Қазақстанның мемлекеттік органдарының бірінің пошта серверінде қызметтік хат-хабарды байқатпай ұстап қалуға қабілетті зиянды бағдарлама табылды. Сарапшылар шабуылды ресейлік арнайы қызметтермен байланысты деп саналатын Turla хакерлік тобымен байланыстырды.
КИБЕРШАБУЫЛ ҚАЛАЙ АНЫҚТАЛДЫ
NewTimes.kz киберқауіпсіздікке маманданған ESET халықаралық компаниясына сілтеме жасай отырып, зиянды бағдарлама 2025 жылғы 28 қарашада Қазақстанның мемлекеттік органдарының бірінің Microsoft Exchange пошта серверінен табылғанын хабарлады.
Талдау күдікті компоненттердің Cereal деп аталатын бұрын белгісіз кибертыңшылық құралдар жинағына кіретінін көрсетті. Бағдарлама ұйымның ішкі желісін зерттеуге, командаларды орындауға және электрондық хаттарды жинауға мүмкіндік берді.
Зардап шеккен ведомствоның атауын зерттеушілер жариялаған жоқ.
ХАКЕРЛЕР ХАТ-ХАБАРҒА ҚАЛАЙ ҚОЛ ЖЕТКІЗДІ
Cereal бағдарламасының ерекшелігі — хаттарды олар жіберіліп жатқан сәтте тікелей ұстап қалу мүмкіндігі. Бағдарлама хабарламалардың мазмұнын тексеретін және олардың көшірмелерін қаскүнемдер үшін сақтай алатын.
Сонымен қатар, хат-хабар әдеттегі режимде жалғасатындықтан, қызметкерлер араласуды байқамауы мүмкін еді.
Зиянды бағдарлама сондай-ақ хаттарды жіберушілер мен алушылардың мекенжайлары, хабарламалардың тақырыптары және тіркемелердің атаулары бойынша іріктеуге мүмкіндік берді.
Шабуылды басқару үшін қаскүнемдер бұзылған пошта серверінің өзін пайдаланып, командаларды қарапайым желілік трафик ретінде жасырды. Бұл бөгде белсенділікті анықтауды қиындатты.
ҰҚСАС БАҒДАРЛАМА РУМЫНИЯДАН ТАБЫЛДЫ
Қазақстанда Cereal анықталғаннан кейін ESET мамандары қауіпті анықтау құралдарын жетілдірді. Кейінірек ұқсас бағдарлама 2025 жылғы 23 желтоқсанда шабуылға ұшыраған Румынияның мемлекеттік ұйымынан табылды.
Онда зиянды бағдарлама НАТО және Еуропалық одақпен (ЕО) байланысты хаттарды іздеуге бапталған. Қаскүнемдерді белгілі бір жіберушілер мен алушылардың хат-хабары, оның ішінде құжаттары бар хабарламалар қызықтырды.
Қазақстанда қандай хаттар шабуылдың нысанасына айналуы мүмкін екені және қаскүнемдер қанша ақпарат алғаны белгісіз.
САРАПШЫЛАР ШАБУЫЛДЫ НЕГЕ РЕСЕЙ ФСБ-сыМЕН БАЙЛАНЫСТЫРАДЫ
ESET мамандары бағдарламаны Snake деп те белгілі Turla тобымен жоғары дәрежедегі сенімділікпен байланыстырады.
Зерттеушілердің деректері бойынша, топ кемінде 2004 жылдан бері әрекет етеді. Ол Ресейдің Федералдық қауіпсіздік қызметімен (ФСБ) байланыстырылады.
Turla тобының негізгі нысандары Еуропаның, Орталық Азияның және Таяу Шығыстың мемлекеттік мекемелері, дипломатиялық өкілдіктері және қорғаныс ұйымдары болып табылады.
Сарапшылар топпен байланысты Cereal бағдарламасының бұрын зерттелген Turla құралдарымен техникалық ұқсастығы бойынша анықтады. Зерттеушілер бағдарлама ұзақ мерзімді жасырын бақылау мен ақпарат жинауға арналған деп санайды.
ҚАЗАҚСТАННЫҢ МЕМЛЕКЕТТІК ОРГАНДАРЫНА БҰРЫНҒЫ ШАБУЫЛДАР ТУРАЛЫ НЕ БЕЛГІЛІ
2025 жылғы желтоқсанда Кибершабуылдарды талдау және тергеу орталығы (ЦАРКА) Қазақстанның бірнеше мемлекеттік органының бұзылғаны туралы хабарлады.
Мамандардың деректері бойынша, қаскүнемдер кемінде жарты жыл бойы ведомстволардың ішкі жүйелеріне, оның ішінде Microsoft Exchange пошта серверлеріне қол жеткізуді сақтап қалды. Олар қызметтік хат-хабарды, құжаттарды және ақпараттық жүйелерге кіру деректерін ала алды.
2026 жылғы наурызда Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігі мемлекеттік органдардың бұл оқиғалардан хабардар екенін мәлімдеді. Сонымен қатар, ведомство деректердің ауқымды таралуын растаған жоқ.
Бұл ретте ЦАРКА хабарлаған оқиғалардың ESET зерттеген кибершабуылмен байланысты екені белгісіз.
