Ақтөбе қылмыстық сотында 480 қала тұрғынын баспанасыз қалдырған құрылыс салушылардың ісі қарала бастады. Кейбір үлескерлер толық төлеген пәтерлерін күтіп, күтпеген жерден қайтыс болғаны хабарланады.
Ratel.kz мәліметінше, айыпталушылар арасында Бауыржан Каримов пен Абат Жарасханов бар. Олар ҚР ҚК-нің екі бабы бойынша: «Алаяқтық» және «Құрылыс қызметі саласындағы қағидаларды немесе талаптарды бұзу» бойынша айыпталуда.
Айыптау актісінде көрсетілгендей, Каримов «Safina kz» тұрғын үй кооперативінің (ТҮК) төрағасы және құрылтайшысы бола отырып, 2016 жылдан бастап көппәтерлі және тұрғын үйлерді сатып алумен және сатумен айналысқан. Сондай-ақ оның меншігінде «СтройСервисРегион» тұрғын үй-құрылыс кооперативі (ТҮҚК) болған.
Тергеудің айтуынша, ол Президенттің 2019 жылғы 26 желтоқсандағы Жарлығымен енгізілген бизнесті тексеруге мораторийді пайдаланған. Өкім орталық мемлекеттік және жергілікті атқарушы органдарға 2020 жылғы 1 қаңтардан бастап 2023 жылғы 1 қаңтарға дейін шағын және микрокәсіпкерлік субъектілерін тексеруге және баруға тыйым салған. Осыны пайдаланып, айыпталушы «Safina kz» кооперативінің атынан Ақтөбе қаласы, 101-Атқыштар бригадасы көшесі, № 9 үйде орналасқан кеңсені жалдаған.
Содан кейін, іс материалдарында көрсетілгендей, «<...> алаяқтық жасау, яғни бөтеннің мүлкін ұрлау немесе алдау және сенімді теріс пайдалану арқылы бөтеннің мүлкіне құқық алу, аса ірі мөлшерде, екі немесе одан да көп адамға қатысты жасалған мақсатында, Ақтөбе қаласында көппәтерлі үйлердің құрылысымен айналысатын табысты кәсіпорынның жалған бейнесін жасау үшін штатқа қызметкерлерді жинай бастаған, мұндағы түпкі мақсат заңсыз материалдық баю болған».
2020 жылдың басында Каримов Батыс-2 шағын ауданындағы 4 көппәтерлі тұрғын үйде пәтерлерді сату үшін үлескерлерді тарта бастағаны хабарланады. Шарттар Каримовқа тиесілі «Safina kz» ТҮК және «СтройСервис-Регион» ТҮҚК атынан рәсімделген.
Мемлекеттік айыптаудың деректері бойынша, Каримов сатып алушыларды тарту үшін пәтерлердің бағасын түсіріп, оларды нарықтық бағадан айтарлықтай төмендеткен. Сондай-ақ ол әртүрлі акциялар жариялап, толық төлем кезінде жеңілдіктер жасаған.
Сонымен қатар ол сатып алушыларға болашақ үйлерді көрсетіп, нысандардың макеттерін, каталогтар мен брошюраларды ұсынған. Осылайша, «осы тұрғын үй кешені бойынша жүргізілетін құрылыс-монтаж жұмыстары туралы жалған түсінік қалыптастырған, ал ақиқаттықты беру үшін көппәтерлі тұрғын үйдің құрылыс-монтаж жұмыстарын ішінара орындауға шешім қабылдаған».
Айыптау актінде 2022 жылдың тамыз айында Каримов құрылысты желтоқсанға дейін аяқтамайтынын түсініп, «АктобеКазахФинанс» ЖШС директоры Жарасхановпен сөз байласуға шешім қабылдағаны айтылады. Бұл ретте пәтерлерін алмаған үлескерлер жергілікті биліктен Каримовтың жағдайына араласуды талап ете бастаған.
«Қазір прокурордың айтуынша, Каримовтың жақсы танысы болып табылатын «АктобеКазахФинанс» ЖШС директоры Жарасханов Каримовтың заңсыз тұрғын үй құрылысымен айналысатынын біле тұра, онымен алдын ала сөз байласқан. Осыдан кейін салынып жатқан үйлердегі пәтерлерді сатып алуға үлескерлермен шарттар «АктобеКазахфинанс» ЖШС-мен де жасала бастаған», - делінген хабарламада.
Іс материалдарында көрсетілгендей, Жарасханов «Safina kz» ТҮК-нің үйлердің құрылысына жобалық-сметалық құжаттамасы жоқ екенін біле тұра, Каримовқа үлескерлердің ақшасын тартуға көмектескен. Сонымен қатар ол оларға Каримовқа «Safina kz» ТҮК және «СтройСервис-Регион» ТҮҚК үйлерін салып бітіруге көмектесетініне уәде берген.
Бұл ретте Жарасхановқа тиесілі «АктобеКазахФинанс» ЖШС 2-ші санаттағы құрылыс-монтаж жұмыстарына қажетті мемлекеттік лицензияға және міндетті кемінде 5 жылдық жұмыс тәжірибесіне ие болмаған.
Хабарланғандай, кейін Жарасханов үлескерлерді құрылысты аяқтау үшін оған және Каримовқа қосымша қаражат қажет екеніне сендірген. Ол үшін 2022 жылғы желтоқсаннан бастап 2023 жылғы маусымға дейін Жарасханов пен Каримов «өздерінің ойластырылған қылмыстық ниетін жүзеге асыру үшін Жарасханов ойлап тапқан «Safina kz» ТҮК, «СтройСервисРегион» ТҮҚК, «АктобеКазахфинанс» ЖШС және үлескерлер арасында үлгілік нысанға сәйкес келмейтін үшжақты келісімдер жасасқан».
Сондай-ақ Каримов пен Жарасханов рұқсат беру құжаттарынсыз үйлер салуда айыпталуда. Олардың уәкілетті органдардың рұқсаты және ұйымдастыру-технологиялық құжаттамасы: құрылысты ұйымдастыру жобасы және жұмыстарды өндіру жобасы болмағаны хабарланады. Бұдан басқа, олар жалдаған жұмысшылардың қажетті біліктілігі мен дайындығы болмаған.
«Қауіпсіздікті қамтамасыз ету жөніндегі іс-шаралар кешенін қажет ететінін түсіне отырып, құрылыс-монтаж жұмыстарына кететін шығындарды заңсыз үнемдеу есебінен жеке пайда табу уәждемесін басшылыққа ала отырып, Каримов пен Жарасханов тиісті нормативтік талаптарды өрескел елемеген», - делінген хабарламада.
Белгілі болғандай, нәтижесінде үйлер салынып бітпеген. Журналистердің мәліметі бойынша, көптеген үлескерлер қарызға батып, басқа баспана сатып алу үшін пәтерлерін сатып, жалдамалы пәтерлерде немесе саяжайларда тұрып жатыр. Кейбіреулері, туыстарының айтуынша, күйзеліске шыдамай, қайтыс болған. Өз кезегінде айыпталушылар өз кінәсін жоққа шығаруда.