ФБРК-тың анонимді чат-ботына Ақкөл тұрғыны Александр Стражевтің аудандық ауруханадағы заңбұзушылықтар туралы өтініші түсті. Отадан кейін ол қан кетумен сонда келген, алайда оны бас дәрігердің ұлы – резидент-дәрігер тексерген, ол тексеру анықтағандай, тәлімгерсіз жұмыс істеген және деректерді басқа хирургтың есептік жазбасымен енгізген. Стражевке Астанаға көмекке баруға тура келді. Тексерулер медициналық заңбұзушылықтар мен кадрлық шешімдердегі проблемаларды растады, алайда бас дәрігер қандай жазаға тартылғанын және қалай жазаланғанын ведомстволар ашпайды.
ШАҒЫМ НЕДЕН БАСТАЛДЫ
2024 жылғы 22 қазанда Александр Стражевке қан кетумен асқынған геморройға байланысты ота жасалды. Бір аптадан кейін жағдайы нашарлап, 29 қазанды кешке қарай оны Ақкөл аудандық ауруханасының қабылдау бөліміне жеткізді.
Госпитализациядан бас тартудың электрондық нысанында дәрігер ретінде хирург Данияр Жамаханов көрсетілген, алайда тексеру сипаттамасында Талғат Бердімұратов – аурухана бас дәрігерінің ұлы және сол кезде жалпы хирургия бойынша резидент-дәрігер көрсетілген.
Стражев көмектен бас тартпағанын және шұғыл ота жасауды сұрағанын мәлімдейді. Аурухананың ішкі хаттамасы да оның араласу талабын тіркейді, бірақ пациент ауызша госпитализациядан бас тартып, оны бұрын ота жасаған дәрігерге қаралуды шешкенін көрсетеді.
Келесі күні Стражев Астанадағы жеке клиникаға барды, онда оған қан кетуін тоқтатып, қайталама араласу жасалды. Содан кейін ол постгеморрагиялық анемиямен емделуді жалғастырды. Ақкөл ауруханасы қызметкерлерінің алғашқы қаралу кезіндегі әрекеттері оның шағымдарына негіз болды.
АУРУХАНА ДӘРІГЕРДІҢ ӘРЕКЕТТЕРІН ҚАЛАЙ БАҒАЛАДЫ
Жағдайды алдымен аурухананың өзі талдады. Ішкі комиссияның 2024 жылғы 21 қарашадағы отырысында Талғат Бердімұратов хирург ретінде көрсетілді – оның резидент-дәрігер болғаны және тәлімгердің бақылауымен жұмыс істеуі тиіс екені түсіндірілмеді.
Бердімұратов пациентті тексергенін растады, бірақ үйде кезекшілік кезінде шұғыл шақыртуға медициналық халатсыз келгенін хабарлады. Комиссия шағымды ішінара негізді деп санады, тексеру мен госпитализация мәселесін шешуде заңбұзушылықтар анықтамады. Жалғыз кемшілік дәрігердің сыртқы түрі деп аталды.
Бердімұратовқа тәртіптік жаза қолдану туралы шешім қабылданып, кезекші дәрігерлер үшін семинар өткізу тапсырылды. Кейінірек аурухана жазаның 2024 жылғы 27 қарашада ресімделгенін хабарлады, бірақ оның түрін ашпады. Хаттамадан жазаның негізі резиденттің өз бетінше жұмыс істеуі немесе бөтен есептік жазбаны пайдалануы емес, медициналық киімнің болмауы болғаны шығады.
СЫРТҚЫ ТЕКСЕРУ НЕНІ АНЫҚТАДЫ
Стражевтің өтініштерінен кейін 2025 жылғы қаңтарда аурухананы Қазақстан Республикасы денсаулық сақтау министрлігінің медициналық және фармацевтикалық бақылау комитетінің Ақмола облысы бойынша департаменті (МФБКД) тексерді. Оның қорытындылары ішкі комиссияның бағасынан өзгеше болды.
МФБКД Талғат Бердімұратовтың пациентке дәрілік препараттарды қолдана отырып, тәлімгердің тұрақты бақылауынсыз көмек көрсеткенін анықтады. Ведомствоның қорытындысы бойынша, бұл пациентті жүргізудің дұрыс емес тактикасына әкелді. Тексеру сондай-ақ резиденттің тексеру нәтижелерін Данияр Жамаханның есептік жазбасымен өз бетінше енгізгенін растады. Сондықтан электрондық нысандағы дәрігердің тегі Стражевті іс жүзінде кім тексергенін көрсетпеді.
Заңбұзушылық айтарлықтай тәуекел дәрежесіне жатқызылды. Бас дәрігерге бақылауды күшейту және резидентке клиникалық тәлімгер бекіту тапсырылды. Құжат жұмысты ұйымдастыруды өзгертуді талап етті, бірақ бұрын жіберілген заңбұзушылық үшін дербес жауапкершілікті айқындамады.
