До 2025 жылғы 15 қыркүйекке дейін Қазақстанның барлық мемлекеттік органдары мен квазимемлекеттік сектор ұйымдары қызметтік хат-хабарлар үшін отандық Aitu мессенджеріне көшуді аяқтауы тиіс. Сонымен қатар, елімізде елдің цифрлық егемендігін нығайтуға бағытталған цифрлық ресурстарды шоғырландырудың ауқымды жобасы жүзеге асырылуда.
Мемлекеттік коммуникацияларды ұлттық платформаға ауыстыру бастамасын Президент Қасым-Жомарт Тоқаев 2025 жылғы 11 тамызда жария етті. Мемлекет басшысы үкіметке жеке деректерге қатысты барлық коммуникацияны Aitu-ға ауыстыруды тапсырды. Ауқымды жобаны іске асыру үкімет пен премьер-министр Олжас Бектенов басқаратын Цифрлық штабқа жүктелді.
Анықтама үшін: Aitu — қазақстандық IT-мамандар жасаған отандық өнім және ұлттық цифрлық нарықтың маңызды жетістіктерінің бірі болып табылады.
Қарулы күштер үшін көшу әскери байланыс ерекшеліктерін ескере отырып, кезең-кезеңімен жүргізіліп, 2025 жылдың соңына дейін аяқталады. Бұған дейін әскерде WhatsApp және Telegram белсенді қолданылды, алайда бұл қосымшалар ақпараттың тиісті қорғалу деңгейін қамтамасыз етпеді. Aitu-ға көшу деректердің жылыстау қатерін жоюға және әскери құрылымдардың цифрлық қауіпсіздігін нығайтуға тиіс.
Ұлттық мессенджерді енгізумен қатар мемлекеттің цифрлық ресурстарын шоғырландыру жоспары жүзеге асырылуда. Жоба аясында мемлекеттік органдардың 224 ақпараттық жүйесі бірыңғай Smart Data Ukimet платформасына біріктіріледі. 2025 жылғы 1 қыркүйекке дейін қолданыстағы жүйелерден деректерді жүктеу қажет, ал 1 желтоқсанға дейін олардың толық интеграциясын аяқтау керек.
Бұл шара бүгінде 355-тен астам әртүрлі сайт пен платформа жұмыс істейтін электрондық үкімет жұмысындағы қайталануды жоюға және тиімділікті арттыруға бағытталған. Шоғырландыру IT-инфрақұрылымға мемлекеттік шығындарды оңтайландыруға және азаматтарға көрсетілетін цифрлық қызметтердің сапасын жақсартуға мүмкіндік береді.
Көлік министрі Нұрлан Сауранбаев атап өткендей, Aitu-ға көшу елеулі проблемаларсыз өтуде, өйткені көптеген мемлекеттік құрылымдар бұл платформаны бұрыннан қолданып келеді. Оның сөзінше, негізгі кедергі — қызметкерлердің WhatsApp-қа үйреніп қалғаны, бірақ отандық мессенджерге бейімделуге көп уақыт кетпейді.
WhatsApp, Telegram және басқа да шетелдік мессенджерлер азаматтардың жеке пайдалануына тыйым салынбайтынын атап өту маңызды. Шектеулер тек мемлекеттік қызметшілердің жеке деректер мен құпия ақпаратты өңдеуге байланысты қызметтік хат-хабарларына қатысты.
Aitu-да ТЖМ-нің «112 KZ» ресми арнасы пайда болды, ол арқылы азаматтар төтенше жағдайлар және басқа да маңызды ақпарат туралы хабарламалар алады.
Мұндай ұлттық жобалар Қазақстанның технологиялық тәуелсіздігін нығайтуға елеулі үлес қосатынын атап өтейік. Олар шетелдік цифрлық қызметтерге тәуелділікті азайтады және өзіндік технологиялық экожүйені қалыптастыруға ықпал етеді. Қоғам тарапынан Aitu және осыған ұқсас бастамаларды қолдау мемлекет үшін ғана емес, әрбір азамат үшін де маңызды, себебі ол тікелей жеке деректердің қауіпсіздігіне және елдің цифрлық егемендігіне байланысты.
Естеріңізге сала кетейік, тамыз айының басында жасанды интеллект (ЖИ) дамыту мәселелері жөніндегі кеңесте мемлекет басшысы да озық технологияларды игермейінше жаһандық бәсекелестікке төтеп беру мүмкін еместігін, ал ЖИ ұлттық тәуелсіздік пен экономикалық өсудің негізгі факторына айналуы керектігін атап өтті.