Біздің дереккөздердің мәліметінше, соңғы уақытта ірі бизнесмендер тобы «Шымбұлақ» тау шаңғы курортын сатып алуды көздеп отырғаны туралы ақпарат пайда болды. Мәмілені тиісті заңдарды сақтамай және төмендетілген бағамен жүзеге асыруды жоспарлап отырғаны туралы мәліметтер алаңдаушылық тудырады.
Мұның бәрі 15 жылдан астам уақыт бұрын «Шымбұлақ» басшылығы ауқымды жобаны жүзеге асыруды көздегеннен басталды: «Медеу» алаңында Radisson қонақ үйі мен мейрамханалары мен дәмханалары бар «альпілік ауыл», ал «Шымбұлақта» жаңа сегіз қабатты қонақ үй және қызмет көрсетуі бар пәтерлер салу жоспарланған болатын. $1,37 млрд көлемінде инвестиция тарту күтілді. Құрылыс мерзімі төрт жылға (2007 жылдан 2010 жылға дейін) есептелген.
Біздің мәліметімізше, жобаны жүзеге асыру үшін «Шымбұлақ» әкімшілігі екі ірі кредит алған. Кредиторлардың бірі бүгінгі күні жойылған «Қазкоммерцбанк» («QAZKOM») болды, ол шамамен $100 млн салып, жұмыстың бірінші кезеңін ішінара қаржыландырып үлгерген. Тағы бір $100 млн кредитті «Қазақстан Даму Банкі» («ҚДБ») берді.
Алайда барлық амбициялар «Медеуден» «Шымбұлаққа» дейінгі гондолды жолды салумен, беткейлерді қайта бейіндеумен және курорттың өзінде жаңа канатты жолдарды орнатумен шектелді. Бірақ ақша ағынының үлкен бөлігін жаңа канатты жолдар емес, дәл салынбаған коммерциялық жылжымайтын мүлік генерациялауы керек еді - дәл осы ақшадан кредитті төлеу жоспарланған болатын.
Осыған параллельді түрде Қазақстанда 2011 жылы өткен VII қысқы Азия ойындарына дайындық басталып, «Азиадаға» арналған тау шаңғы нысандарындағы қайта құру және салу жұмыстары іс жүзінде мемлекет есебінен жүзеге асырылды. Мәліметтер бар, «Қазақстанның 30 корпоративті көшбасшысы» бағдарламасы аясында «ҚДБ» «Самұрық-Қазына» ұлттық әл-ауқат қоры» АҚ арқылы тау шаңғы курортын дамытуға тағы $260 млн қарыз бөлген.
2011 жылғы Азиада қарсаңында «Медеу» мен «Шымбұлақты» қайта құру жобасының бастамашысы тау шаңғы курортының иесі - «Capital Partners» компаниясы болды. Capital Partners девелоперлік компаниясының мажоритарлық иесі - Сержан Жұмашов, оған компанияның 60% тиесілі, тағы 40% акция түрік бизнесмені Бурак Ойменнің иелігінде.
Кредит бойынша есеп айырысуға ешкім асықпады, ал 2017 жылдан бастап ол бойынша талап ету құқықтары «Проблемалық кредиттер қорына» («ПҚҚ») ауысты. 2022 жылы ол әлеуетті инвесторға «Chimbulak Development» ЖШС және «Алатау Холдинг» ЖШС қарыз алушыларына қойылатын талап ету құқықтарын беруге дайын екенін мәлімдеп, «Шымбұлақ» үшін әлеуетті инвесторларды іздеу туралы хабарландыруларды бірнеше рет жариялады. Алайда тау шаңғы курортына инвестиция салғысы келетіндер табылмады.
«Шымбұлақ» курортының мүліктік кешені осы екі компанияның міндеттемелерін қамтамасыз ету үшін кепіл болып табылады. Бүгінгі күні «Chimbulak Development» ЖШС-нің құрылтайшылары болып Ержан Еркінбаев және Нұрлан Тілеповке тиесілі «Chimbulak Investments» ЖШС табылады. Еркінбаев сонымен қатар 2020 жылдың ақпан айынан бастап нотариаттық әрекеттер жасауға және тіркеу әрекеттеріне тыйым салынған «Medeu Management» ЖШС-не иелік етеді.
Нұрлан Тілеповке тиесілі «Chimbulak Investments» ЖШС 2017 жылдан бастап бар болғаны 15 мың теңге салық төлеген. Тілепов сонымен қатар сомасы шамамен 650 млн теңге салық берешегі бар «Си Пи Резиденшиал Атырау» ЖШС-не және «First Heartland Jusan Bank» АҚ алдында атқарушылық іс жүргізу бойынша 51 млрд теңге сомасында берешегі бар «Кэпитал Пропертис» компаниясы» ЖШС-не иелік етеді.
БАҚ бұрын хабарлағандай, «Chimbulak Development» ЖШС бұрынғы бас директоры Ержан Еркінбаев сұхбаттарының бірінде курорт инфрақұрылымын күтіп ұстаудың өте қымбат екенін, физикалық тұрғыдан курорт келушілердің жеткілікті санын қабылдай алмайтынын, сонымен бірге доллардағы қарыздың тек өсіп жатқанын айтқан. Еркінбаевтың айтуынша, 2019 жылғы тамыздағы жағдай бойынша «Шымбұлақтың» қарызы триллион теңгеден астам құраған.
«Алатау Холдинг» ЖШС-нің құрылтайшылары - Рауил Мұсаев және Ернар Бекболатов. Компанияның Алматы қаласы Әділет департаментінің шешімі бойынша 2022 жылғы тамыздан бастап тіркеу әрекеттеріне тыйымы, сондай-ақ нотариаттық әрекеттер жасауға тыйымдары мен мүлкіне тыйым салулар бар.
Аталған компаниялар мен олардың иелерінің төлем қабілеттілігін ескере отырып, «Проблемалық кредиттер қорының» «Шымбұлақтың» кредитін өз мойнына алуы таңқаларлық емес. Сонымен қатар, 2023 жылдың жазында Іле-Алатау ұлттық паркі аумағының едәуір бөлігін Алматы әкімдігіне бергісі келетіні туралы ақпарат пайда болды. Бұл жерлерге Бутаковка және Алма-Арасан шатқалдары, Медеу және Шымбұлақ шатқалы кіреді.
Әкімдік сол кезде туристік әлеуетті арттыру мақсатында аумақтың бір бөлігін беру жоспарлары бар екенін растады. Экология министрі Ерлан Нысанбаев өз кезегінде сендіргендей, алаңдауға негіз жоқ және ұлттық парк жерлерін қалаға берудің арқасында осы аумақта экотуризмді қаржыландыру мен дамыту жақсарады.
Экологтар өз кезегінде аумақ мәртебесінің өзгеруі оның қорғау мәртебесін төмендететініне алаңдап, ұлттық парк жерлеріне туристік нысандар мен жаңа тау курорттары салынады деп қауіптенеді. Егер «Шымбұлақ» тау шаңғы курорты жаңа иелеріне сатылса, оқиғалардың мұндай нәтижесі әбден мүмкін.
ПҚҚ «Шымбұлақты» жаңа иесіне қандай шарттармен беруге дайын екені нақты белгісіз. ФБРҚ редакциясы «Шымбұлақты» аукционнан тыс төмендетілген бағамен сату жоспарланып жатқанын анықтауды көздейді, осыған байланысты біз осы ақпаратты растау немесе жоққа шығару туралы сұраумен құзыретті органдарға тиісті сұраныс жолдадық.