Негізгі мазмұнға өту

Өзбекстан Орталық банкі алаяқтықтан келген шығынды 278,3 млрд сом деп бағалады

Submitted by Aisulu Muratqyzy on
Центробанк

2026 жылдың алғашқы тоғыз айында Өзбекстанда 39,8 мыңға жуық алаяқтық туралы болжамды өтініш тіркелді. Реттеушінің деректері бойынша, жалпы материалдық шығын 278,3 млрд сомға жетті.

АЛАЯҚТЫҚТЫҢ НЕГІЗГІ ТӘСІЛДЕРІ

Өзбекстан Республикасы Орталық банкінің (ОБ) деректеріне сәйкес, статистика ішкі істер министрлігінің Cardblock жүйесінде 2026 жылдың 1 қаңтарынан 1 қазанына дейін тіркелген өтініштерге негізделген.

Ең кең таралған схема смартфондарға зиянды бағдарламаларды орнату болды. Тоғыз ай ішінде 18 830 осындай жағдай тіркеліп, шығын 79,3 млрд сомды құрады.

Тағы 2808 өтініш Telegram-дағы аккаунттарды басып алуға байланысты. Азаматтардың шығыны 21,9 млрд сомға жетті. 611 жағдайда адамдар бейтаныс адамдардың телефон арқылы берген нұсқауларын орындап, кейін 27,7 млрд сом шығын туралы мәлімдеді.

Сонымен қатар, 11 475 өтініште азаматтар болжамды алаяқтық тәсілін нақтыламай, тек карталардан немесе электрондық әмияндардан ақшаның шешіліп кеткені туралы хабарлады. Осы өтініштер бойынша жалпы шығын 98,1 млрд сомды құрады.

ҚАРЖЫЛЫҚ ПИРАМИДАЛАР ЖӘНЕ САТЫП АЛУ КЕЗІНДЕГІ АЛДАУ

Күмәнді инвестициялық ұсыныстар жеке санатты құрады. ОБ жалған сауда платформалары мен трейдингтен табыс табу уәделеріне байланысты 1044 жағдайды тіркеді. Шығын 15,1 млрд сомға жетті.

Тағы 1086 өтініш қаржылық пирамида белгілері бар схемаларға салымдарға қатысты болды. Азаматтар 14 млрд сом шығын туралы хабарлады.

Интернет-сатып алу кезінде де мәселелер туындады. 3571 жағдайда алдын ала төлем жасағаннан кейін сатып алушылар тауарларды немесе қызметтерді алмады. Шығын сомасы 10,5 млрд сомды құрады.

Реттеуші сондай-ақ несиені жою сылтауымен азаматтардың атына онлайн-несиелерді рәсімдеудің 130 жағдайын анықтады. Шығын 10,6 млрд сом деп бағаланды. Тағы 272 өтініш онлайн-ойындарды төлеуге байланысты болды, шығын 900 млн сомды құрады.

113 МЛРД СОМНАН АСТАМЫН БҰҒАТТАУҒА МҮМКІН БОЛДЫ

Жедел шаралардың арқасында уәкілетті органдар тіркелген алаяқтық жағдайларына байланысты 113,1 млрд сомды бұғаттауға мүмкіндік алды. Сонымен қатар, ОБ қаражаттың қандай бөлігі азаматтарға қайтарылғанын нақтыламады.

Реттеуші жекелей түрде тексеруден кейін алаяқтық ретінде расталмаған 2737 өтініш туралы хабарлады. Қаражат несиелік берешекті өтеу есебіне автоматты түрде шешіліп кеткені анықталды. Мұндай шешіп алулардың жалпы сомасы 7,6 млрд сомды құрады.

Болжамды алаяқтықтың тіркелген жағдайлары бойынша құқық қорғау органдары тергеу мен анықтауды жалғастыруда.

ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ ИНТЕРНЕТ-АЛАЯҚТЫҚ ЖАҒДАЙЫ

Қазақстанда 2026 жылдың қаңтар–қыркүйек айларында интернет-алаяқтыққа байланысты 15,8 мың қылмыстық құқық бұзушылық тіркелді. Бұл өткен жылдың осы кезеңімен салыстырғанда 22,4%-ға аз, ол кезде осындай 20,4 мың жағдай тіркелген болатын.

Сонымен қатар, анықталған шығын 24,3%-ға өсіп, 10,3 млрд теңгеден асты. Ranking.kz деректері бойынша, статистика Қазақстан Бас прокуратурасының Құқықтық статистика және арнайы есепке алу жөніндегі комитетінің мәліметтеріне негізделген.

Салыстыру кезінде әдістемедегі айырмашылықты ескеру маңызды: Өзбекстанда ОБ азаматтардың Cardblock жүйесі арқылы берген өтініштерін талдады, ал Қазақстанда интернет-алаяқтық бойынша тіркелген қылмыстық құқық бұзушылықтар ескерілді.

ОРТАЛЫҚ БАНКТІҢ ҰСЫНЫСТАРЫ

ОБ азаматтарды мессенджерлер мен бейтаныс көздерден APK-файлдарды жүктемеуге, банк карталарының деректері мен растау кодтарын бөгде адамдарға бермеуге шақырды.

Реттеуші сондай-ақ Telegram-да екі сатылы аутентификацияны қосуға, онлайн-сатып алу алдында сатушыларды тексеруге және жоғары табыстылық уәде ететін инвестициялық ұсыныстардан аулақ болуға кеңес берді.

Күмәнді шешіп алулар анықталған жағдайда азаматтарға дереу қызмет көрсететін банкке немесе төлем ұйымына, сондай-ақ ішкі істер органдарына жүгінуге кеңес беріледі.

Источник
Центральный банк Республики Узбекистан
Наша редакция участвует в партнёрской сети «Все СМИ».