Орман өртінен кейін 2023 жылы «Семей орманы» мемлекеттік орман табиғи резерватында 1 млн 59,6 мың текше метр зақымдалған ағаш дайындалды. Олар электрондық аукциондар арқылы және жазбаша өтініштер бойынша сатылады, алайда экология министрлігі қанша ағаш сатылғанын және қанша сома түскенін жариялаған жоқ.
ҚАНДАЙ КӨЛЕМДЕГІ АҒАШ ДАЙЫНДАЛДЫ
Belles.kz деректері бойынша, 2024 жылдан 2026 жылдың 15 шілдесіне дейін «Семей орманы» резерватында 1 млн 59,6 мың текше метр зақымдалған ағаш дайындалды. Осы кезеңде келесі көлемдер дайындалды:
- 2024 жылы — 159,8 мың текше метр;
- 2025 жылы — 606,1 мың текше метр;
- 2026 жылдың басынан 15 шілдеге дейін — 293,7 мың текше метр.
Мұндай көлемдегі ағашты тасымалдау үшін орташа жүктемесі 20 текше метр болатын 53 мыңға жуық толық жүктелген орман таситын көлік рейсі қажет болар еді.
АҒАШ ҚАЛАЙ САТЫЛАДЫ
Зақымдалған ағаш мемлекеттік сауда алаңындағы электрондық аукциондар арқылы сатылады. Сонымен қатар, жеке және заңды тұлғалар жазбаша өтініш және бекітілген баға тізімі бойынша сатып ала алады.
Ағаш ағаш материалдарын және басқа да ағаш өңдеу өнімдерін өндіру үшін пайдаланылады, ал бір бөлігі отын ретінде сатылады.
Сонымен қатар, экология министрлігі қанша ағаш сатылғаны және оны сатудан қанша қаражат түскені туралы мәлімет бермеді. Оның орнына ведомство 2025 жыл бойынша жалпы статистиканы келтірді: саудаға жалпы көлемі 4,2 млн текше метр, сомасы 45,2 млрд теңге болатын 305 лот қойылды, оның ішінде 49 лот сатылды.
САНИТАРЛЫҚ КЕСУМЕН КІМ АЙНАЛЫСАДЫ
Санитарлық кесуді және ағашты шығаруды жүзеге асыратын нақты компаниялар ведомство жауабында аталмаған.
Жұмыстарды резерваттың өзі, орман шаруашылығы және жануарлар дүниесі комитетінің ведомстволық ұйымдары, төтенше жағдайлар министрлігінің (ТЖМ) және қорғаныс министрлігінің бөлімшелері, сондай-ақ мердігерлер мен инвесторлар жүргізеді.
Кесуді бастамас бұрын мамандар орман патологиялық зерттеу жүргізеді, содан кейін учаскелер мен жұмыс көлемдері анықталады. Ағаш дайындалғаннан кейін резерваттың Бородулиха, Жаңа Шүлбі және Семей филиалдарының аралық орман қоймаларында, сондай-ақ арнайы белгіленген алаңдарда сақталады.
КЕСУДІҢ ЗАҢДЫЛЫҒЫ ҚАЛАЙ БАҚЫЛАНАДЫ
Экология министрлігінің деректері бойынша, бақылау орман патологиялық зерттеуден және рұқсат құжаттарын ресімдеуден басталады. Тексерулер кесу кезінде, орындалған жұмыстарды қабылдау кезінде және ағашты тасымалдау кезінде жалғасады.
Бақылауды орман шаруашылығы және жануарлар дүниесі комитеті, Абай облысы бойынша орман шаруашылығы және жануарлар дүниесі аумақтық инспекциясы, «Семей орманы» резерваты, сондай-ақ құқық қорғау органдары жүзеге асырады. Олар құжаттарды тексереді, жоспарлы және жоспардан тыс шығуларды жүргізеді, кесу орындарын тексереді, ағаш көлемдерін және оны тасымалдаудың заңдылығын салыстырады. Бұзушылықтар анықталған жағдайда кінәлілер жауапкершілікке тартылуы мүмкін.
КОНТЕКСТ
2023 жылдың маусымында «Семей орманында» болған ірі орман өрті салдарынан ресми деректер бойынша 14 орман шаруашылығы қызметкері қаза тапты. Өрт ауданы 60 мың га құрады.
Кейіннен Абай облысы Бородулиха аудандық соты резерваттың және Жаңа Шүлбі филиалының екі бұрынғы басшысын кінәлі деп таныды. Әрқайсысына 7 жыл бас бостандығынан айыру жазасы тағайындалды.
Бұған дейін 2026 жылғы 30 сәуірдегі Орталық коммуникациялар қызметінің (ОКҚ) баспасөз конференциясы кезінде ҚСБҚ негізін қалаушы және журналист Кирилл Павлов орман шаруашылығы және жануарлар дүниесі комитетінің өкілдерінен 2023 жылғы өрттен кейін «Семей орманын» қалпына келтіруге қанша уақыт қажет екенін сұрады. Жауап ретінде комитет төрағасының міндетін атқарушы Максат Елемесов жол картасы 2035 жылға дейін есептелгенін, алайда орманды бұрынғы қалпына келтіру шамамен 60 жыл алатынын хабарлады.
