Алматыдағы ең көне базарлардың бірі — Жасыл базар — дау-дамайдың ортасында қалды. Кәсіпкерлердің бір бөлігі әкімшілік тарапынан қысым көрсетіліп жатқанын мәлімдейді. Олардың айтуынша, жалға алушылардан келісімшартты ұзарту үшін ақша талап етіліп, қорқытып, сауда орындарынан ығыстырып шығаруда. Жанжалға қатысушылардың арасында — бизнесмен Яков Цхайдың қызы Юлия Цхай да бар. Жалға алушылар базардың бірлескен иесі Тимур Құлыбаевты жағдайға араласуға шақырады.
ORDA мәліметінше, 30 жылдық тәжірибесі бар жалға алушы Раушан Орынбай базар иелеріне бейнеүндеу жариялады. Оның айтуынша, 2022 жылдың қыркүйегінен бастап Жасыл базар аумағында Юлия Цхай бастаған топ жұмыс істейді. Белгілі бір Елена Пак, Сания Даникерова және Юрий Хан есімді адамдармен бірге олар тексерулер жүргізіп, сауда нүктелерін өз атына қайта ресімдеуді талап еткен, деп мәлімдейді кәсіпкер.
«Соңғы кездері мен Mercury Properties компаниясына бірнеше рет хат жолдадым. Себебі күн сайын маған 40-50 жалға алушы жүгінеді. Алайда әлі күнге дейін жауап алған жоқпын. Көп жылдар бойы базар сағаттай жұмыс істеді, бірақ 2022 жылдың қыркүйегінде өзін Жасыл базардың иесі ретінде таныстырған Юлия Яковлевна Цхай қатаң тексерулер жүргізді. Олар жұмыс орындарын өз атына қайта ресімдеуді талап ете бастады. Жалдау ақысын екі есеге көбейтуге ұмтылды. Ашық түрде қорқытты: "Төлемесеңіздер — келісімшартты ұзартпаймыз", - деді Раушан Орынбай.
Ол ақшаны қолма-қол түрде «қара касса» арқылы жинағанын айтады. Оның есебі бойынша, параның көлемі орасан зор — базарда шамамен 3000 сауда орны бар.
Қаржылық қысымнан басқа, кәсіпкерлер физикалық зорлық-зомбылық қаупі туралы да мәлімдейді. Орынбай базар заңгері Нұрлан Қадырбаевтың одан 390 мың теңге айыппұл өндіріп алуға тырысқанын, ал ол бас тартқаннан кейін қудалауға ұшырағанын айтты.
«Бұл нәтиже бермеген соң, белгілі бір Юра мен Дмитрий мені бір ай бойы қудалап, басқалардың алдында барлық жағынан жамандады. Тіпті қол жұмсауға дейін барды. Олар ешқандай құжат көрсеткен жоқ. Өте дөрекі сөйлейді, 90-жылдардағы рэкетшілердей әрекет етіп, адамдарды қорқытады. Тәкаппарлық, қорқыту, қорлау, заңсыз пара жинау және сауда орындарын сату базардың беделіне нұқсан келтіреді», - деп атап өтті әйел.
Жалға алушылар мыналарды талап етеді:
- қазіргі және бұрынғы әкімшіліктердің жұмысына объективті тексеру жүргізу;
- "қара кассалар" мен қорқытуды болдырмайтын ашық жалдау ережелерін енгізу;
- Юлия Цхайдың командасын ауыстыру.
Әйтпесе, кәсіпкерлер тікелей ел президентіне жүгінуді көздеп отыр.
Белгілі болғандай, базарды басқаруды "Достар-Коммерц" компаниясы ЖШС жүзеге асырады, ал құрылтайшылары — Mercury Properties (Тимур мен Динара Құлыбаевтарға қатысты құрылым) және Яков Цхайға тиесілі "Достар-Инвест" ЖШС. Яков Цхай мен Тимур Құлыбаевтың "Форум" САО үлесін қоса алғанда, көптеген бірлескен жобалары бар екендігі атап өтіледі.
Жасыл базар төңірегіндегі мұндай даулар бірінші рет болып отырған жоқ. 2023 жылы әкімшілік ескі дүкендерді бұзуды талап етіп, бұл кәсіпкерлердің наразылығын тудырған еді. Ашық шыққандар сауда орындарына қол жеткізу мүмкіндігінен айырылды.