Бұқаралық ақпарат құралдарында Атырау қаласының тұрғындары төзгісіз аллергияға шағымданатыны туралы ақпарат пайда болды. Маусымдық аллергиямен өмір сүруге үйренген қала тұрғындары биылғы жылы әдеттегіден жиі және күшті әлсіздік сезінетіні хабарланады.
Дәрігерлер аллергияның себебі аймақтық ерекшеліктерде деп санайды. ФБРК редакциясы халықтың ауруы тағы немен байланысты болуы мүмкін екенін болжады.
Жергілікті тұрғындар жыл сайын аллергиямен ауыратындар барған сайын көбейіп бара жатқанын растайды, деп жазады Zakon.kz. Жоғары сезімталдықтан балалар да зардап шегеді.
Аллергия белгілері суық тию белгілеріне өте ұқсас (көздің жасаурауы, мұрынның бітелуі, жиі түшкіру, тыныс алу жолдарындағы проблемалар, жөтел және т.б.), алайда әдеттегі суыққа қарсы дәрілер көмектеспейді, сондықтан антигистаминдерге ерекше жоғары сұраныс бар.
Маманға қабылдауға жазылу да жеткілікті қиын. Облыста аллерголог-дәрігерлер, иммунологтар тапшылығы байқалады.
БАҚ Атырау облысы Денсаулық сақтау басқармасына сілтеме жасап хабарлағандай, 2024 жылдың 6 айының қорытындысы бойынша өңірде аллергиямен диспансерлік есепте 2928 науқас тұр, оның ішінде 18 жасқа дейінгілер – 865. Бұл тек дәрігерге жүгінгендер ғана, ал қанша адам өзін-өзі емдеумен айналысады.
Дәрігерлердің пікірінше, аллергияның өршуіне аймақтық ерекшеліктер – жаңбырдың болмауы, шаңды дауылдар, ауаның жоғары температурасы және мерзімді күкіртсутек шығарындылары ықпал етеді.
Жазда аллергиялық аурулардың ең жиі себебі жусан, көкпек және т.б. арамшөптер де табылады. Биыл жер асты суларының шамадан тыс көтерілуіне байланысты арамшөптердің саны артқаны, ал оларды жинау жұмыстары кеш басталғаны атап өтіледі.
ФБРК редакциясы өз кезегінде, екінші жыл қатарынан Қазақстан өңірлерінде жәндіктерді қандай препараттармен улайтынын және олардың тірі ағзаларға, соның ішінде адамдарға қаншалықты әсер етуі мүмкін екенін талдайтынымызды еске салады.
Мамыр айында біз жазған болатынбыз, қалалық әкімдіктің деректері бойынша, Атырау қаласында ағаштарды фитосанитарлық өңдеу сәуірден қазанға дейін жүргізіледі. Жергілікті дәрігерлердің айтуынша, қаладағы аллергия маусымы шілдеден қазанға дейін созылады, демек – өңдеу жүргізу кезеңімен сәйкес келеді.
2024 жылы Атырау қаласында өсімдіктерді өңдеу кезінде негізінен ауылшаруашылық дақылдарын өңдеуге арналған «Энжио», «Изуми», «Хлорцирин», «Крейсер» және «Децис Эксперт» препараттары қолданылды.
Аталған препараттардың құрамына «Дельтаметрин», «Тиаметоксам», «Лямбда-цигалотрин», «Хлорпирифос» және «Циперметрин» заттары кіреді.
Олардың уытты әсері туралы қысқаша еске салайық:
- «Дельтаметрин» потенциалды аллерген болып табылады және кейбір адамдарда астманы тудыруы мүмкін. Жедел улану кезінде адамда ретсіз қозғалыстар, ентігу, ісіну, бас ауруы, құрысу, құсу, тыныс алудың қиындауы пайда болады.
- «Тиаметоксам» өзінің әсері бойынша никотинге ұқсас неоникотиноидтар класына жатады және әртүрлі органдар мен тіндерге, негізінен бауырға және бүйрекке зиянды әсер етеді.
- «Лямбда-цигалотрин» шырышты қабықты тітіркендіреді, адамның жүрек-қан тамырлар жүйесіне теріс әсер етеді және өкпе ісінуіне әкелуі мүмкін.
- «Хлорпирифос» аутизмі бар балалардың туылу ықтималдығын арттырады. Ересек адамға әсер еткенде адамның жүрек-қан тамырлар, тыныс алу және орталық жүйке жүйелеріне күйретуші әсер етеді.
- «Циперметрин» ерлердің репродуктивті жүйесіне уытты әсер етеді, сүйек кемігінің микроядроларының ұлғаюына және суицидтік бейімділіктің пайда болуына ықпал етеді.
Сондай-ақ, 2023 жылы Атырау қаласында дезинсекция кезінде қолданылған «Дессенлин», «Тиаметрин» және «Флэкс Эксперт» препараттарының әсер етуші заттары да болып табылатын «Дельтаметрин», «Тиаметоксам» және «Лямбда-цигалотрин» екенін атап өтеміз.
Сонымен қатар, шілде айында ФБРК редакциясы сауалнама жүргізген болатын, өңірлік әкімдіктер жәндіктермен күресу кезінде тек биологиялық препараттарды қолдануға көшуге дайын ба. Атырау қаласының әкімдігі инсектицидтік құралдарды қолданатынын хабарлап, биопрепараттарға көшу туралы сұрақты елемей қалдырды.
Жоғарыда аталған заттардың уытты әсерін және Атырау қаласында жыл сайын қарқын алып келе жатқан «аллергия» деп аталатын белгілерді ескере отырып, жүргізіліп жатқан дезинсекция (дәлірек айтқанда, өңдеу кезінде қолданылатын препараттар) дәрігерлер айтқан аймақтық ерекшеліктердің әсерін күшейтетінін және жергілікті тұрғындардың аллергиялық реакцияларын қоса алғанда, аурушаңдыққа ықпал ететінін болжаймыз.
Осыған байланысты ФБРК редакциясы Атырау қаласының билігін халыққа қамқорлық танытуға шақырады және жәндіктермен күресуде қауіпсіз препараттарды қолдану мәселесін қарауды ұсынады.