Биылғы жылдың бес айында Қарағанды облысында 845 факті интернет-алаяқтық тіркелді, жалпы залал 1,8 млрд теңгеге жуық. Осы қауіпке жауап ретінде өңірлік билік азаматтардың қаржылық қауіпсіздігін қорғауға бағытталған ауқымды «Заң және тәртіп» онкүндігін бастады.
Мәселенің ауқымы Қарағанды тұрғыны Гюлаг Рзаевтың мысалында айқын көрінді, ол су есептегішті ауыстыру әрекеті кезінде алаяқтардың құрбаны бола жаздады.
«Мен суқұбырына өтініш қалдырдым, бір-екі сағаттан кейін маған қоңырау шалды. Уақытты брондау үшін кодты айту керек деді. Мен солай істедім… Содан кейін ғана алданғанымды түсіндім. Жақсы болды, көшеде алаяқтық туралы жаднама таратып жүрген полицейлерді кездестірдім. Айттым – мені құтқарды», – деп бөлісті Гюлаг Рзаев.
Рзаевтың оқиғасы киберқылмыскерлердің азаматтардың мемлекеттік қызметтерге деген сенімін пайдаланатын типтік схемасын көрсетеді. Полиция мәліметтері бойынша, қазақстандықтар көбінесе «банк қызметкерлерінің», «тиімді инвестициялардың» атынан немесе жалған хабарландырулар бойынша тауарларды төлеу кезінде алданып қалады.
Статистика алаяқтардың құрбандарын әлеуметтік мәртебесі бойынша таңдамайтынын көрсетеді. Зардап шеккендер арасында тек зейнеткерлер мен жұмыссыздар ғана емес, сонымен қатар оқытушылар, медицина қызметкерлері, студенттер мен кәсіпкерлер де бар. Мұндай әртүрлілік алаяқтардың өз схемаларын халықтың әртүрлі санаттарына бейімдейтінін көрсетеді.
Өсіп келе жатқан қауіппен күресу үшін өңірде «Заң және тәртіп» онкүндігі басталды. «Қаржылық қауіпсіздік» деп аталатын іс-шараның бірінші күні көшеге 1000 полицей шықты. Олар 500 автобусты тоқтатып, жолаушылармен әңгімелесіп, ақпараттық материалдар таратты. Акцияны Қарағанды облысы полиция департаменті бастығының бірінші орынбасары Әбіл Әбілдин жеке өзі басқарды.
Профилактикалық жұмыс жүйелі түрде жүргізілуде. Жыл басынан бері 627 сайт бұғатталды, 150 мыңнан астам жаднама таратылды, халықпен 827 кездесу өткізілді. 405 бейнеролик және БАҚ-та 943 жарияланым жасалды. Ескерту материалдары тіпті кинотеатрлар мен қоғамдық көлікте де көрсетіледі.
Облыстың барлық аудандарында көруге болатын жаднамалар мен брошюралар облыстық әкімдіктің қолдауымен басылды. Бұл өңірлік биліктің киберқауіпсіздік мәселесіне байыпты қарайтынын көрсетеді.
Полиция қауіпсіздіктің негізгі ережелерін еске салады: бейтаныс адамдарға растау кодтарын айтпаңыз, күмәнді сілтемелер бойынша өтпеңіз, белгісіз тұлғаларға ақша аудармаңыз. Күдік туындаған жағдайда дереу құқық қорғау органдарына көмек сұрап жүгіну керек.
Гюлаг Рзаевтың тәжірибесі полицияға уақтылы жүгіну қаржылық шығындардың алдын алуы мүмкін екенін көрсетеді. Оны қала көшелерінде профилактикалық жұмыс жүргізіп жүрген құқық қорғау органдары қызметкерлерімен кездейсоқ танысуы құтқарып қалды.
Қарағанды облысындағы жағдай киберқылмыстың өсуінің жалпы республикалық үрдісін көрсетеді. Бұл құбылыспен күрестегі табыс тек құқық қорғау органдарының әрекетіне ғана емес, сонымен қатар азаматтардың қаржылық сауаттылығына, олардың алаяқтық схемаларды тани білуіне және уақтылы көмек сұрауына байланысты.