БАС ДӘРІГЕРДІҢ ҰЛЫ АУРУХАНАДА ҚАЛАЙ ЖҰМЫС ІСТЕДІ
Марат Бердімұратов Ақкөл аудандық ауруханасын 2023 жылғы маусымда басқарды. Үш аптадан кейін ол өз бұйрығымен ұлын хирургиялық бөлімшеге резидент-дәрігер ретінде қабылдады. Жұмыс кешкі уақытта, демалыс және мереке күндері шұғыл кезекшіліктерді көздеді.
Көшпелі резидентура Астана медицина университеті, аурухана және Талғат Бердімұратов арасындағы үшжақты шарттармен ресімделді. Шарттар 2023 және 2024 жылдары жасалды. Олар клиникалық базада оқудың ресімделгенін растайды, бірақ МФБКД қорытындысын жоққа шығармайды: Стражев жүгінген түні резидент тәлімгердің тұрақты бақылауынсыз көмек көрсеткен.
Тексеруден кейін, 2025 жылғы 31 қаңтарда, бас дәрігер ұлына Данияр Жамаханды тәлімгер етіп тағайындады. Бұйрықта оның «Балалар хирургиясы» мамандығы бойынша жоғары біліктілік санаты көрсетілген, ал Талғат Бердімұратов жалпы хирургия бойынша резидентурадан өткен. Денсаулық сақтау басқармасы университетпен жасалған шарттарға сілтеме жасап, көшпелі резидентурада заңбұзушылықтар анықтамады. Бұл ретте тәлімгер ресми түрде Стражев оқиғасы мен МФБКД нұсқамасынан кейін ғана бекітілді.
2025 жылғы наурызда Талғат Бердімұратовпен еңбек шарты оның өтініші бойынша бұзылды. Астана медицина университеті дербес деректерді қорғауды желеу етіп, Стражевке резиденттің оқуы туралы мәліметтерді беруден бас тартты.
2025 жылғы 24 қыркүйекте бас дәрігер ұлын қайтадан ауруханаға қабылдады – енді сағаттық ақы төленетін хирургия бойынша кезекші дәрігер ретінде. Стражевтің айтуынша, Талғат Бердімұратов жұмысын жалғастырып, шұғыл кезекшіліктерге шығып жүр.
КАДРЛЫҚ ШЕШІМДЕРМЕН АДГС НЕГЕ ҚЫЗЫҒУШЫЛЫҚ ТАНЫТТЫ
Стражев өтініштер жіберуді жалғастырды, және 2025 жылғы қарашада аурухана құжаттарын Ақмола облысы бойынша мемлекеттік қызмет істері агенттігінің департаменті сұратты. Ведомство Талғат Бердімұратовтың білімі мен рұқсатын, тәлімгер туралы мәліметтерді, еңбекақы төлеуді, университетпен шартты және бас дәрігердің кадрлық шешімдерін зерделеді.
Департаменттің тексеруі ауруханада Марат Бердімұратовтың ұлы мен жұбайы жұмыс істегенін анықтады. Жұбайы 1996 жылы-ақ терапевт-дәрігер болып жұмысқа орналасқан, сондықтан ол оны жұмысқа қабылдамаған. Алайда басшы міндетті бұйрықтар шығарып, қызметкерлерге қатысты көтермелеу және тәртіптік жазаларды қолдана алатын.
Департаменттің қорытындылары бойынша, бас дәрігер жақын туыстарының жұмысы және мүдделер қақтығысы мүмкіндігі туралы денсаулық сақтау басқармасына жазбаша хабарламаған. Бұл Қазақстан Республикасының «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл туралы» Заңының 14 және 15-баптарының талаптарын бұзу ретінде сараланды. Ведомствоға заңбұзушылықтарды жою және басшының тәртіптік жауапкершілігін қарау ұсынылды.
2026 жылғы көктемде Стражев бұл бағаға Қазақстан Республикасы мемлекеттік қызмет істері агенттігінің (АДГС) орталық аппаратына шағымданды. Онда материалдар 14-баптың мағынасында бас дәрігер мен туыс арасындағы тікелей бағыныштылықты растамайды деп шешіліп, саралауды қайта қарауды тапсырды. Сонымен қатар орталық аппарат ұлына қатысты кадрлық және ұйымдастырушылық шешімдерді 15-бап бойынша – мүдделер қақтығысының алдын алу тұрғысынан жеке бағалауды талап етті.
