Телефондық алаяқтық бұрыннан қазіргі заманның нағыз індетіне айналды. Зұлымдар үнемі алдаудың жаңа тәсілдерін ойлап тауып, банктердің қауіпсіздік қызметі, кейде құқық қорғау органдары болып жасырынады.
Бұл жолы ФБРК редакциясы алаяқтар өрт қауіпсіздігі, мемлекеттік статистика және кадрлық дайындық тақырыптарын бір уақытта жамылатын кезекті алаяқтық схемасына жеке тап болды.
Барлығы күтпеген қоңыраудан басталды. Трубкадағы дауыс өзін белгілі бір Әбдікәрімов деп таныстырып, бірден агрессивті үн қабылдады. «Мораторий аяқталды, сізге тексерумен келуі мүмкін», – деп әңгімелесуші қорқытып, шұғыл түрде өрт қауіпсіздігі бойынша оқудан өтуді және белгілі бір «жұмыс орындарын аттестаттау сертификатын» алуды талап етті.
Қызығы, алаяқ көрсеткен мәліметтерінде шатасып, өзін Ұлттық статистика бюросының қызметкері, кейде өрт қауіпсіздігі маманы деп атады. Сонымен бірге ол редакцияның байланыс деректерін еркін пайдаланып, таңқаларлық хабардарлығын көрсетті. Қылмыскерлердің жеке деректер базасына қол жеткізе алатыны анық, бұл олардың қоңырауларын әлдеқайда шынайы етеді.
Біз көрсетілген нөмірді тексеруге жалқаулық жасамадық және ондаған ұқсас шағымдарды таптық. Схема пысықталған болып шықты: зұлымдар тексерулер мен айыппұлдардан қорқытуды пайдаланып, жалған оқу үшін шамамен 50 мың теңге талап етеді.
Осы нөмірге қайта қоңырау шалғанда, тірі адамның орнына синтезделген дауыстағы автожауап бергіш шығып, біз Республикалық дайындау және біліктілікті арттыру орталығына қоңырау шалғанымызды хабарлады.
Бұл жағдайда алдау психологиясы ерекше күрделі. Алаяқтар шатастыру және құрбанда күмән тудыру үшін мемлекеттік құрылымдардың оғаш комбинацияларын әдейі пайдаланады.
Олар әр кәсіпкердің қай мемлекеттік органның не үшін жауап беретінін жақсы білмейтінін жақсы түсінеді. «Ұлттық статистика», «міндетті тексеру» немесе «үлкен айыппұл» сияқты атаулы тұжырымдамаларды атап өту үндеудің ресмилік елесін тудырып, алаңдаушылықты арттырады.
Зұлымдардың басты мақсаты – адамды кенеттен ұстау. Күйзеліс сәтінде құрбан айыппұлдар мен төлемнің шұғылдығы қаупіне назар аударады, өзіне логикалық сұрақ қоюдың орнына: статистикалық ведомство мен өрт қауіпсіздігі арасында қандай байланыс болуы мүмкін?
Қылмыскерлер эмоциялармен шебер ойнайды: стресс, қорқыныш және абдырау – олардың басты құралдары. Адам неғұрлым тез дүрдареске берілсе, оның алаяқтардың талаптарын орындау ықтималдығы соғұрлым жоғары.
Мұндай схемаларға қарсы басты қару – сыни ойлау және сабырлылық екенін есте сақтау маңызды. Төлемнің кез келген шұғыл талаптары, әсіресе қорқытумен және үрейлендірумен бірге жүрсе, бірден күдік тудыруы керек.
Қоңырау шалушының сөзіндегі қисынсыздықты байқай білу – алаяқтарға қарсы тұрудағы табыстың жартысы. Күмән туындаған жағдайда, әрқашан мемлекеттік органдардың ресми байланыс арналары арқылы ақпаратты тексеруге болады.
ФБРК редакциясы құқық қорғау органдары мен профильді ведомстволарды осындай алаяқтықтың жиілеген жағдайларына ерекше назар аударуға шақырады.
Естеріңізге саламыз, компроматтарды, шенеуніктер мен олардың отбасыларының бизнесі туралы мәліметтерді, сондай-ақ сыбайлас жемқорлық бұзушылықтары туралы ақпаратты біздің анонимді ботымызға жібере аласыздар.