріпбаев және Айдын Қабдрахман - спирт зауытының жаңа иесі болып табылатын сол адам.
ФБРК редакциясы жағдайдың дамуын қадағалайтын болады.