500-ден астам үй Көкшетау қаласындағы «Таза тоғандар» ауданында сібір жарасынан өлген жануарлардың қабір орнына жақын орналасқан. Енді Ақмола облысының прокуратурасы бұл аумақтың құқықтық мәртебесін қайта қарауды сұрады. Бұған дейінгі санитарлық-қорғаныш аймақтарын белгілеу туралы қаулылар күші жойылғаны, ал уәкілетті органның жаңа актісі пайда болмағаны анықталды.
«ТАЗА ТОҒАНДАР» АУДАНЫНДА НЕ АНЫҚТАЛДЫ
«ҚазАқпарат» ХАА деректері бойынша, Ақмола облысының прокуратурасы облыстық әкімдікке және санитарлық-эпидемиологиялық бақылау департаментіне аумақтың құқықтық мәртебесін қарастыруды сұрап хат жолдады.
Ветеринария басқармасының мәліметтеріне сәйкес, Көкшетау қаласындағы «Таза тоғандар» демалыс аймағы мен Тайтөбе ауылының маңында жануарлардың сібір жарасымен ауыру жағдайларына байланысты екі нысан тіркелген.
Біріншісі Тайтөбеде орналасқан және 1971 жылға жатады. Қоздырғыштың болуы зертханалық жолмен расталды. Учаске бетондалған, биіктігі екі метр қабырғамен қоршалған, ескерту тақтайшасымен жабдықталған және ветеринариялық станцияның балансында тұр.
Екінші нысан 1986 жылғы оқиғаға байланысты. Ол тікелей Көкшетауда, Сарықырама өзенінің және «Таза тоғандар» демалыс аймағының жанында орналасқан.
НЕЛІКТЕН САНИТАРЛЫҚ-ҚОРҒАНЫШ АЙМАҒЫ ЖАҢА АКТІСІЗ ҚАЛДЫ
Анықталғандай, сібір жарасы мал қорымының айналасында бұрын санитарлық-қорғаныш аймақтары шынымен де белгіленген. Тиісті қаулыларды Целиноград ауданының әкімдігі 2010 жылғы 30 қарашада және 2014 жылғы 23 желтоқсанда қабылдаған.
Алайда кейіннен олар аудандық прокуратураның наразылықтары бойынша күші жойылды. Себебі — жергілікті атқарушы органның мұндай аймақтарды белгілеу өкілеттігінің болмауы. Қаулылар күші жойылғаннан кейін уәкілетті органның бұл мәселе бойынша жеке актісі қабылданбады.
Сонымен қатар, бұрын ветеринария басқармасы сілтеме жасаған санитарлық ережелерге сәйкес, сібір жарасы жерленген мал қорымдары I қауіптілік класына жатады, ал нормативтік санитарлық-қорғаныш аймағы 1000 метрді құрайды.
Тағы қыркүйекте ФБРК хабарлаған, 1986 жылғы қорым Сарықырама өзенінен небәрі 25 метр және тұрғын үйлерден 40–50 метр қашықтықта орналасқанын. Жаңа құрылыстың бір бөлігі нормативтік санитарлық-қорғаныш аймағының шегінде қалады.
ТОПЫРАҚ ТАЛДАУЛАРЫ НЕ КӨРСЕТТІ
Зертханалық зерттеу деректері де бар. 2021 жылдан 2026 жылға дейін аумақта 28 топырақ сынамасы алынды. Талдау нәтижелері бойынша оларда сібір жарасының қоздырғышы табылмады.
Ақмола облысының санитарлық-эпидемиологиялық бақылау департаменті қазір прокуратураның өтінішін пысықтап жатқанын хабарлады. Сонымен қатар, қойылған мәселелердің бір бөлігі департаменттің өз құзыретіне жатады.
Алайда жекелеген сынамаларды зерттеудің теріс нәтижелері мен аумақтың құқықтық мәртебесі — әртүрлі мәселелер. 28 тексерілген үлгіде қоздырғыштың болмауы өздігінен санитарлық-қорғаныш аймағының шекаралары мен заңды ресімделуі туралы шешімді алмастырмайды.
НЕЛІКТЕН ҚАЗАҚСТАНДА ӘЛІ КҮНГЕ ДЕЙІН ҚОРЫМ КАРТАСЫ ЖОҚ
Көкшетаудағы оқиға ФБРК бірнеше рет көтерген мәселеге қайта оралтады: неліктен азаматтар қауіпті қорымдардың қайда орналасқанын өз бетінше тексере алмайды?
Бұған дейін редакция анықтағандай, ауыл шаруашылығы министрлігі (АШМ) мұндай нысандардың орналасқан жері туралы мәліметтерді «Қызметтік пайдалану үшін» (ҚПҮ) деген белгіге сілтеме жасап бермейді. Сонымен қатар, ведомство мал қорымдарының жария картасын 2016 жылы жасауға уәде берген.
Бұл оқиғаны ФБРК YouTube-тағы арнайы шығарылымда жан-жақты талдап, Балқаштағы жағдай мен қауіпті нысандардың жалпыға қолжетімді картасының жоқтығы туралы да айтқан.
Мемлекеттік картаның орнына Павлов атындағы аналитикалық орталық 1948–2004 жылдардағы «Сібір жарасының ошақтары» ұлттық атласының негізінде сібір жарасы ошақтарының картасын өз бетінше жасады . Онда байланыстыру қателігі 2–4 километр болатын 625 пункт белгіленген.
Кейінірек АШМ мемлекеттік картаны жариялаудан бас тартуды ақпаратты заңсыз пайдалану қаупімен түсіндірді. Вице-министр Азат Сұлтановтың айтуынша, қажетті мәліметтер мүдделі мемлекеттік органдарда бар, ал шамамен 2 мың қорым жөнделген. Бірақ ашық карта әлі күнге дейін жоқ.
