Қазақстан ғалымдары жойылып кету қаупінде тұрған қара құзғындардың қозғалысын GPS-трекерлер арқылы бақылайтын болады.
Кейбір БАҚ хабарлағандай, 24 шілдеде Қазақстанда алғаш рет Сырдария-Түркістан табиғи паркінде үш қара құзғын белгіленді.
Тағы екі қара құзғынды Өзбекстан орнитологтары трекерлермен белгіледі.
Құзғындар негізінен өлексемен – аурудан, кәріліктен өлген немесе жыртқыштар өлтірген жануарлардың денелерімен қоректенетіні белгілі.
Осылайша, өлексемен қоректенетін құстар табиғатты қорғауға ықпал етеді, себебі олар инфекциялардың көбеюі мен таралуын болдырмауға, сондай-ақ топырақ пен судың ластануын болдырмауға көмектеседі.
Бұл құстардың санының өзгеруі қоршаған ортаны, соның ішінде улы заттармен ластануынан туындаған қауіпті көрсетуі мүмкін.
Дәл осыны біз бүгін Қазақстанда байқап отырмыз.
Оған себеп ретінде фермерлер қолданатын қауіпті ветеринариялық препараттар жиі аталады.
Адам үшін өлімге әкелетін микробтарды қорытып шығара алатын құстар бізге үйреншікті дәрі-дәрмектерге әлсіз болып шығады.
Мысалы, Үндістанда бұрын мал үшін қабынуға қарсы құрал ретінде диклофенакты жиі қолданған.
Көп ұзамай, егер өлексемен қоректенуші бір кездері диклофенакпен емделген өлі сиырдың өлексәсін жесе, бұл ол үшін өлім үкімі екені анықталды: диклофенак құстардың бүйрегін бұзады.
Нәтижесінде, он жыл ішінде әлемдегі ең көп таралған ірі жыртқыш құс – бенгал құзғынының популяциясы Үндістанда 99,9%-ға қысқарды.
Үндістанда құзғындардың орнына өлексені кезбе иттер жей бастады, бұл құтыру жағдайларының өсуіне әкелді.
Қазір Үндістанда ветеринарияда диклофенакты қолдануға тыйым салынған.
Мұның бәрі ақбөкендер тарихын өте еске салады: алдымен экоминистрлік ақбөкенге аң аулауға рұқсат берді, содан кейін біз автокөлік жуу орындарындағы союды, еттің заңсыз саудасын, далаға шашылып жатқан сирек кездесетін антилопалардың мүшелері мен терілерін бақылай алдық.
Кейін Қазақстанда жаппай мал қырылуы мен сібір жарасының таралуы тіркелгені таңқаларлық емес.
ФБРК редакциясы ақбөкендерді «алып қою» бойынша оқиғалардың толық хронологиясын жинады. Бұл туралы сілтеме бойынша оқуға болады.
Ал әзірге табиғат адамнан өзінің үстемдігін қайта-қайта дәлелдейтінін және біздің ақымақтығымызға қарамастан, бізді ерекше байлықтармен сыйлайтынын, адам одан ыңғайсыз қол бұлғайтынын есте сақтау керек.
Естеріңізге сала кетейік, ФБРК редакциясы Қазақстан өңірлерінде жәндіктермен күресуде қандай әдістер қолданылатыны туралы үнемі жазып тұрады.
Бұған дейін біз Астана қаласында, Павлодар және Шығыс Қазақстан облыстарында өзендердің жайылмалары мен су айдындарында жәндіктердің дернәсіл түрімен күресу үшін биологиялық препараттар қолданылатынын жазған болатынбыз.
Өңірлерде жәндіктердің ұшатын түрімен химиялық препараттар арқылы күресуге мәжбүр, себебі жергілікті мамандар зиянкестердің ересек дарақтарына тиісті әсер ете алатын биопрепараттардың бар-жоғын білмейді.
Ал Қарағанды облысында елді мекендерде дезинсекция жұмыстарын жүргізу кезінде тек инсектицидтік құралдар қолданылады.