Адвокат Мұрат Адам-Байғалиев БҰҰ-да Қазақстандағы журналистерге қысым жасау туралы баяндама жасады, сонымен бірге журналист Олег Гусевті қылмыстық қудалауға қатысып, оны оқшаулауды талап етті. Бұл қайшылық құқық қорғау риторикасына деген сенімге нұқсан келтіреді, деп санайды журналист Гүлбану Әбенова.
Алматыда жақын арада журналист Олег Гусевке қатысты қылмыстық іс бойынша үкімнің жариялануы күтілуде. Іс белгілі бір Е. Садвақасованың арызы бойынша қозғалып, ҚР ҚК 147-бабы («Жеке өмірге қол сұқпаушылықты бұзу»)бойынша сараланған.
Facebook-тегі парақшасында Гүлбану Әбенова хабарлағандай, Гусев қылмыстық қудалауға негіз болған ақпаратты оның ашық көздерден алғанын бірнеше рет жария түрде мәлімдеген.
Ашық сот отырыстарынан көрініп тұрғандай, арызданушының мүддесін адвокат Мұрат Адам-Байғалиев қорғайды. Гусевтің айтуынша, 18 маусымдағы алдын ала сот отырысында жәбірленуші тараптың өкілі сот талқылауы кезеңінде оны оқшаулауды сұраған. Дәлел ретінде журналистің қоғамдық пікірге, куәгерлер мен сотқа ықпал етуі мүмкін екендігі көрсетілген.
Сонымен қатар, осы отырыстан бірнеше күн өткен соң Мұрат Адам-Байғалиев Женевадағы халықаралық құқық қорғау іс-шарасына қатысты. БҰҰ алаңында ол Қазақстандағы журналистерге қысым жасау мәселелері мен сөз бостандығына арналған баяндама жасады.
«Бұл екі факт – нақты бір журналисті қылмыстық қудалауға қатысу және халықаралық аренада сөз бостандығын қорғау туралы жария мәлімдемелер – сұрақ тудырады және, ең болмағанда, қайшылықты болып көрінеді», — деп жазады Әбенова.
Оның айтуынша, бұл адвокаттың әрекеттеріне құқықтық баға беру туралы емес – мұндай бағаны тек қолданыстағы заңнама аясында сот қана бере алады. Алайда қоғамдық қабылдау тұрғысынан мұндай жағдай құқық қорғау риторикасына деген сенімге нұқсан келтіріп, оның шынайылығына күмән тудырады.
«Яғни, ол Бажкеновамен және либералды ортамен сөйлескен кезеңде, бір мезгілде басқа журналистке қарсы процеске қатысып, судьяны оны отырғызуға шақырды, ал кейін ешнәрсе болмағандай БҰҰ-да бізде тәуелсіз баспасөзді қалай қорлайтынын айтты ма?» — делінген хабарламада.
Атап өтілгендей, дәл осындай қайшылықтар – жекелеген қылмыстық істер емес – құқық қорғау қауымдастығына және сөз бостандығын қорғау идеясының өзіне деген сенімге ең үлкен зиян келтіреді.
Еске салайық, бұған дейін ORDA басылымының бас редакторы Гүлнар Бажкеноваға қатысты қылмыстық істер қозғалған. БАҚ кеңсесінде тінтулер жүргізіліп, оның өзі сот шешімімен үй қамағына алынған.
Бажкенованың адвокаты Мұрат Адам-Байғалиев болған оқиғаны азаптау ретінде сипаттай отырып, үндеу жасады. Адвокаттың мәлімдемесі кең қоғамдық резонансқа ие болып, әлеуметтік желілерде талқыланды.
Сонымен қатар белгілі болғандай, Мұрат Адамның сотталғандығы болған. Республикалық адвокаттар алқасының төрағасын сайлау кезінде ол бұл оқиғаны көрші қызбен студенттік әзіл деп түсіндірген. Алайда қолда бар мәліметтер бойынша, оқиға сот ғимаратында отырыстан кейін болған. Жәбірленуші куәгер болған егде әйел болып шықты. Адвокат оны жария түрде балағаттап және итеріп жіберген, содан кейін ол полицияға жүгінген.
Жанжал бөгде адамдардың көз алдында болып, камераларға түсірілген. Сот заңгерді кінәлі деп танып, қоғамдық жұмыстар мен өтемақы төлеуді тағайындаған.