ФБРК редакциясы Қазақстан өңірлеріндегі дезинсекция туралы материалдар сериясын жалғастырады Қазақстан өңірлеріндегі дезинсекция туралы. Қатарынан төртінші жыл біз жергілікті билік қалалық ортаны жәндіктерден өңдеу үшін қандай препараттар қолданатынын және халыққа мұндай жұмыстар туралы қандай ақпарат беретінін талдап келеміз. Биылғы жылы кезекте қайтадан астана.
НАУҚАН КӨЛЕМІ ЖӘНЕ ЖАРИЯЛАНҒАН ДЕРЕКТЕРДЕГІ АЙЫРМАШЫЛЫҚТАР
Астана қаласының қоршаған ортаны қорғау және табиғат пайдалану басқармасының деректері бойынша, жасыл желектерді зиянкестер мен ауруларға қарсы химиялық өңдеу 2026 жылы 10 мамырдан 30 қыркүйекке дейін, түнгі уақытта - 20:00-ден 06:00-ге дейін жоспарланған.
Сонымен қатар, 24 сәуірде әкімдіктің ресми сайтында қалада масаларға, шіркейлерге және басқа жәндіктерге қарсы ауқымды дезинсекциялық жұмыстар жүріп жатқаны және су айдындарын өңдеудің бірінші кезеңі сәуір айының басында басталғаны хабарланды. Сол уақытқа дейін масаның дернәсілдері табылған 8600 гектар су айдыны өңделген болатын. Бүкіл науқан алты турмен, 20 күннен, 150-ден астам дезинфекторларды, квадрокоптерлерді, роторлы бүріккіштерді және арнайы техниканы тарта отырып өтеді.
Жарияланған деректерде сәйкессіздіктер бар. Редакцияның жауабында жұмыс уақыты 20:00-ден 06:00-ге дейін көрсетілген, ал әкімдіктің сәуірдегі жарияланымында басқа аралық - 21:00-ден 04:00-ге дейін көрсетілген. Препараттардың жалпы тізімінен қайсысы тікелей жәндіктерге қарсы, ал қайсысы жасыл желектерді өңдеудің кеңірек кешені аясында қолданылатыны да толық анық емес: инсектицидтермен қатар тізімде родентицид, гербицид және фунгицидтер бар.
ТІЗІМГЕ НЕ КІРЕДІ
Тізімде — «Актара» және «Орфей» (тиаметоксам) инсектицидтері, «Децис Эксперт» (дельтаметрин), «Клорд» (имидаклоприд), «Алиот» (малатион), «Шарпей» (циперметрин), сондай-ақ «Клерат» родентициді, «Виртуоз» гербициді және үш фунгицид - «Превикур Энерджи», «Пропикон» және «Триактив». Биологиялық препараттар - «Фитоспорин-М» және «Экстрасол» - екеуі де адам мен қоршаған орта үшін қауіпсіз Bacillus subtilis штамдары негізінде жасалған.
ӘСЕР ЕТУШІ ЗАТТАР ТУРАЛЫ НЕ БЕЛГІЛІ
Әсер етуші заттардың бір бөлігі ФБРК мониторингінде бірінші рет кездесіп отырған жоқ.
Тиаметоксам және имидаклоприд неоникотиноидтар класына жатады, оларды Еуропалық Одақ елдерінде ашық ауада қолдану аралар мен басқа тозаңдандырушыларға әсеріне байланысты шектелген. Адам үшін екі зат та орташа улы: жедел уланғанда бас айналуды, жүрек айнуын, тыныс алудың бұзылуын тудырады.
Дельтаметрин аралар үшін улы, адамдарда тыныс алу проблемаларын қоса, жедел реакциялар тудыруы мүмкін. Бірқатар мамандар оны ескірген инсектицидтерге жатқызады: жәндіктердің көптеген түрлері, оның ішінде масалар да оған төзімділік дамытқан.
Малатион адам үшін ықтимал канцероген ретінде жіктеледі. Оның уыттылығы қолдану және сақтау ережелері бұзылғанда күрт артады; зат аралар үшін жоғары қауіпті және су организмдері үшін улы.
Циперметрин су организмдері, аралар және жануарлар үшін улы. Қоршаған ортада бірнеше аптаға дейін сақталуы мүмкін.
Әкімдіктің өзі тұрғындарға сақтық шараларын сақтауды ұсынады: өңделетін аумақтарға баруды шектеу және жұмыс кезеңінде терезелерді жабу.
МОНИТОРИНГТІҢ ТӨРТІНШІ ЖЫЛЫ
Астана үшін жағдай жаңа емес. 2023 жылы астана биопрепараттарды да, «Актара», «Энжио» және «Ультрагран» сияқты химиялық құралдарды да қолданған. 2024 жылы қалада қайтадан «Ультрагран» қолданылды. 2025 жылы ФБРК «Naiza» препаратының құрамы туралы мәселе көтерді, ол бастапқыда ашық дереккөздерде жарияланбаған - оның құрамы редакцияның қосымша сұрауынан кейін ғана белгілі болды.
Биылғы жылы әкімдік ФБРК редакциясына қолданылатын құралдардың толық тізімін ұсынды. Халықты ақпараттандыру және қоғамдық бақылау мүмкіндіктері туралы сұрақтар сақталуда: ведомствоның жауабында тәуелсіз сарапшылардан қоғамдық бақылау бойынша ұсыныстар әлі түспегені, алайда қолданыстағы заңнама аясында өзара іс-қимылға дайын екендігі хабарланды.