ФБРК редакциясына Жамбыл облысы Меркі ауданы Сарымолдаев ауылының шаруа қожалығының (ШҚ) бір қызметкері жүгінді.
«Жас» ШҚ өкілі бізге компания ұзақ уақыт бойы бұрынғы серіктесі тарапынан қауіп-қатерге ұшырап келе жатқанын, «Жас» одан бұрын ауыл шаруашылығы жабдықтарын жалға алғанын айтты.
Оның сөзінше, 2023 жылдың ақпан айының соңында «Жас» ШҚ және «BNK Group LTD» компаниялар тобына кіретін «BNK Leasing» ЖШС лизинг шарттарын жасасқан.
Екі шарт бойынша лизинг беруші, яғни «BNK Leasing» ЖШС, екі дөңгелекті суару қондырғысын жеткізіп, қажетті инфрақұрылымды тартуға міндеттенген.
Шарттардың жалпы сомасы шамамен 187 млн теңгені құраған.
Шаруа қожалығы өкілінің айтуынша, наурыз айында «Жас» 30% мөлшерінде бастапқы жарна төлеген. Алайда компания машиналарды да, инфрақұрылымды да күткен жоқ.
«Жас» ШҚ-да хабарлағандай, «BNK Leasing» қосымша уақыт сұрап, алдымен мамырға, содан кейін маусымға дейін мерзімді ұзартқан. Маусым айында суару қондырғылары әкелінгенімен, уәде етілген сумен жабдықтау жүргізілмеген.
Тамыз айына қарай агрегат орнатылған бір алқапта қант қызылшасының өнімі суару суының жетіспеушілігінен «күйіп кеткені» ал екіншісінде ішінара зақымданғаны белгілі болды. Оның үстіне, қондырғылардың бірі мүлдем сынып қалған.
Содан кейін «Жас» шартқа сәйкес лизинг төлемдерін тоқтатты.
«BNK Leasing» ЖШС «Жас» ШҚ уақтылы орнатылмаған және дұрыс жұмыс істемеген суару қондырғыларынан келтірген 77,6 млн теңге мөлшеріндегі шығынды өтеу үшін мәміле ұсынды: «BNK Leasing» зақымданған қант қызылшасы алқаптарын жалға алып, жинауға болатын өнімді сату мүмкіндігін алады.
Осы мақсатта 2023 жылдың тамыз айында тараптар ауданы 120 га болатын жер телімін өтеусіз жалға алу шартына қол қойды.
Сонымен қатар, серіктестер лизинг бойынша төлемдердің жаңа кестесін келісіп, «BNK Leasing» егістік маусымының басына дейін сумен жабдықтау жүйесін орнатуға уәде берді.
«Жас» ШҚ-да хабарлағандай, «BNK Leasing» өнімнің қалған бөлігін сатуға үлгерген. Сонымен бірге, уәде етілген 77,6 млн теңгенің орнына компания шамамен 10 млн теңгені ғана өтеген.
Содан кейін 2024 жылдың қаңтарында келісуге тағы бір әрекет жасалды. Тараптар бірлескен ынтымақтастық туралы шарт жасасты.
Шарт бойынша «BNK Leasing» ЖШС қарызды өтеу есебінен қант қызылшасын сатудан түскен 20 млн теңгеден астам соманы «Жас» ШҚ-ға беруге келісті.
Өз кезегінде, «Жас» ШҚ мемлекет инфрақұрылымды жүргізуге бастапқыда бөлген 48 млн теңге мөлшеріндегі субсидияларды «BNK Leasing»-пен бөлісуге, сондай-ақ лизинг төлемдерін жаңартуға келісті.
Бірақ келісуге деген бұл әрекет те сәтті болмады.
Биылғы жылдың басында «Жас» ШҚ «BNK Leasing» ЖШС-не өткен шарттар бойынша қарыздарды ерікті түрде төлеу туралы ұсыныспен сотқа дейінгі талап-шағым жолдады.
Шаруа қожалығы өкілінің сөзінше, жауап ретінде «BNK Leasing» ЖШС тарапынан қауіп-қатер айтылған. Қожалық басшыларына «BNK Leasing»-тің артында «мықты адамдар» тұрғанын меңзеп, осы негізде сотқа шағым түсірудің орындылығына күмән келтірген.
Айта кету керек, бизнес саласындағы іскерлік қарым-қатынастардың дамуы көбінесе болжаусыз болып, күтпеген нәтижелерге әкелуі мүмкін, сондықтан кәсіпкерлерге ықтимал шығындар мен сәтсіз мәмілелердің жағымсыз салдарын азайту үшін алдын ала тәжірибелі заңгер тауып алу (штатқа енгізбесе де, бірақ кем дегенде мердігерлік шартқа қол қою) әрқашан мағынасы бар.