ЖАНЖАЛДА ГАЛИНА ФЕДЮШКО ҚАЛАЙ ПАЙДА БОЛДЫ
Стражев ведомстволардың жауаптарына шағымданған кезде, аурухана төңірегіндегі жанжал тексерулер шеңберінен шығып кетті. 2026 жылғы қаңтарда полицияға көп жыл Радовка ауылында фельдшер болып жұмыс істеген Галина Федюшко жүгінді. Ол аурухана басшылығын қолдап, Стражевтің және мекеменің басқа да сыншыларының әрекеттерін тексеруді талап етті.
Бұған дейін ФБРК Федюшко туралы Ақкөлдегі басқа жанжалға байланысты жазған. Ол «Агро Протеин» зауытының ашылуын тойлауға қатысқан, алайда ФБРК мемлекеттік органдардың жауаптарынан анықтағандай, кәсіпорын сол кезде жұмыс істемеген және қажетті рұқсаттары болмаған. Бұл дауда Федюшко кәсіпорын мен әкімдік жағында ашық сөйлеген. ФБРК оның әрекеттерінің олармен үйлестірілгені туралы дәлелдер таппады.
2026 жылғы 16 қаңтарда Федюшко e-Otinish арқылы аурухана қызметкерлері туралы бұрмаланған ақпарат тарату туралы арыз жіберді. Оған медициналық қызметкерлер атынан өтініш қоса берілді. Онда Стражев пен басқа адамдар заңсыз бейнежазба жасау, әлеуметтік желілерде жариялау және қызметкерлерді қудалау айыпталды. Авторлар сталкинг белгілерін тексеруді сұрап, бас дәрігерге оң сипаттама беріп, оның туыстары тікелей бағыныштылықта емес деп мәлімдеді.
Стражевтің айтуынша, арыздан кейін полицейлер оған түнде келген. Ол Федюшкоға қарсы жауап арыз беруге ниеттенген, бірақ ол кезде Федюшко Қатарға ұшып кеткен еді. Стражев оның өтінішін ауруханаға қатысты шағымдарымен байланыстырады, алайда Федюшкодан тікелей қауіп-қатер алмағанын хабарлайды.
ЖАЗАНЫҢ МАЗМҰНЫ НЕГЕ БЕЛГІСІЗ ҚАЛДЫ
2026 жылғы шілдеде АДГС аумақтық департаменті қайта қараудан кейін денсаулық сақтау басқармасына жаңа ақпараттық хат жібергенін хабарлады. Жауапта басқарма мынаны растады: бас дәрігер Марат Бердімұратов тәртіптік жауапкершілікке тартылды және профилактикалық шаралар қабылданды.
Стражев бұйрықтың көшірмесін, жазаның негізін және қолданылған шараны сұратты. Алайда басқарма құжат жұмыс берушінің актісі болып табылатындықтан және дербес деректерді қамтитындықтан бас тартты. Өтініш иесі деректерсіз нұсқасын беруді сұрады, бірақ бас тарту күшінде қалды.
Нәтижесінде жаза қолданылғаны туралы факт қана ресми түрде расталды. Жауаптардан басшы қандай заңбұзушылық үшін жазаланғанын, қандай шара қолданылғанын, профилактикалық шаралар нені қамтығанын және туыстарға қатысты кадрлық шешімдер тәртібі өзгергенін анықтау мүмкін емес.
ТАЛДАУ ЖӘНЕ ТҮСІНДІРМЕ
Құжаттар ішкі және сыртқы бағалаулар арасындағы алшақтықты көрсетеді. Аурухана киім үлгісінің бұзылуын көрді, ал МФБКД көмекті ұйымдастыру мен медициналық құжаттамадағы кемшіліктерді анықтады. Тәлімгерді тағайындау нұсқаманы болашақ үшін орындады, бірақ бұрын болған оқиға үшін жауапкершілікті айқындамады. Үшжақты шарттар көшпелі резидентура форматын растайды, алайда тәлімгердің нақты бақылауын алмастырмайды.
РЕДАКЦИЯНЫҢ ПІКІРІ
Шамамен екі жылдан кейін дау енді заңбұзушылықтардың бар-жоғы туралы емес – олар ресми түрде расталды. Нәтижесі ашық күйінде қалып отыр: резидентті өз бетінше жұмысқа жібергені үшін кім жауапкершілік көтерді, бас дәрігерге қандай шара қолданылды және мүдделер қақтығысының себебі жойылды ма.
Жаза туралы деректерсіз мәліметтер дербес деректерді қорғауды сақтап, денсаулық сақтау басқармасының реакциясын көрсетуге мүмкіндік берер еді. Бұл ретте материалдар сыбайлас жемқорлық қылмысын немесе өкілеттіктерді асыра пайдалануды анықтамайды: сөз расталған медициналық заңбұзушылықтар мен АДГС қосымша құқықтық баға беруді талап еткен кадрлық шешімдер туралы болып отыр.
