Мәжілісмен Еділ Жанбыршин Amanat партиясы фракциясының депутаттары атынан премьер-министр Олжас Бектеновке сауал жолдап, делдалдық энергиямен жабдықтаушы ұйымдардың қызметін тоқтатуды сұрады.
Ratel.kz мәліметінше, Мәжіліс депутаты делдалдарды толығымен алып тастауды және оларсыз жаңа схемалар әзірлеуді ұсынады.
«Бүгінде нарықта энергиямен жабдықтаушы ұйымдардың екі түрі жұмыс істейді: реттелетін және реттелмейтін. Халық пен мемлекетке қызмет көрсететін реттелетін ұйымдар үшін тұтынушылар топтары бойынша сараланған, операциялық шығындарды жабуға бағытталған тарифтер белгіленеді. Ал реттелмейтін ұйымдар тарифтер деңгейін өздері белгілейді, оларға шағымданатын ешкім жоқ – олар өздеріне өздері ие», – деді Еділ Жанбыршин.
Депутаттың айтуынша, ұлттық оператор KEGOC деректері тек 2023 жылы ғана реттелмейтін ұйымдар елдегі жалпы тұтынудың 18% электр энергиясын жеткізгенін көрсетеді. Сондай-ақ Жанбыршин әрбір делдалдың жылына кемінде 1 млрд теңге алатынын мәлімдеді. Оның есебі бойынша, 120-дан астам реттелмейтін энергиямен жабдықтаушы ұйымның пайдасы 150 млрд теңгеден асады.
Сонымен қатар ол кейбір компаниялардың әр киловаттан (кВт) 25 теңгеге дейін таза пайда алатынын айтады. Ал Қазақстанның ең ірі стансасы – Екібастұз МАЭС-1 оларға электр энергиясын 8 теңге/кВт бағасында сатады.
Бұдан басқа, мәжілісмен делдалдық энергиямен жабдықтаушы ұйымдар шетелде де, елде де тұратын қазақстандық олигархтардың қолдауына ие екенін мәлімдеді. Бұл ретте таза пайда шетелге шығарылады.
Журналистердің ақпаратына сәйкес, депутаттар премьер-министрге сауал дайындап жатқанда, белгілі бір «AB Energo» ЖШС елдегі әскери бөлімдерге электр энергиясын жеткізуге ҚР Қарулы Күштерінің Әскери инфрақұрылым бас басқармасы үшін тендерді үлгеріп алған.
Бұл ретте бастапқыда конкурс бюджетіне бір кВт/сағ ҚҚС-пен 41,86 теңгеден салынған, ал келісімшарт сомасы 8,2 млрд теңгеден асқан. Алайда тағы бір жеткізушінің – «ЭнергоКомпани-ПВ» ЖШС қатысуына байланысты келісімшарт сомасы ҚҚС-пен 7,5 млрд теңгеге дейін, ал бір кВт/сағ құны 41,86-дан 38,3 теңгеге дейін төмендеген. Нәтижесінде, 2024 жылы Әскери инфрақұрылым бас басқармасы электр энергиясынан 697,9 млн теңге үнемдеген.
Сонымен қатар, 2024 жылғы ақпанда «AB Energo» ЖШС «Нұрсұлтан Назарбаев халықаралық әуежайы» АҚ-мен 689 млн теңгеге келісімшартқа отырып, тариф 31,33 теңге/кВт/сағ болған. Әуежай конкурсында бастапқыда «Qaz Energy» энергия компаниясы» ЖШС жеңімпаз деп танылған. Алайда келісімшартқа қол қою кезеңінде «Нұрсұлтан Назарбаев халықаралық әуежайы» АҚ жеткізушінің «Ұлттық әл-ауқат қоры сенімсіз жеткізушілер тізімінде» екенін алға тартып, шарт жасасудан бас тартқан.
Бұл ретте конкурсқа қатысушылар қатарында бізге белгілі «ЭнергоКомпани-ПВ» ЖШС де болған. Қорытынды хаттамаға қарағанда, дәл сол жеңімпаз болуы тиіс еді: «шартты жеңілдік мөлшері мен қаржылық тұрақтылық көрсеткішін ескере отырып, жүйе келісімшарт бағасын ҚҚС-сыз 601,5 млн теңге деп анықтады, ал «AB Energo» ЖШС-де – 612,8 млн теңге болды». Алайда хаттамада конкурстық комиссияның барлық мүшелері «ЭнергоКомпани-ПВ» өтінімі конкурстық құжаттамаға сәйкес келмейді деген пікір білдіргені көрсетілген.
«Әлеуетті жеткізушінің техникалық сипаттамасындағы "Шығарылған жылы (тауар жаңа, пайдаланылмаған болуы керек, шығарылған жылы келісімшарт жасалған күнге дейін үш жылдан ерте емес)" бөлімдерінде тауардың шығарылған жылы "1950" сәйкес келмейді. Конкурстық құжаттаманың техникалық сипаттамасына сәйкес Тапсырыс берушіге 2024 жылы шығарылған тауар қажет», – делінген хаттамада.
Қызық болып шықты: конкурстық комиссия мүшелері «ЭнергоКомпани-ПВ» ЖШС-нің электр энергиясы 1950 жылы шығарылған деп есептеген, ал әуежайға тек 2024 жылғы жаңа электр энергиясын жеткізу қажет болған.