ФБРК редакциясы Меруерт Аулбаеваның дәрігерлердің абайсыздығынан қаза тапқан трагедиялық өлімі туралы бірнеше рет жазған болатын. Сотқа дейінгі тергеу бір жылға жуық уақытқа созылды, басты күдіктіге айып тағылды. Алайда қорғаушы тарап істің қайта қаралуын талап етіп отыр.
Жәбірленуші тарап қорғаушының әдейі процесті созып отыр деп есептейді, себебі баптың ескіру мерзімі небәрі екі жыл болса, соның бір жылы өтіп кетті.
Тергеу барысында пациенттің өлімі мен дәрігерлердің әрекеттері арасындағы байланысты анықтаған көптеген сараптамалар жүргізілді.
Қараша айының басында ҚК 317-бабы 3-бөлігі бойынша қылмыстық жауапкершілікке Балқаш қаласындағы көпсалалы аурухананың қызметкері тартылды. Алайда қазір қорғаушы қайталама сараптама жүргізуді талап етіп отыр.
Сонымен қатар, марқұмның ағасы Айтбек Аулбаевтың сөзіне қарағанда, адвокаттар жауапкершілікті Меруерттің өзіне аударуға тырысуда. Іс қайтадан белгісіз мерзімге созылу қаупі бар.
Тергеу соты қорғаушы тарапқа қайталама сараптама жүргізуден бас тартты. Ал Қарағанды облыстық соты айыпталушының адвокатының апелляциялық шағымын қолдап, жаңа сот-медициналық сараптама тағайындады.
Бұған дейін ФБРК редакциясы Жоғарғы Сотқа ресми сұрау салып, қайталама сараптама туралы шешімнің заңдылығын бағалауды сұраған болатын. Бірақ біздің өтінішіміз дәл сол Қарағанды облыстық сотына жіберілді.
Облыстық сот тергеу органдарының істің мән-жайын толық зерттемегенін айтып, ҚР ҚПК 24-бабының («Іс мән-жайларын жан-жақты, толық және объективті зерттеу») талаптарына сілтеме жасады.
Осы негізде Қарағанды облыстық сотының апелляциялық сатысы айыпталушы адвокатының шағымын жабық отырыста қарады. Іс сотқа дейінгі тергеу сатысына қайтарылды.
Сонымен бірге, жәбірленуші тараптың сөзіне қарағанда, тергеудің толықтығы қамтамасыз етілген, себебі тергеуші сарапшылардан жауап алып, олардың барысында тараптардың нақтылау сұрақтарына толық жауаптар алынған.
Айтбек Аулбаевтың пікірінше, тергеу сотының апелляциялық сатысы болып табылатын Қарағанды облыстық сотының дәлелдемелерді бағалауға құқығы болмаған, бірақ бұл жауап алуларды ескермей, сот оларды елеусіз деп бағалап, іс жүзінде елемеген.
Айта кетерлігі, соттың жауабында: «2024 жылғы 13 қыркүйектегі қылмыстық істер жөніндегі сот алқасының қаулысымен 2024 жылғы 6 қыркүйектегі тергеу сотының қаулысы өзгертіліп, адвокаттың шағымы ішінара қанағаттандырылды» делінген.
Басқаша айтқанда, апелляция қыркүйекте қаралған, бірақ полиция мәліметтері бойынша сотқа дейінгі тергеу қарашада ғана аяқталған. Яғни, қорғаушы тергеу аяқталмай жатып-ақ қайталама сараптама жасауды талап еткен.
Осыдан бөлек, күндердің күнінде соңғы сот отырысы жәбірленуші тараптың қатысуынсыз өткені белгілі болды. Айтбек Аулбаевтың айтуынша, ол отырыс туралы хабарландыру алмаған және бұл туралы сот процесі өткеннен кейін ғана білген.
Айта кету керек, процестің тараптардың біреуінің қатысуынсыз өтуі процестік заңнаманың елеулі бұзылуы болып табылады. Мұндай прецеденттер сот ісін жүргізудің іргелі қағидатына және әділ сот талқылауына деген үмітті жояды.
Еске салайық, 2023 жылғы шілдеде Меруерт Аулбаева денсаулығына шағымданып, Балқаш емханасына бірнеше рет жүгінген. Оны бірнеше күннен кейін ғана қабылдап, аппендицитті алып тастау операциясын бір аптадан кейін жасаған, бірақ алғашқы қабылдаудағы УДЗ перитонит анықтаған болатын. Пациентте сепсис дамып, ол үш ай өмір сүрді. 2023 жылғы 6 қарашада әйел қайтыс болды.
Меруерт Аулбаеваның қазасына байланысты іс сот жүйесіне қатысты күрделі сұрақтар туғызады. Жәбірленуші тарапты хабардар етпей отырыс өткізу, процесті созу және алдыңғы зерттеулердің нақты қорытындылары бола тұра қайталама сараптама тағайындау әдейі әділ сотқа кедергі келтіру әсерін қалдырады.
ФБРК редакциясы тергеу барысына қоғамдық бақылау қажет деп есептейді, бұл ескіру мерзімінің өтуіне жол бермеу және пациенттің өліміне кінәлілердің әділ жазасын қамтамасыз ету үшін қажет.