ФБРК редакциясы Қазақстан өңірлерінде жапырақжегіш және сорғыш зиянкестерден қорғау үшін өңдеу кезінде қандай препараттар қолданылатыны және олардың тірі ағзаларға, оның ішінде адамдарға қандай әсер етуі мүмкін екендігі туралы айдарды жалғастырады.
Бұған дейін біз Астана қ., Орал қ., Атырау қ. тұрғындарын, сондай-ақ Шығыс Қазақстан, Павлодар, Қызылорда және Қарағанды облыстарының тұрғындарын немен уландыруды жалғастырып жатқанын жазған болатынбыз. Бұл бөлімде біз Жетісу облысында дезинсекция кезінде қандай препараттар қолданылатыны туралы айтамыз.
Жетісу облысы энергетика және тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық басқармасының мәліметі бойынша, Талдықорған қаласында дезинсекция жүргізуге 12,8 млн теңге бөлінді. Көгалдандыруды өңдеу мамырдан тамызға дейін «Колорит» және «Флэкс Эксперт» препараттарымен жүргізіледі. «Колориттің» белсенді заты — «Ацетамиприд».
- «Ацетамиприд» никотинді модификациялау арқылы әзірленген неоникотиноидтар класына жатады және әртүрлі органдар мен тіндерге, әсіресе бауыр мен бүйрекке зиянды әсер етеді. Басқа неоникотиноидтармен салыстырғанда, бұл зат сүтқоректілерге, араларға және балықтарға орташа уытты, бірақ құстарға өте уытты.
2013 жылы Еуропалық азық-түлік қауіпсіздігі агенттігі (EFSA) «Ацетамиприд» адамның жүйке жүйесінің дамуына қауіп төндіруі мүмкін деп мәлімдеді. Зерттеулер барысында EFSA «Ацетамиприд» нейрондар мен есте сақтауға және жадыға жауапты ми құрылымдарының дамуына теріс әсер ететінін анықтады.
«Флэкс Эксперттің» белсенді заты — зиянды әсері туралы біз бұрын бірнеше рет жазған «Дельтаметрин».
Естеріңізге саламыз:
- «Дельтаметрин» әлеуетті аллерген болып табылады және кейбір адамдарда демікпе тудыруы мүмкін. Жедел улану кезінде адамда ретсіз қозғалыстар, ентігу, ісіну, бас ауруы, құрысулар, құсу, тыныс алудың қиындауы пайда болады. Зат жылықанды жануарлар мен адамдар үшін ғана емес, аралар үшін де өте уытты.
Қазіргі уақытта «Дельтаметрин» ескірген инсектицид болып саналады, өйткені көптеген жәндіктер, атап айтқанда, масалар мен төсек қандалалары оған сезімтал емес болып қалды. Мысалы, АҚШ-тағы төсек қандалаларының шамамен 88% - ында «Дельтаметриннің» әсерін бөгейтін гендер бар екендігі атап өтіледі.
Қазақстан Республикасының аумағында сатуға және қолдануға рұқсат етілген пестицидтер тізбесіне сәйкес, «Колорит» тыйым салынған препарат болып табылады. Ал «Флэкс Эксперт» препараты ауыл шаруашылығы дақылдарын және шегірткелер мекендеген учаскелерді өңдеу кезінде қолдануға рұқсат етілген.
Текелі қаласында көгалдандыруды өңдеуге 7,3 млн теңге бөлінді. Дезинсекция маусым айына «Қарат Супер» препаратымен жоспарланған, оның құрамына «Лямбда-цигалотрин» заты кіреді.
Естеріңізге саламыз:
- «Лямбда-цигалотрин» шырышты қабықты тітіркендіреді, адамның жүрек-қан тамырлары жүйесіне теріс әсер етеді және өкпе ісінуіне әкелуі мүмкін. Зат су организмдері үшін өте уытты, су ортасында ұзақ мерзімді өзгерістер тудырады. «Лямбда-цигалотрин» ызылдауық аралар, аралар және басқа да тозаңдандырушы жәндіктер үшін өлімге әкеледі.
Қазақстан Республикасының аумағында сатуға және қолдануға рұқсат етілген пестицидтер тізбесіне сәйкес, «Қарат Супер» препараты ауыл шаруашылығы дақылдарын, алма ағаштарын және шегірткелер мекендеген учаскелерді өңдеу кезінде қолдануға рұқсат етілген.
Жетісу облысының Сарқан ауданында және Сарқан қаласында дезинсекция бюджетке 2 млн теңгеге түсті. Өңдеу сәуір айында «Борей Нео» препаратымен жүргізілді, оның белсенді заттары «Альфа-циперметрин» және «Имидаклоприд» болып табылады.
Естеріңізге саламыз:
- «Альфа-циперметрин» жауын құрттарына орташа уытты, құстарға іс жүзінде уытты емес, бірақ балықтарға, су омыртқасыздарына және араларға өте уытты. Зат топырақта орташа төзімділікке ие.
«Альфа-циперметрин» дұрыс пайдаланбаған жағдайда немесе үлкен дозаларда адамдар мен жануарлар үшін уытты болуы мүмкін. «Альфа-циперметринмен» уланған кезде қозғалыстарды үйлестірудің бұзылуы, құрысулар, сілекей ағу, көзден жас ағу байқалады.
- «Имидаклоприд» өзінің әсері бойынша никотинге ұқсас және әртүрлі органдар мен тіндерге, көбінесе бауыр мен бүйрекке зиянды әсер ететін неоникотиноидтар класына жатады.
«Имидаклоприд» топырақта жоғары төзімділігімен ерекшеленеді: жартылай ыдырау процесі 100 тәулікке дейін созылады. Өсімдіктер сіңірген кезде «Имидаклоприд» 2-3 апта ішінде ыдырайды. Зат жылықанды жануарлар мен адамдар үшін орташа уытты, құстар үшін жоғары уытты және аралар үшін өлімге әкеледі.
Қазақстан Республикасының аумағында сатуға және қолдануға рұқсат етілген пестицидтер тізбесіне сәйкес, «Борей Нео» препараты ауыл шаруашылығы дақылдарын өңдеу кезінде қолдануға рұқсат етілген.
Сондай-ақ Жетісу облысы энергетика және тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық басқармасы Кербұлақ ауданында дезинсекция жүргізуге 693 мың теңге, ал Көксу ауданында – 10 млн теңге бөлінгенін хабарлайды. Алайда дезинсекция жүргізілетін препараттар әлі анықталмады.
Ал Ақсу, Алакөл, Қаратал, Ескелді және Панфилов аудандарында дезинсекция жүргізуге ақша бөлінбеді.
Естеріңізге саламыз, өткен жылдың мамыр айында біз Жетісу облысында дезинсекция кезінде белсенді заттары тұщы су омыртқасыздары, оның ішінде шаянтәрізділер мен ұлулар үшін өлімге әкелетін «Лятрин», «Герольд» және «Диурон» препараттары қолданылғанын жазған болатынбыз.
Ал 2023 жылдың шілдесінде өңірде көгалдандыруды кенелерден өңдеу кезінде құрамына балықтар мен су омыртқасыздары үшін ғана емес, аралар үшін де өте уытты заттар кіретін «Фаворит» препараты қолданылды.
Алда ыстық жаз маусымы күтілуде, бұл ФБРК редакциясына елімізде қазақстандық ауыл шаруашылығы алқаптарына және жалпы елдің өсімдіктер әлеміне жиі қауіп төндіретін шегірткені немен уландыруды жоспарлап отырғанын әлі анықтауға тура келетінін білдіреді.
Ж