Ақтөбеде екі мектептің бұрынғы бас бухгалтері өзіне жалақыны көбейтіп алып, ақшаны қызметкерлер арқылы алған, олардан артық есептелген сомаларды қайтаруды сұраған.
«Halyqstan» Telegram-арнасының деректеріне сәйкес, Майра Т. 2022 жылдан бастап №5 орта мектепте бас бухгалтер болып жұмыс істеген, ал 2023 жылдан бастап №57 мектепте де осы лауазымды қатар атқарған. Тергеу мәліметтері бойынша, ол жүйелі түрде өзінің жалақысын көбейтіп, сондай-ақ №5 мектептің бірқатар қызметкерлеріне артық жалақы есептеп, олармен «артық» сомаларды өзіне қайтару туралы келіскен.
Іске тартылғандардың арасында дене шынықтыру пәнінің мұғалімін қоса алғанда үш педагог, сондай-ақ слесарь мен электрик болған. Барлығы олар бухгалтерге 21 млн теңгеден астам ақша берген. Ол әріптестерін ақша мектеп қажеттіліктеріне керек екеніне сендіріп, ешкімге айтпауды өтінген. Бір мұғалім схеманың заңсыздығын айтып қарсылық білдіруге тырысқан, бірақ бухгалтер барлық жауапкершілікті өз мойнына алатынын айтып жауап берген.
Бұзушылықтар өткен жылы анықталған. Экономикалық тергеу департаменті (ЭТД) тексеру жүргізіп, нәтижесінде негізсіз төлемдер сомасы 41,5 млн теңге көлемінде анықталған. Істі қарау кезінде сотталушы шамамен 19 млн теңгені қайтара алған.
Сотта Майра Т. кінәсін ішінара мойындаған. Оның айтуынша, ол қаржылық қиындықтар мен әкесіне операция жасау үшін қаражат қажеттігінен алаяқтыққа барған. Сондай-ақ ол есеп айырысулардың дұрыстығына күмән келтіріп, көрсетілген төлемдердің бір бөлігі заңды есептеулер — сыйақылар, материалдық көмек және т.б. екенін мәлімдеген.
Осыған қарамастан, Ақтөбе қаласының №2 соты оның әрекеттерін сеніп тапсырылған бөтен мүлікті иемдену немесе ысырап ету деп саралаған. Үкім — 7 жыл бас бостандығынан айыру. Сонымен қатар, әйел қалған 22 млн теңгені өтеуге міндетті.
Еске сала кетейік, биылғы мамырда Шымкент қалалық қылмыстық істер жөніндегі ауданаралық сотында №133 орта мектептің бұрынғы директоры Әсел Байдосоваға және осы мекеменің бас бухгалтері Ұлан Дадабековке үкім шығарылды. Олар 70 миллион теңгеден астам бюджет қаражатын жымқыру және пара алуда кінәлі деп танылды.
Сол айда Жамбыл облысы прокуратурасы түзеу мекемесі жанындағы колледжде техникалық және кәсіптік білім беру мамандарын даярлауға арналған 25,5 млн теңгенің жымқырылуын анықтады.
Маусым айында Шымкентте білім саласындағы сыбайлас жемқорлық қылмысы бойынша үкім шығарылды. №43 орта мектептің бұрынғы бас бухгалтері Айдана Мекемтас қызмет бабын пайдалана отырып, өзіне сеніп тапсырылған қаражатты иемдену және ысырап етуде кінәлі деп танылды.
Білім жүйесіндегі жымқыру мәселесі бұрыннан жүйелі сипатқа ие болды. Әрбір екінші ірі істе бірдей схема: бухгалтер немесе мекеме басшысы төлемдерді көбейтеді, жалған есептеулер жүргізеді, кейін ақшаны қолма-қол қайтаратын «адамдарға» сыйақылар рәсімдейді. Мұндай жағдайлар бүкіл ел бойынша тіркеледі.
Мүмкін, мұндай жағдайлардың алдын алу үшін білім беру мекемелерінде ішкі аудитті күшейтіп, жалақы есептеу бойынша қатаң бақылауды енгізу керек.