Өзбекстан Президенті Шавкат Мирзиёевтің күйеу баласы – Отабек Умаров 2023 жылдың сәуірінде президент күзет қызметі басшысының орынбасары қызметін атқарып жүрген кезде Біріккен Араб Әмірліктерінің (БАӘ) азаматтығын алды. Сол кезеңде Өзбекстан заңнамасы осы қызметтің әскери қызметшілеріне басқа елдің азаматтығын иеленуге тыйым салған болатын.
ОТАБЕК УМАРОВ БАӘ ПАСПОРТЫН ҚАЛАЙ АЛДЫ
OCCRP және Radio Ozodlik тергеуінің деректері бойынша, журналистер Отабек Умаровтың паспорты мен тұруға рұқсат құжатының көшірмелерін алып, құжаттардың түпнұсқалығын тәуелсіз растады. Олар БАӘ азаматтығы оған 2023 жылдың сәуірінде, ол Өзбекстан Президентінің күзет қызметі басшысының орынбасары болып жұмыс істеп жүрген кезде берілгенін көрсетеді.
БАӘ азаматтығын алу үшін шетелдікке билеуші соттың немесе мемлекеттің жоғары лауазымды өкілінің ұсынысы қажет, сондай-ақ БАӘ-ге адалдық антын беру талап етіледі.
ӨЗБЕКСТАН ЗАҢНАМАСЫ НЕНІ КӨЗДЕГЕН
Президент күзетіндегі қызмет нақты әскери қызметке жатады. Өзбекстанның әскери қызмет туралы заңының 29-бабына сәйкес, басқа мемлекеттің азаматтығын алу нақты қызметтен босату негіздерінің қатарында көрсетілген.
Бұл ретте Умаров БАӘ паспортын алғаннан кейін тағы да шамамен 18 ай бойы қызметін жалғастырды. 2024 жылдың қарашасында ол басқа жұмысқа ауысуына байланысты президент күзетіндегі қызметінен босатылды. Осыдан кейін ол Өзбекстан Ұлттық олимпиада комитетінің (ҰОК) бірінші вице-президенті болды.
Тергеуде келтірілген деректерге сәйкес, шетелдік паспорттың болуы өздігінен автоматты түрде қылмыстық жазалауға немесе айыппұлға әкеп соқпайды. Өзбекстан заңнамасы шетелдік паспортты өз еркімен алу жағдайында ел азаматтығын тоқтатуға жол береді, ал қос азаматтықты мемлекет танымайды.
УМАРОВТЫҢ ДУБАЙДАҒЫ ПӘТЕРЛЕРІ ҚАЛАЙ ПАЙДА БОЛДЫ
Жеке ақпарат ағу массиві Умаровтың Дубайдағы жылжымайтын мүлкіне қатысты. Жер тіркелімдері мен қызмет көрсету төлемдері туралы құжаттар 2025 жылы оның бұрын інісі Ойбек Умаровқа тиесілі болған 13 пәтердің тіркелген иесі болғанын көрсетеді.
Он бір пәтер Madinat Jumeirah Living ауданындағы Jadeel кешенінде, тағы екеуі орталықтағы Fountain Views мұнараларында орналасқан. Нысандардың жалпы құны шамамен 7 млн долларды құрайды.
Құжаттар Отабек Умаровтың жылжымайтын мүлікті өз бетінше сатып алғанын немесе ағасынан алғанын анықтауға мүмкіндік бермейді. Отабек Умаров та, Ойбек Умаров та журналистердің сұрауларына жауап бермеді.
ОНЫҢ ЖАҒДАЙЫ МЕН КІРІСТЕРІ ТУРАЛЫ НЕ БЕЛГІЛІ
Өзбекстан шенеуніктері кірістер туралы декларацияларды жария түрде ашуға міндетті емес. Сондықтан Дубайдағы жылжымайтын мүлік журналистердің дәл Отабек Умаровтың атына растай алған алғашқы ірі сәнді меншігі деп аталды.
Бұл ретте тергеу Умаров бұрын $1,9 млн-ға дейінгі құны бар Richard Mille моделін қоса алғанда, қымбат сағаттарды жария түрде көрсеткенін атап өтеді. Жария коммерциялық тізілімдерде оның президент күзеті басшысының орынбасары болып жұмыс істеген кезеңінде оған тиесілі жеке компаниялар туралы деректер болмаған.
ТЕРГЕУ ТАРАПТАРЫ НЕ ДЕП ЖАУАП БЕРДІ
Журналистер Отабек Умаровқа, Өзбекстан Президентінің Әкімшілігіне, оның ағасына, президент күзет қызметіне, БАӘ Үкіметіне, БАӘ сыртқы істер министрлігіне (СІМ) және БАӘ-нің сәйкестендіру, азаматтық, кеден және порт қауіпсіздігі жөніндегі федералдық басқармасына сұраулар жіберді. Жариялау сәтінде олардан жауап келмеді.
