Қараша айында ФБРК анонимді ботына бейнежазба жіберілді, онда «Zero Waste» ЖШС компаниясының қоқыс таситын көліктері – Астанадағы қоқыс шығарудың жаңа операторы – қалдықтарды рұқсат етілмеген жерге төгіп жатқаны көрсетілген. Автордың ақпараты бойынша, қалдықтар қоқыс өңдеу зауытына апарылудың орнына, Қоянды ауылының маңындағы карьерге шығарылып, осылайша стихиялық полигон қалыптастырып жатыр.
ФБРК редакциясы компанияның қызметін зерттеді. Ақпан айында тіркелген «Zero Waste» ЖШС қауіпті емес қалдықтарды жинауға маманданған. Маусым айында компания қалдықтарды жинау, сұрыптау және тасымалдауға лицензия алды.
Айта кетерлігі, компания бірде-бір рет мемлекеттік сатып алуларға қатыспаған және мемлекеттік келісімшарттары жоқ. «Zero Waste» ЖШС Астанада қоқыс шығару қызметін көрсетушіге қалай айналды – әзірге белгісіз. Дегенмен, ЖШС почти 43 млн теңге салық төлеген.
Компанияның басшысы — Данияр Ахметов, құрылтайшысы — Сакен Ахтанбеков. 37 жастағы Ахметов туралы аз мәлім. Бұрын ол «ГК Global Trans Service» ЖШС басқарған, ол кейін Арман Айтуевтің меншігіне өтіп, сәуірде әрекетсіз деп танылған.
30 жастағы Ахтанбеков жүк тасымалы саласындағы ЖК-нің иесі. Бұрын ол жиһаз және интерьер бұйымдарын жөндеумен айналысқан «Gloria жиһаз компаниясы» ЖШС басқарған. 2022 жылы компания таратылды.
Бүгінгі таңда Сакен Ахтанбеков сонымен қатар қалдықтар мен түсті металдарды қайта өңдейтін «Green Technology Solutions Astana» ЖШС компаниясының иесі – бұл компания да «Zero Waste» сияқты бірде-бір рет мемлекеттік сатып алуларға қатыспаған.
Айта кетерлігі, «Green Technology Solutions Astana» 2 қыркүйекте тіркелген. Ал 27 қыркүйекте БАҚ-та компания ең қолжетімді технологияларды қолдана отырып, қатты тұрмыстық қалдықтарды (ҚТҚ) терең өңдеу зауытын салатыны туралы жаңалық шықты.
Астанада жеңілдікті несиелеу аясында қалдықтарды қайта өңдеу саласында екі инвестициялық жобаны іске асыру жоспарланғаны, солардың бірі дәл «Green Technology Solutions Astana» компаниясының зауыты болатыны хабарланды.
Астана қалалық қоршаған ортаны қорғау және табиғат пайдалану басқармасының деректері бойынша, зауыттың жобалық қуаты жылына 200 мың тоннаны құрайды, ал көмуге арналған «қалдықтардың» көлемі жалпы көлемнің 34% құрайды. Жобаның құны 15 млрд теңгеге бағаланады, оның 12 млрды – қарыз қаражаты.
_____________
Анықтама үшін: Қалдық қоймасы — радиоактивті, улы және басқа да пайдалы қазбаларды байытудың қалдықтарын (мұндай қалдықтар хвостар деп аталады) сақтауға немесе көмуге арналған арнайы құрылыстар кешені.
Сонымен қатар, «Zero Waste» (дәл сол бейнежазбада түсірілген қоқыс таситын көліктердің компаниясы) қоқыс сұрыптау желісін құру, алынған қайталама материалдық ресурстарды сұрыптау және сату аясында жаңа жабдық сатып алуды жоспарлап отыр. Жобаның құны 608 млн теңгені құрайтыны хабарланды.
Айта кетерлігі, Ахтанбековтың 2024 жылы тіркелген екі компаниясы да тендерлерге қатысу тәжірибесінсіз қалдықтарды басқару саласындағы ауқымды жобаларға қол жеткізді.
Сонымен қатар, заңсыз полигон туралы бейнежазбаның пайда болуы жаңа қоқыс операторының құзыреттілігіне және адалдығына күмән тудырады.
Осыған байланысты ФБРК редакциясы құзыретті органдар «Zero Waste» және «Green Technology Solutions Astana» компанияларының қызметіне мұқият тексеру жүргізуі керек деп санайды.
Қоқыс шығаруға мердігерлік алу мәселелері, сондай-ақ компаниялардың жарияланған жобаларды іске асыру бойынша нақты ниеттері мен мүмкіндіктері нақтылауды талап етеді.
Біз Астана әкімдігіне және табиғат қорғау прокуратурасына қалдықтардың рұқсат етілмеген жерге төгілген фактісін тексеру туралы ресми сұраулар жібердік.
Жалғасы бар…