Астана қаласының Өнеркәсіптік шағын ауданының тұрғындары ауаның ластануына шағымданады. Олардың айтуынша, силикат зауыты «Экобетон» ресми тыйымдар мен сот тоқтатуларына қарамастан жұмысын қайта бастаған. Кәсіпорын тұрғын үй аудандарының, мектептер мен саябақтардың үстінен түтін шығаруды жалғастыруда. Бұл ретте жергілікті тұрғындардың пікірінше, бұзушылықтар үшін айыппұлдар символдық сипатта және иесін тоқтата алмайды.
ORDA деректері бойынша, силикат зауыты 2014 жылы Өнеркәсіптік ауданында жұмысын бастаған. Басынан бастап жергілікті тұрғындар шаң мен газ тәрізді қалдықтардың шығарылуын тіркеп, иіске, қонып жатқан күйеге және астма ауруының өсуіне шағымданған.
Алдын ала бағалау бойынша, аудандағы ауаның ластануы санитарлық нормалардан асып кеткен. Астана әкімдігі тұрғындармен бірге кәсіпорынды жабуға бірнеше рет әрекеттенген. Алайда 2022 жылға дейін зауыт жұмысын жалғастырды — өтініштерге, БАҚ жарияланымдарына және қадағалау органдарына шағымдарға қарамастан.
2022 жылғы қаңтар оқиғаларынан кейін жағдай өзгерді. Сол жылы наурызда Астана әкімдігі мен экология министрлігі сот арқылы зауыт қызметін тоқтатуға қол жеткізді. Өндірістік цехтар мөрленіп, иесіне тұрғын үй аймағынан тыс баламалы учаске ұсынылды, бірақ ол бас тартты.
Алматы ауданының бұрынғы әкімі Нұрбол Нұрсағатов сол кезде кәсіпорын тұрғындардың денсаулығына қауіп төндіретінін және тұрғын үй құрылысының шегінен тыс міндетті түрде шығарылуы керектігін түсіндірген.
2024 жылдың аяғына қарай жергілікті тұрғындар зауыт құбырынан қайта түтін шыққанын байқай бастады. Алғашында ол түннің қараңғы уақытында, содан кейін күндіз де пайда болды. Ауданда жаңа тұрғын үй кешендері салынды, ал зауыттан 100 метр жерде мектеп, жанында балалар саябағы ашылды.
Зауыт ғимаратының қасбетінде ешқандай белгі жоқ, кәсіпорын карталар мен анықтамалықтарда көрсетілмеген. 2ГИС қосымшасының деректері бойынша, үй-жай ресми түрде бос. Алайда өткізу пунктіндегі күзетші зауыттың жұмыс істеп тұрғанын растады, ал журналистер аумақта жеңіл және жүк көліктерінің қозғалысын тіркеді.
2025 жылғы 13 шілдеде зауыттан шамамен 600 метр жерде орналасқан Asqat ТК тұрғындары аудандық әкімдіктің қатысуымен жиын өткізді. Сарайшық ауданы әкімінің орынбасары Қуаныш Орынбек кәсіпорынның жұмыс істеп тұрғанын растады.
«Олар Жоғарғы сотта жеңіске жетті. Әкімдік атынан — біз оны көшіргіміз келеді, сондықтан оларға баламалы учаскелер ұсындық. Бірақ олар келіспейді: не «инженерка» оларға сәйкес келмейді, не учаскенің өзі. 18 наурыздағы қайта сот тыңдауына олар келмеді. Ал 10 шілдеде де келмеді. 23 шілдеде қайта сот болады, талап-арызды құрылыс басқармасы берді. Біз әрекетсіз емеспіз. Біз бұл өте үлкен мәселе екеніне келісеміз. Бұзушылықтар үшін үнемі оларға айыппұл саламыз», - деді әкім орынбасары.
Өз кезегінде жергілікті тұрғындар 100 000 теңге мөлшеріндегі айыппұлдардың тиімсіз екенін мәлімдеді: кәсіпорын елеулі салдарсыз жұмысын жалғастыруда.
«Олар мұндай айыппұлдарды қалағанынша төлей алады, олар үшін бұл тиын. Тіпті миллион төлесе де. Бұл оларға тиімді, олар жұмысын жалғастыра береді. Неге, егер біз қандай да бір заңдарды немесе нормаларды сақтамасақ, бізге тез арада шара қолданылады, ал оларға қолдана алмайды? Біздің балаларымыз осының бәрін жұтып отыр», — деп ашуланды тұрғындардың бірі.
Кездесу қорытындысы бойынша тұрғындар мен әкімдік өкілдері сот отырыстарына қатысып, орталық билік органдарына өтініш дайындауға қатысатын бастамашыл топ құруға келісті.
Сонымен қатар, «Экобетон» ЖШС-тің құрылтайшысы мен басшысы Ғазиз Айтқұлов екені белгілі болды. Зауыт ресми түрде қызметкерлер саны бес адамға дейінгі шағын кәсіпорындарға жататыны атап өтіледі.