Қазақстанда 70% -дан астамы жасөспірімдер өткен каникул кезеңінде ресми еңбек шартынсыз жұмыс істеген. Тағы 51% кәмелетке толмағандар кешкі немесе түнгі уақытта еңбек еткен, ал 10% төлемдердің кешігуіне немесе еңбекақының төленбеуіне тап болған.
ҮКІМЕТ НЕНІ ХАБАРЛАДЫ
Zakon.kz хабарлағандай, бұл туралы үкімет отырысында 2026 жылғы 26 мамырда Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрі Асқарбек Ертаев мәлімдеді
Министр Қазақстанда 1,7 млн жасөспірім тұратынын хабарлады. Кәмелетке толмағандардың ең көп саны оңтүстік макроаймақта — Түркістан облысында (236,6 мың), Алматы облысында (143,5 мың) және Жамбыл облысында (120 мың) шоғырланған. Қалалар арасында Алматы (161,8 мың), Астана (107 мың) және Шымкент (112 мың) көш бастап тұр.
Еңбек министрінің айтуынша, қазір 5,3 мың оқушы жұмыспен қамтылған. Жасөспірімдер көбінесе сауда, қызмет көрсету, ойын-сауық, демалыс және қоғамдық тамақтандыру салаларында жұмыс істейді. Ең көп таралған мамандықтардың қатарында — көгалдандыру жұмысшылары, курьерлер, даяшылар, сатушы-кеңесшілер, аспазшылардың көмекшілері және аниматорлар.
ЖАСӨСПІРІМДЕР РЕСМИ ТҮРДЕ ЖҰМЫСҚА ҚАЛАЙ ОРНАЛАСА АЛАДЫ
Асқарбек Ертаев жасөспірімдердің Enbek.kz платформасы арқылы заңды түрде жұмысқа орналаса алатынын еске салды, мұнда 2025 жылдан бастап «Менің жазғы каникулым» арнайы бөлімі жұмыс істейді.
Платформа арқылы оқушылар мен студенттер 14 жастан бастап тіркеле алады, түйіндемелерін орналастырып, өз бетінше бос орындар іздей алады. 16 жасқа дейінгі жасөспірімдер үшін тіркеуді заңды өкілдер — ата-аналар немесе қамқоршылар жүргізеді.
Министрліктің мәліметі бойынша, платформа арқылы 2026 жылдың басынан бастап 1 024 оқушы жұмысқа орналастырылған, ал 2025 жылы — 4 552.
Министр платформа ресми жұмыс іздеуді және міндетті еңбек шарттарын рәсімдеуді көздейтінін атап өтті.
ЖАСӨСПІРІМДЕР ҚАНША ТАБЫС ТАБА АЛАДЫ
Жасөспірімдер арнайы білім беруді қажет етпейтін қоғамдық жұмыстарға да қатыса алады.
Асқарбек Ертаев атап өткендей, бұл жағдайда кәмелетке толмағандар айына кемінде 24 АЕК ала алады. 2026 жылы бұл 103 800 теңгені құрайды.
КАНИКУЛ КЕЗІНДЕ ҚАНДАЙ БҰЗУШЫЛЫҚТАР АНЫҚТАЛДЫ
Министрдің айтуынша, өткен каникул кезеңінде жасөспірімдердің едәуір бөлігі ресми рәсімдеусіз жұмыс істеген.
Сондай-ақ, қолданыстағы шектеулерге қарамастан, кешкі және түнгі уақытта жұмыс істеу жағдайлары тіркелген. Сонымен қатар, кәмелетке толмағандардың бір бөлігі тұрақсыз төлемдерге немесе еңбекақының төленбеуіне тап болған.
Еңбек министрі заңнама кәмелетке толмаған жұмысшылардың құқықтарын қорғауды көздейтінін еске салды. Мәселе жұмыс уақытын шектеуге, түнгі жұмыс пен қауіпті жағдайлардағы еңбекке тыйым салуға, сондай-ақ балаларды жұмысқа орналастыру үшін ата-аналардың келісімінің қажеттілігіне қатысты.
ҚАНДАЙ ШАРАЛАР ҚОЛДАНУ КӨЗДЕЛГЕН
Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі кәмелетке толмағандардың жұмыспен қамтылуын бақылауды күшейту ниетін білдірді.
Асқарбек Ертаевтың айтуынша, 10 қызметкерден астам жұмыс істейтін кәсіпорындардағы Еңбек тәуекелдері картасының негізінде жасөспірімдердің жұмыспен қамтылуына цифрлық мониторинг жүргізу жоспарлануда.
Сондай-ақ, министрлік құрылыс, ауыл шаруашылығы және қызмет көрсету салаларындағы бейресми жұмыспен қамтуды бақылауды күшейтуге ниетті, мұнда атап өтілгендей, бұзушылықтардың жоғары тәуекелдері бар.
Министр негізгі міндет — кәмелетке толмағандардың жұмыспен қамтылуын бейресми сектордан шығару және реттеу мен бұзушылықтардың алдын алудың бірыңғай тәсілін қамтамасыз ету екенін мәлімдеді.